Justin Trudeau’nun istifası: Kanada'nın yeni lideri kim olacak?

Kanada Başbakanı Justin Trudeau, Pazartesi günü istifa ettiğini açıklarken, 27 Ocak'ta açılması beklenen Parlamento ise 24 Mart'a kadar tatil edildi. Ottawa'daki basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trudeau, partisinin (Kanada Liberal Partisi - LPC) yeni bir vekil belirlemesinin ardından görevden ayrılacağını duyurdu.

Kanada Başbakanı, yaptığı açıklamada "Bu ülke önümüzdeki seçimlerde gerçek bir tercih yapmayı hak ediyor ve eğer partide iç savaşlarla boğuşuyorsam, o seçimlerde en iyi seçenek olamayacağım benim açımdan netleşti" dedi.

Neden istifa etti? Trudeau, Liberal Parti'nin büyük sıkıntılar yaşadığı ve Avam Kamarası'nda ilk kez 3. sıraya gerilediği 2013'te parti liderliğini devralarak partiyi birinciliğe taşımıştı.

• Ancak ülkedeki emlak krizi, yüksek enflasyon ve kişi başına düşen Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'daki düşüş Trudeau’nun kamuoyundaki güvenilirliğini zedelemişti. Son anketler, partinin yaklaşan seçimlerde Muhafazakarlara karşı yenilgi alabileceğine işaret ediyordu. Yani Trudeau'nun istifası büyük ölçüde parti içinde artan muhalefetten kaynaklanıyor. Trudeau'nun popülaritesi son aylarda giderek azalırken hükümet bir dizi güven oylamasından kıl payı kurtuldu ve muhalifler tarafından istifası istendi.

Bir adım geriden: Trudeau daha önce liberalleri seçimlere yönlendirmek için görevde kalacağına söz vermişti ancak Kasım ayında 47. ABD Başkanı seçilen Donald Trump'ın Kanada üzerinden gelen mallara %25 gümrük vergisi koyma tehdidi gerilimi tırmandırdı.

• Başbakan Yardımcısı Chrystia Freeland, Trump'ın planına nasıl yanıt verileceği konusunda Trudeau ile anlaşamamasının ardından Aralık'ta istifa etti. Freeland'in tepkisi, başbakanın kabinesinde kendisine karşı gösterilen ilk açık muhalefet oldu.

Bir adım sonrası: Trudeau'nun istifası sonrası partinin yeni liderini belirlemesi gerekiyor. Ancak liberaller 20 Ekim'den önce yapılması planlanan federal seçimlerin baskısıyla karşı karşıya.

• Partinin yeni başkanını belirlemek üzere özel bir liderlik kongresi düzenlemeleri gerekiyor. Ancak bu tür kongrelerin düzenlenmesi de aylar sürebiliyor.

Yerine kim gelebilir?

Justin Trudeau'nun yerine Liberal Parti'nin üst düzey başkanlığına aday olduğu öne sürülen birkaç isim var.

Eski Başbakan Yardımcısı Chrystia Freeland: Kuvvetli adaylardan biri olarak görülen Toronto milletvekili Chrystia Freeland, Trudeau'nun ekibinin en tanınmış üyelerinden biriydi. Uzun süre güvenilir bir üst düzey yetkili olarak çalışmasının ardından, başbakanlık ofisiyle yaşadığı anlaşmazlık sonucu Aralık ayında ani bir şekilde istifa etmişti.

• Harvard Üniversitesi mezunu Freeland 2013'te Avam Kamarası'na girdi. Parti iktidara geldikten sonra da Trudeau'nun kabinesine katıldı. Dışişleri Bakanı olarak Kanada'nın ABD ve Meksika ile serbest ticaret anlaşmasını yeniden müzakere etmesine yardımcı oldu. 
• Başbakan yardımcısı ve Maliye Bakanı olarak atandığında bu görevi üstlenen ilk kadın olan Freeland, yayımladığı istifa mektubunda Trudeau'yu eleştirerek onu Trump'ın Kanada ürünlerine gümrük vergisi koyma tehdidine karşı yeterince güçlü durmamakla itham etmişti.

Eski Merkez Bankası Başkanı Mark Carney: Son aylarda Trudeau'nun özel danışmanı olarak görev yapan 59 yaşındaki Carney, uzun zamandır liderlik için aday olarak görülüyordu. Harvard mezunu Carney hiçbir zaman kamu görevinde bulunmadı ancak hem Kanada Merkez Bankası'nın hem de İngiltere Merkez Bankası'nın başında görev aldı.

Ulaştırma Bakanı Anita Anand: 57 yaşındaki Oxford Üniversitesi mezunu bir akademisyen olan Avukat Anand, 2019'da milletvekili seçilerek siyasete girdi. 2021’de Savunma Bakanı olarak atanan Anand, Kanada'nın Ukrayna'ya yardım sağlama çabalarına ve ordudaki cinsel saldırı skandallarının denetimine öncülük etti.

İnovasyon, Bilim ve Sanayi Bakanı François-Philippe Champagne: Eski iş insanı ve uluslararası ticaret uzmanı 54 yaşındaki Champagne, 2015'te Avam Kamarası'na girdi. O zamandan beri uluslararası ticaret, dış işleri ve en son olarak inovasyon, bilim ve endüstri bakanlığı görevlerinde bulundu.

Dışişleri Bakanı Mélanie Joly: Oxford Üniversitesi mezunu bir avukat olan 45 yaşındaki Joly'nin yakın arkadaşları uzun zamandır Liberal Parti liderliğine aday olma hayalleri kurduğunu söylüyor. Mevcut Dışişleri Bakanı olarak, Kanada'nın desteğini göstermek için Ukrayna'ya, İsrail-Hamas savaşı patlak verdiğinde bölgedeki Kanadalı vatandaşların tahliyesine yardımcı olmak için Ürdün'e gitti.

Maliye ve Hükümetlerarası İlişkiler Bakanı Dominic LeBlanc: 57 yaşındaki LeBlanc, çok eskiden beri tanıdığı Trudeau'nun en yakın ve en güvendiği müttefiklerinden biri. Babası, Başbakan Pierre Trudeau kabinesinde bakan olarak görev yapmıştı. Eski avukat LeBlanc da 20 yıldan fazla süredir parlamento üyesi. 2008'de partiye liderlik etmek adına aday olmuştu.

Eski Eyalet Başkanı Christy Clark: 2011'den 2017'ye kadar British Columbia eyaletinin başkanı olan Clark, Ekim ayında liderlik halkasına katılmak istediğini ifade etmişti. 59 yaşındaki Clark, eyalet enerji sektörünü geliştirmesi ve bunu çevresel öncelikleri dengeleyerek yapmasıyla ün kazandı.

Trudeau kimdir? 

44 yaşında Kanada Başbakanı olan Justin Trudeau, göreve gelmesinin ardından göçmen kabulünü kolaylaştırıcı bir siyaset izledi. Yalnızca başbakanlığının ilk iki yılında ülkeye 40 bin Suriyeli mülteci yerleşti.

Justin Trudeau'nun babası Pierre Trudeau da yaklaşık 20 yıl boyunca başbakanlık koltuğunda oturmuştu. Büyürken siyasetten uzak duran Justin ise kariyerine öğretmen olarak başlamıştı.

1998'de en küçük kardeşi Michel'in çığ düşmesi neticesinde hayatını kaybetmesi nedeniyle kamuoyu önüne çıkan Trudeau, çığ tehdidi farkındalığı konusundaki çalışmalar yaptı. Babasının 2000 yılındaki ölümü sonrası siyasette daha aktif hâle gelmesinin ardından ise önce 2008'de Liberal Parti'den milletvekili, ardından 2015'te ülkenin başbakanı seçildi.