Kadın cinayetleri, 2008’den beri yaklaşık %300 arttı

4 Ekim'de 19 yaşındaki Semih Çelik'in, 19 yaşındaki İkbal Uzuner ve Ayşenur Halil’i yarım saat arayla katlettikten sonra intihar etmesi kadın cinayetleriyle ilgili tartışmaları yeniden alevlendirdi. Bu cinayetlerin neden önlenemediğiyle ilgili konuşmalar, Türkiye'nin 2021 yılında çekildiği İstanbul Sözleşmesi'ne yönelik ihtiyacı da yeniden gündeme getirdi. 

Hükümet yetkililerinden gelen açıklamalar, kadına yönelik şiddet konusunda sıfır tolerans ilkesinin benimsendiği ve kadın cinayetlerinin azaldığı yönünde olsa da veriler, kadın cinayetlerinin giderek arttığını ortaya koyuyor.

• Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun verilerine bakıldığında, Türkiye’de 2008’den 2024 Eylül sonuna kadar, 4 bin 329 kadının erkekler tarafından öldürüldüğü görülüyor.
• Bu verilere göre 2008’den 2023 yılının tamamını kapsayan döneme kadar geçen 16 yılda kadın cinayetleri %293 artmış. 359 kadının katledildiği 2019 yılı, en çok kadın cinayetinin yaşandığı yıl olmuş. 2024’ün ilk 9 ayındaki verilere göre de kadın cinayetlerinde yine azalma olmamış; 295 kadın, erkekler tarafından öldürülmüş.

Yıllara göre dağılım ise şöyle: 

Şüpheli kadın ölümlerinde son 7 yılda %85 artış 

Şüpheli kadın ölümleri verilerine de yer verilmeye başlanan 2017’den 2023’ün sonuna kadar, şüpheli kadın ölümlerinin %85 arttığı görülüyor. Bu yılları kapsayan süreçte 1.261 kadın, şüpheli bir şekilde hayatını kaybetti.

Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden imzasını geri çektiği yıl olan 2011’in ardından, şüpheli kadın ölümlerinde ciddi oranda artış oldu. 2024'ün ilk 9 ayında da 184 kadın, "şüpheli şekilde" hayatlarını kaybetti.

Şüpheli kadın ölümlerine ait rakamlara yıllara göre şöyle: 

Kadınlar, en çok evli oldukları erkekler tarafından öldürülüyor 

Son yıllardaki veriler, kadınların en çok evli oldukları erkekler tarafından öldürüldüğünü gösterdi.

• 2023 yılında öldürülen kadınların %41’i evli oldukları erkekler tarafından öldürüldü. 2022 yılında bu oran %46 olurken, 2021 yılında da %44 oldu.
• Kadınların birlikte olduğu erkekler de ikinci sırada yer aldı. Buna göre, 2023’te öldürülen kadınların %14’ü birlikte olduğu erkekler tarafından öldürüldü. Bu oran 2022’de %10, 2021’de %13'tü.

Cezasızlık, suça işleme cesareti veriyor

Kadın hakları savunucuları, Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi'nden çıkmasının ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un yeterli şekilde uygulanmamasının, "cezasızlık" algısını güçlendirdiğini düşünüyor ve yasaların yeterince caydırıcı olmadığını söylüyor.

• Bu noktada faillerin bazılarının adli sicil kaydının olması, “Cezasızlık, suçlulara tekrar suç işleme cesareti veriyor” görüşünü doğrular nitelikte. 

Buna göre, 2023 yılındaki kadın cinayetlerinden %10’unda faillerin başka bir suçtan kaydı olduğu, hüküm giydiği ya da cezaevinden izinli çıktığı anlaşılıyor. 2022’deki kadın cinayetlerinin %14’ünde faillerin adli sicil kayıtlarının olduğu belirlenirken, bu oranın 2021 yılında ise %9 olduğu görülüyor. 

• İlk 9 ayında 296 kadın cinayetinin işlendiği 2024 yılında da faillerin 31'inin suç kaydı olduğu belirlenirken, bu sayı cinayetlerin %11’ine tekabül ediyor.

6284 etkin bir şekilde uygulanmıyor

6284 sayılı Kanun, kadınları korumak için alınacak tedbirlere dair pek çok madde içeriyor. Kanunda, uzaklaştırma kararından kadınlara maddi destek sunulmasına ve sığınaklar açılmasına kadar geniş kapsamlı tedbirler bulunuyor. Ancak kadınların tedbir kararlarına ve suç duyurularına rağmen öldürülmesi ile uygulanan ceza indirimleri ve aflar, 6284’ün etkin şekilde uygulanmadığını gösteriyor. 

Kadın örgütleri, İstanbul Sözleşmesi’ne geri dönülmesi ve 6284’ün etkin şekilde uygulanmasını talep ederek, “Kadına yönelik şiddeti engellemek 6284 sayılı kanunu istisnasız uygulamaktan geçiyor. Aile odaklı politikalara devam edildikçe kadınlar öldürülecek” çağrısı yapıyor.

^{* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.}