Özellikle kadınların maruz kaldığı şiddet türlerinden&nbsp;cinsel şiddet/taciz, işyerlerinde de hayatı etkiliyor. Çeşitli şekillerde ortaya çıkabilen ve işyeri, eğitim kurumları, kamusal alanlar gibi birçok ortamda meydana gelebilen cinsel taciz; kadınların sosyal ve ekonomik olarak güçlenmesi konusunda çeşitli bariyerlere sebep olabiliyor. Yapılan araştırmalar, hem Türkiye’de hem de dünyada kadınların iş yerinde cinsel şiddete/tacize maruz kaldıklarını gösteriyor.&nbsp;Cinsel taciz, işyerinde maruz kalan kişiler tarafından istenmeyen, fiziksel ve fiziksel olmayan davranışları, cinsel içerikli söz ve ifadeleri kapsıyor. Var olan cinsel şiddet/taciz tanımları, davranışın istenmeyen, uygunsuz, utanç verici, küçük düşürücü, düşmanca ve hedefin onuruna/itibarına zarar verici nitelikte olduğunu ve işyerini ve işle ilgili koşulları etkileyen olumsuz sonuçlar doğurduğunu vurguluyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2024'te yapılan bir <a fr-original-style="" href="https://stopstreetharassment.org/our-work/nationalstudy/2024metoostudy/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırmaya</a> göre, yalnızca ABD'de kadınların %37'si işyerinde, %73'ü de kamusal alanda tacize uğradığını bildirdi.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Avrupa Birliği'nde, 2024'teki son <a fr-original-style="" href="https://eige.europa.eu/publications-resources/publications/eu-gender-based-violence-survey-key-results" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">verilere</a> göre de her üç kadından birinin (%30,8) yaşamları boyunca işyerinde cinsel tacize maruz kaldığını ortaya koydu.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye’de 2024 yılında yapılan son <a fr-original-style="" href="https://www.ilo.org/sites/default/files/2024-10/TR_ILO_RAPOR_WEB_PDF_DUSUK.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">araştırma</a> da her dört kadından birinin iş hayatları boyunca en az bir kez&nbsp;cinsel tacize uğradığını gösterdi. Ayrıca, cinsel şiddetin orantısız bir şekilde kadınları etkilediği görüldü.&nbsp;</li></ul><img alt="metin, ekran görüntüsü, yazı tipi, sayı, numara içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/11/6/1733571381235.png" width="550" height="155" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="3.48" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; Kaynak: Özyeğin Üniversitesi ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) araştırması<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kadınlar için cinsel tacizin yaygınlığı, erkeklerin iki katından fazla</h2>Türkiye’deki araştırmanın verilerine göre, kadınların %26,5’i iş yerinde en az bir kez cinsel tacize maruz kaldığını belirtti. Son bir yıla bakıldığında da kadınların %12’si cinsel tacize maruz kaldığını beyan etti. Bu şiddet türünde en çok&nbsp;"ilginin iması" öne çıktı.<img alt="metin, ekran görüntüsü, sayı, numara, yazı tipi içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/11/6/1733571400834.png" width="550" height="660" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.82" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Cinsel tacize karşı yasal koruma dünyada ne durumda?&nbsp;</h2>Cinsel tacize karşı etkili yasal koruma, yasaların cinsel tacizin farklı biçimlerini ele almasını ve cezai yaptırımlar ya da tazminat veya eski hâle iade gibi medeni hukuk yolları öngörmesini gerektiriyor.Dünya Bankası’nın son verilerine göre 190 ülke arasında 140'ında istihdamda cinsel tacizi ele alan yasalar bulunurken, ülkelerin yarısından azında (%48) en azından başka bir taciz türünü (eğitimde, kamuya açık yerlerde veya çevrimiçi) ele alan yasalar bulunuyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye, taciz türlerini ele alan %48’lik dilimde bulunuyor, yani istihdamda cinsel taciz ile ilgili mevzuatı bulunan ülkeler kategorisine giriyor.&nbsp;</li></ul><a fr-original-style="" href="https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4857.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İş Kanunu</a>’nda cinsel taciz, "haklı iş feshi" kapsamında yer alıyor. Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) da cinsel taciz suç olarak düzenliyor. Ceza Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, şikayet üzerine, üç aydan iki yıla kadar&nbsp;hapis cezası veya adli para cezası verilebiliyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">'Kanunlar koruyor ama uygulama sorunlu'</h2>Ancak araştırmalar ve BM Kadına Yönelik Şiddet Özel Raportörü’nün 2023 yılında Türkiye için hazırladığı <a fr-original-style="" href="https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g23/086/97/pdf/g2308697.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">raporda</a> hem İş Kanunu’nda hem de Türk Ceza Kanunu’nda "işyerinde cinsel tacizi açıkça suç sayan değişiklikler yapılması gerektiği" vurgulanıyor.BM Kadına Yönelik Şiddet Özel Raportörü Reem Alsalem, Türkiye’de işyerindeki cinsel taciz vakaları hakkında şu değerlendirmeyi yapıyor:&nbsp;<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; color: rgb(94, 53, 177); box-sizing: border-box;">“Hâlihazırda işgücünde olan kadınlar ve kız çocukları için, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün 2019 tarihli <a fr-original-style="" href="https://normlex.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C190" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Şiddet ve Taciz Sözleşmesi'nin</a> (No. 190) onaylanması, kadınları ve kız çocuklarını fiziksel, psikolojik ve cinsel tacize karşı koruyacak mevzuat için gerekli temeli sağlayacaktır. İlgili kanunlar kadınları işyerinde cinsel taciz, sömürü ve istismara karşı korumakla birlikte, uygulama hâlâ sorunludur.”</blockquote>Kadir Has’ın ve ILO’nun raporu da iş yerinde cinsel şiddete maruz kalan bireylerin etkili, bağımsız ve gizli bir şikayet prosedürüne erişimi olması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, şikayetlerin kapsamlı bir şekilde soruşturulması, faillerin yargılanması ve yeterli cezayı alması ve maruz kalanların misillemeye karşı korunmasının sağlanması gerektiği belirtiliyor.* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

SAHNE projesi işbirliğiyle nefret söylemi ve sahte haberlere karşı veri gazeteciliği ve teyit haberciliği bülteni.

Yankı Raporu

Türkiye’deki araştırmanın verilerine göre, kadınların %26,5’i işyerinde en az bir kez cinsel tacize maruz kaldığını belirtti. Bu şiddet türünde en çok "ilginin iması" öne çıktı.

Her dört kadından biri, işyerinde en az bir kez cinsel tacize maruz kaldı

Türkiye’nin en geniş dava izleme programını yürüten MLSA, "Düşünce suç, tutuklama ceza" başlıklı 2024 Adalet Gözlem Programı Raporu’nun sonuçlarını açıkladı. Rapor, 1 Eylül 2023 - 20 Temmuz 2024 tarihleri arasında MLSA dava programı kapsamında takip edilen ifade ve basın özgürlüğü davalarından elde edilen verilerle hazırlandı.&nbsp;Bu dönemde izlenen toplam 281 davada, 614 duruşma görüldü ve bu davalarda toplam 1.856 sanık&nbsp;yargılandı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">En çok aktivistler yargılandı</h2>İfade ve basın özgürlüğü davalarında yargılananlar arasında en sık dava açılan gruplar; aktivistler, öğrenciler ve gazeteciler oldu. Toplamda 1.856 sanığın yargılandığı davalarda, aktivistler %46,31’lik oranla ilk sırada yer aldı. Aktivistlerin büyük çoğunluğu, toplantı ve gösteri yürüyüşü eylemlerine katıldıkları için yargılandı. Bu grupta yer alan 860 sanık, toplam sanıkların yaklaşık yarısını oluşturdu.Öğrenciler&nbsp;%20,25 oranla yargılananlar arasında ikinci sırada yer aldı; toplam 376 öğrenci yargılandı. Gazeteciler de 366 sanık ile %19,71’lik bir oranla üçüncü sırada yer aldı. Diğer yandan siyasetçiler, avukatlar, akademisyenler ve sanatçılar gibi grupların yargılandığı davalar tüm davalar içerisinde bu üç gruba kıyasla nispeten daha düşük oranlarda kaldı.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732978160848.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.63" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">‘Terör örgütü propagandası’ suçlaması ilk sırada</h2>Sanıklara, Türk Ceza Kanunu (TCK) ve Terörle Mücadele Kanunu (TMK) başta olmak üzere, farklı kanun hükümleri kapsamında çeşitli iddialara dayanan suçlamalar yöneltildi.En çok yöneltilen suçlamalar, her biri %12,63’lük oranla olmak üzere, "terör örgütü propagandası yapmak" (43 dava), "silahlı terör örgütüne üye olmak" (43 dava), "2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet etmek" (43 dava) oldu. Kamu görevlisine hakaret iddiası da %9,69’lük oranla (33 dava) sanıklara en sık yöneltilen suçlamalar arasında yer aldı. "Cumhurbaşkanına hakaret",&nbsp;32 davada (%9,41) sanıklara suçlama olarak yöneltildi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Basın ve meslek örgütlerinin "sansür yasası" olarak nitelediği "Basın Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" kapsamında düzenlenen "halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yaymak" suçlaması, 12 davada (%3,52) gündeme geldi.</li></ul>En çok yöneltilen ilk 15 suçlama şöyle oldu:&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732978177580.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.37" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Gazetecilerin yargılandığı davalar&nbsp;</h2>Bu dönemde izlenen davalarda gazeteciler, "terör" ve "hakaret" başta olmak üzere çeşitli suçlamalarla yargılandı. "Silahlı (terör) örgütüne üye olmak" suçlamasıyla yargılanan 187 sanığın %64,2'sini (120 kişi) gazeteciler&nbsp;oluşturdu. Ayrıca, "silahlı terör örgütü kurmak/yönetmek" suçlamasında gazeteciler, %77,8 (49 kişi) oranıyla yine yüksek bir orana sahip oldu.Diğer öne çıkan suçlama ise "terör örgütü propagandası yapmak" oldu. Bu suçlamayla yargılanan 162 sanığın %34,6’sını (56 kişi) gazeteciler oluşturdu. Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak ve "iftira" gibi suçlamalarla yargılananlar arasında gazetecilerin oranı %100’e ulaştı."Cumhurbaşkanına hakaret"&nbsp;suçlamasıyla yargılanan 63 kişiden 24’ü (%38,1) gazeteci oldu. "Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret" suçlamasıyla yargılanan 101 sanığın %37,6’sı (38 kişi) gazeteciydi. Raporda, “Bu, özellikle iktidar eleştirisine karşı sıklıkla kullanılan bir yöntem olarak öne çıktı” yorumu yapıldı.&nbsp;Basın örgütlerinin "sansür yasası" olarak tanımladığı "dezenformasyon yasası" kapsamında "halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yaymak" suçlamasıyla yargılanan 40 sanıktan 10'u gazeteci oldu.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732978188488.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="3.72" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Aktivistler en çok gösteri ve toplantılara katıldıkları için yargılandı&nbsp;</h2>Aktivistler en çok "2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet" suçlamasıyla yargılandı. Bu suçlamayla yargılanan 1125 sanığın %63,1’ini (710 kişi) aktivistler oluşturdu.İkinci olarak, "terör örgütü propagandası yapmak" suçlaması yer aldı. Bu suçlamayla yargılanan 162 sanığın %51,9’u (84 kişi) aktivistler oldu. Bu veri, aktivistlerin barışçıl eylemlerinin bile terör suçlamasıyla karşı karşıya kaldığını gösterdi."Görevi yaptırmamak için direnmek" suçlamasıyla yargılanan 184 sanığın %75’ini&nbsp;(138 kişi) aktivistler oluşturdu. "Cumhurbaşkanına hakaret" suçlamasından yargılanan 63 sanığın 23’ü&nbsp;(%36,5) aktivistlerden oluştu.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732978210995.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.60" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">En çok yargılanan gruplardan olan öğrenciler, toplumsal olaylara katıldıkları gerekçesiyle en çok "2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'na muhalefet etmek" suçlamasıyla karşı karşıya kaldı. Bu suçlamadan dolayı açılan davalarda yargılanan toplam 1.125 sanığın 352'sini (%31.29) öğrenciler oluşturdu.Öğrencilerin yargılandığı 52 sanıklı bir davada sanıklara, "kişiyi hürriyetinden yoksun kılmak" suçlaması yöneltildi. "Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret" suçlamasıyla açılan davalarda da 101 sanığın 50’si öğrenciydi. "Cumhurbaşkanı’na hakaret" suçlamasıyla da 10 öğrenciye dava açıldı.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732978243383.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.75" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Haberler delil gösterildi, 21 gazeteci tutuklu</h2>Gazetecilere yönelik açılan ifade ve basın özgürlüğü davalarında en sık delil olarak gösterilen unsurlar arasında haberler, sosyal medya paylaşımları, TV konuşmaları veya programları ve çektikleri fotoğraflar yer aldı. Bu davalarda 107 kez haberler ve köşe yazıları delil olarak sunulurken, sosyal medya paylaşımları 86 kez, TV konuşmaları ve programları 8 kez ve çektikleri fotoğraflar 4 kez delil olarak gösterildi.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732978289774.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.71" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Raporda, 1 Eylül 2023’te Türkiye’de 30 gazeteci ve medya çalışanının, gazetecilik faaliyetleri nedeniyle tutuklu veya hükümlü olarak cezaevinde bulunduğuna dikkat çekildi. Rapor hazırlanana kadar hükümlüler dahil toplamda 43 gazetecinin farklı iddialarla cezaevlerinde tutulduğu vurgulandı. Tutuklananların bir kısmının bu dönemde tahliye olduğu belirtilirken, raporun hazırlandığı ekim ayında, toplamda 21 gazetecinin tutukluluklarının halen sürdüğü ifade edildi.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">76 kişi, toplamda 233 yıl 4 ay 14 gün hapis cezası aldı</h2>Bu adli yılda izlenen 281 davanın 108'inde mahkemeler kararını açıkladı. Bu davaların 74'ünde toplam 369 sanık hakkında suçsuz olduklarına hükmedilerek beraat kararı verildi.&nbsp;İzlenen 28 davada ise yargılanan kişiler hapis cezasına çarptırıldı. Bu davalarda 76 kişi toplamda 233 yıl 4 ay 14 gün hapis cezası aldı. Ayrıca, 5 davada 5 sanığa toplam 88 bin lira adli para cezası verildi. "Kişilik haklarını ihlal" iddiasıyla asliye hukuk mahkemelerinde açılan tazminat taleplerinin yer aldığı 2 davada, sanıkların 37 bin 500 lira tazminat ödemesi kararlaştırıldı.<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732978318473.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.62" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği’nin (MLSA), 2024 Adalet Gözlem Programı Raporu’na göre ifade ve basın özgürlüğü davalarında yargılananlar arasında en sık dava açılan gruplar aktivistler, öğrenciler ve gazeteciler oldu. 76 kişinin toplamda 233 yıl 4 ay 14 gün hapis cezası aldığı belirtilen raporda, 21 gazetecinin tutuklu olduğu vurgulandı.

Rapor: Haberler suç sayıldı, 21 gazeteci hâlâ tutuklu

Dünya Adalet Projesi (WJP), Hukukun Üstünlüğü Endeksi 2024 raporunu yayımladı. Rapora göre, hukukun üstünlüğü üst üste yedinci yılda da küresel ölçekte geriledi.&nbsp;Araştırmada yer alan 142 ülke, hukukun üstünlüğüne bağlılıklarına göre 0-1 arasında puanlandırıldı. Her ülkenin puanı, sekiz faktörün ortalamasından oluştu. Bu faktörler; hükümet gücü üzerindeki kısıtlamalar, yolsuzluğun olmaması, hükümetin şeffaflığı, temel haklar, düzen ve güvenlik, yasaların uygulanması, sivil haklar ve ceza adaleti oldu.Tüm bu faktörler göz önüne alındığında Türkiye’nin puanı&nbsp;1 üzerinden 0.42 olurken, 142 ülke arasında 117. sırada yer aldı. Değerlendirilen sekiz faktör için ise puanlama şöyle oldu:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hükümet gücü üzerindeki kısıtlamalar: 0,29</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yolsuzluğun olmaması: 0,45</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hükümetin şeffaflığı: 0,40</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Temel haklar: 0,31</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Düzen ve güvenlik: 0,72&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Yasaların uygulanması: 0,42</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sivil haklar: 0,40&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ceza adaleti: 0,34&nbsp;</li></ul>2023’te de 0,41 puan alan Türkiye, 142 ülke arasında yine 117. sırada yer almıştı. 2015’ten beri yayımlanan endekste Türkiye’nin puanı o yıl maksimum 0,46’ya ulaşabildi.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732358821866.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.71" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Endekste Ruanda, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Güney Afrika ve Burkina Faso gibi ülkeler Türkiye’nin önünde yer alıyor. Türkiye'nin hemen üstünde ise Honduras, Angola, Nijer, Rusya ve Madagaskar bulunuyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732358810077.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.11" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Danimarka yine birinci</h2>Rapora göre hukukun üstünlüğü sıralamasında ilk sırada 0,90 puan ile Danimarka yer aldı. Danimarka’yı 0,89 ile Norveç, 0,87 ile Finlandiya, 0,86 ile İsveç, 0,83 ile de Almanya takip etti. Endekste yer alan ilk 5 ülke sıralaması, geçen yılki ile aynı oldu.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732358796429.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="3.05" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Venezuela sonuncu oldu&nbsp;</h2>Sekiz faktörde ortalama 0,26 puan alabilen Venezuela ise endekste son sırada yer aldı. Venezuela’yı Kamboçya, Afganistan, Haiti ve Myanmar takip etti.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1732358782657.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ülkelerin yarısından fazlasında hukuk zayıfladı</h2>Araştırma sonucunda dair yapılan genel değerlendirmede ise ankete katılan ülkelerin %57’sinde hukukun üstünlüğünün yine zayıfladığı belirtildi. Bununla birlikte, “hukukun üstünlüğü alanında küresel gerilemenin yavaşladığı ve ilerlemenin mümkün olduğu da” vurgulandı.Bu yıl endekste ilk kez "yolsuzluğun olmaması" faktöründe iyileşen ülke sayısı, gerileyen ülke sayısından fazla oldu. Başka bir ifadeyle ülkelerin %59’unda yolsuzluk azaldı.&nbsp;Araştırmaya göre ülkelerin çoğunluğu aynı zamanda etkili ceza adaleti sağlama konusunda da ilerleme kaydetti.&nbsp;Yapılan değerlendirmede, “Genel olarak, sivil haklar alanındaki düşüşler, küresel salgının zirve yaptığı dönemden bu yana önemli ölçüde yavaşlamış olsa da, zamanında ve bağımsız adalet sağlama konusundaki sorunlar yayılmaya devam etmiştir” denildi.* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Dünya Adalet Projesi’nin (WJP) her yıl düzenli olarak yayımladığı Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nin bu yılki raporuna göre Türkiye, 142 ülke arasında 117. oldu.

Türkiye, hukukun üstünlüğünde yerinde saydı

Freedom House, her yıl düzenli olarak yayımladığı ve ülkelerin internet özgürlüklerini çeşitli parametrelere göre sınıflandırdığı “İnternet Özgürlüğü Raporu”nun 2024 yılı sonuçlarını paylaştı. 72 ülkenin analiz edildiği raporda, sosyal medya paylaşımları gerekçesiyle verilen hapis cezaları, erişim engelleri, içerik kaldırma kararları ve dezenformasyonun yayılması nedeniyle Türkiye’de internet özgürlüğünün zarar gördüğü belirtildi.&nbsp;“AK Parti, sansür ve gözetimi artıran ve çevrimiçi söylemi suç haline getiren çeşitli yasaları yürürlüğe koydu” denilen raporda, çevrimiçi trol ağlarının hükümet yanlısı dezenformasyon yaymaya devam ettiği; gazetecilerin, aktivistlerin ve sosyal medya kullanıcılarının da paylaşımları nedeniyle hukuki suçlamalara maruz kaldıkları&nbsp;vurgulandı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye, dünya ortalamasının altında&nbsp;</h2>100 puan üzerinden yapılan değerlendirme; erişimin önündeki engeller, içerikle ilgili sınırlamalar ve kullanıcılara yönelik hak ihlalleri olmak üzere 3 temel başlıkta ele alındı.&nbsp;Geçen yıl 30 puan alan Türkiye, bu yıl 31 puan alarak, “özgür olmayan ülkeler” kategorisinde yer alırken; 33 puan olan dünya ortalamasının da altında kalarak&nbsp;72 ülke arasında 56. sıraya yerleşti. &nbsp;Türkiye, özgür olmayan ülkeler arasında da 17. oldu. En az özgür olan 5 ülke şöyle sıralandı:&nbsp;<ol fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Myanmar</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çin</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İran</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rusya</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Küba</li></ol><img src="https://images.aposto.com/2024/10/5/1731713620330.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.31" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">40-69 puan arası alan ülkeler “kısmi özgür”, 40 puandan aşağı alan ülkeler “özgür olmayan” olarak sınıflandırıldı.Öte yandan 100 ila 70 puan alan 19 ülke, özgür ülkeler kategorisinde yer aldı. En yüksek puanı alan 5 ülke şöyle oldu:&nbsp;<ol fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İzlanda</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Estonya</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kanada</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Şili</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kosta Rika</li></ol><img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1731716541408.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.19" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye, Avrupa’da özgür olmayan tek ülke&nbsp;</h2>31 puan alan Türkiye, Avrupa’daki ülkeler arasında da özgür olmayan tek ülke konumunda yer aldı, 10 ülke arasından sonuncu sıraya yerleşti. Avrupa’daki ülkeler arasında Türkiye’nin puanına en yakın olan ülke, 69 puan ile Macaristan oldu. Macaristan, 1 puan ile özgür olan ülkeler kategorisi yerine “kısmı özgür ülkeler” sınıfında yer aldı.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/10/6/1731716525440.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.31" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye, 31 puanı nasıl aldı?&nbsp;</h2>Türkiye, ‘erişimin önündeki engeller’ kategorisinde 25 puan üzerinden 14 puan alabildi. Bu kategoride; erişimin önündeki altyapısal, ekonomik ve siyasi engeller değerlendirildi.&nbsp;"İçerikle ilgili sınırlamalar" kategorisinde 35 puan üzerinden 10 puan alınabildi. Bu bölümde de içerikle ilgili yasal düzenlemeler, web sitelerinin engellenmesi, diğer sansür ve otosansür biçimleri çevrimiçi ortamın canlılığı ve çeşitliliği, sivil seferberlik için dijital araçların kullanımı incelendi.Kullanıcı hakları ihlalleri başlıklı bölümde de Türkiye, 40 puan üzerinden yalnızca 7 puan alabildi. Bu kategoride, ifade özgürlüğüne ilişkin yasal korumalar ve kısıtlamalar, gözetim ve mahremiyet, çevrimiçi faaliyetlerin takibi, siber saldırılar ile bunların yasal ve yasadışı yansımaları ele alındı.Türkiye özelinde yapılan değerlendirmede,&nbsp;“2002'den bu yana Türkiye'yi yöneten Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve AK Parti, son yıllarda giderek otoriterleşti, anayasa değişiklikleri yoluyla ve muhalifleri ve eleştirmenleri hapse atarak önemli ölçüde güç kazandı. Derinleşen ekonomik kriz, yıkıcı deprem ve Mayıs ayında yapılan seçimler, hükümete 2023 yılında muhalefeti bastırmak ve kamusal söylemi sınırlamak için yeni teşvikler verdi” yorumu yapıldı.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dünyadan öne çıkan bulgular &nbsp;</h2>Araştırma raporunda yapılan genel değerlendirmede, küresel internet özgürlüğünün üst üste 14. yılında da gerilediği belirtildi. 72 ülkenin 27'sinde çevrimiçi insan haklarına yönelik korumaların azaldığı, 18'inde iyileşme kaydedildiği vurgulandı.Rapora göre; seçim düzenleyen veya seçime hazırlanan 41 ülkenin en az 25’inde seçmenler sansürlenmiş bir bilgi alanıyla mücadele etti. Birçok ülkede sansür, muhalefetin seçmenlere ulaşma kabiliyetini kısıtlamak, güvenilir haberlere erişimi azaltmak veya oylama usulsüzlükleriyle ilgili endişeleri bastırmak için kullanıldı. Bu ülkelerin en az 21'inde, hükümet yanlısı yorumcular çevrimiçi bilgileri manipüle ederek, yaklaşan sonuçların doğruluğuna ilişkin şüpheleri körükledi ve demokratik kurumlara yönelik uzun vadeli güvensizliği besledi.72 ülkenin yüzde 75’inde internet kullanıcıları şiddet içermeyen ifadeleri nedeniyle tutuklanmayla karşı karşıya kaldı. En az 43 ülkede rekor düzeyde kişi, çevrimiçi faaliyetlerine misilleme olarak fiziksel saldırıya uğradı ya da öldürüldü.* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Washington merkezli uluslararası insan hakları kuruluşu Freedom House'un 2024 yılı “İnternette Özgürlük Raporu” yayımlandı. Türkiye, 100 puan üzerinden 31 puan alarak “özgür olmayan ülkeler” kategorisinde yer aldı ve incelenen 72 ülke arasında 56. sıraya yerleşti.

Türkiye, internet özgürlüğünde sınıfta kaldı: Avrupa’da sonuncu, dünyada 56’ncı

4 Ekim'de 19 yaşındaki Semih Çelik'in, 19 yaşındaki İkbal Uzuner ve Ayşenur Halil’i yarım saat arayla katlettikten sonra intihar etmesi kadın cinayetleriyle ilgili tartışmaları yeniden alevlendirdi. Bu cinayetlerin neden önlenemediğiyle ilgili konuşmalar, Türkiye'nin 2021 yılında çekildiği İstanbul Sözleşmesi'ne yönelik ihtiyacı da yeniden gündeme getirdi.&nbsp;Hükümet yetkililerinden gelen açıklamalar, kadına yönelik şiddet konusunda sıfır tolerans ilkesinin benimsendiği ve kadın cinayetlerinin azaldığı yönünde olsa da veriler, kadın cinayetlerinin giderek arttığını&nbsp;ortaya koyuyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun verilerine bakıldığında, Türkiye’de 2008’den 2024 Eylül sonuna kadar, 4 bin 329 kadının erkekler tarafından öldürüldüğü görülüyor.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu verilere göre 2008’den 2023 yılının tamamını kapsayan döneme kadar geçen 16 yılda kadın cinayetleri %293 artmış. 359 kadının katledildiği 2019 yılı, en çok kadın cinayetinin yaşandığı yıl olmuş. 2024’ün ilk 9 ayındaki verilere göre de kadın cinayetlerinde yine azalma olmamış; 295 kadın, erkekler tarafından öldürülmüş.</li></ul>Yıllara göre dağılım ise şöyle:&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/5/1729851082183.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Şüpheli kadın ölümlerinde son 7 yılda %85 artış&nbsp;</h2>Şüpheli kadın ölümleri verilerine de yer verilmeye başlanan 2017’den 2023’ün sonuna kadar, şüpheli kadın ölümlerinin&nbsp;%85 arttığı görülüyor. Bu yılları kapsayan süreçte 1.261 kadın, şüpheli bir şekilde hayatını kaybetti.Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden imzasını geri çektiği yıl olan 2011’in ardından, şüpheli kadın ölümlerinde ciddi oranda artış oldu. 2024'ün ilk 9 ayında da 184 kadın, "şüpheli şekilde" hayatlarını kaybetti.Şüpheli kadın ölümlerine ait rakamlara yıllara göre şöyle:&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/5/1729851111441.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kadınlar, en çok evli oldukları erkekler tarafından öldürülüyor&nbsp;</h2>Son yıllardaki veriler, kadınların en çok evli oldukları erkekler tarafından öldürüldüğünü gösterdi.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2023 yılında öldürülen kadınların %41’i evli oldukları erkekler tarafından öldürüldü. 2022 yılında bu oran %46 olurken, 2021 yılında da %44 oldu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kadınların birlikte olduğu erkekler de ikinci sırada yer aldı. Buna göre, 2023’te öldürülen kadınların %14’ü birlikte olduğu erkekler tarafından öldürüldü. Bu oran 2022’de %10, 2021’de %13'tü.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Cezasızlık, suça işleme cesareti veriyor</h2>Kadın hakları savunucuları, Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi'nden çıkmasının ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un yeterli şekilde uygulanmamasının,&nbsp;"cezasızlık" algısını&nbsp;güçlendirdiğini düşünüyor ve yasaların yeterince caydırıcı olmadığını söylüyor.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bu noktada faillerin bazılarının adli sicil kaydının olması, “Cezasızlık, suçlulara tekrar suç işleme cesareti veriyor”&nbsp;görüşünü doğrular nitelikte.&nbsp;</li></ul>Buna göre, 2023 yılındaki kadın cinayetlerinden %10’unda&nbsp;faillerin başka bir suçtan kaydı olduğu, hüküm giydiği ya da cezaevinden izinli çıktığı anlaşılıyor. 2022’deki kadın cinayetlerinin %14’ünde faillerin adli sicil kayıtlarının olduğu belirlenirken, bu oranın 2021 yılında ise %9 olduğu görülüyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İlk 9 ayında 296 kadın cinayetinin işlendiği 2024 yılında da faillerin 31'inin suç kaydı olduğu belirlenirken, bu sayı cinayetlerin %11’ine tekabül ediyor.</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">6284 etkin bir şekilde uygulanmıyor</h2>6284 sayılı Kanun, kadınları korumak için alınacak tedbirlere dair pek çok madde içeriyor. Kanunda, uzaklaştırma kararından kadınlara maddi destek sunulmasına ve sığınaklar açılmasına kadar geniş kapsamlı tedbirler bulunuyor. Ancak kadınların tedbir kararlarına ve suç duyurularına rağmen öldürülmesi ile uygulanan ceza indirimleri ve aflar, 6284’ün etkin şekilde uygulanmadığını&nbsp;gösteriyor.&nbsp;Kadın örgütleri, İstanbul Sözleşmesi’ne geri dönülmesi ve 6284’ün etkin şekilde uygulanmasını talep ederek, “Kadına yönelik şiddeti engellemek 6284 sayılı kanunu istisnasız uygulamaktan geçiyor. Aile odaklı politikalara devam edildikçe kadınlar öldürülecek” çağrısı yapıyor.* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun verilerine göre, kadın cinayetleri 2008’den bu yana %293 arttı; şüpheli kadın ölümleri ise 2017’den beri %85 oranında yükseldi. Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden imzasını çektiği 2021 yılından sonra şüpheli kadın ölümlerinde görülen artış özellikle dikkat çekiyor.

Kadın cinayetleri, 2008’den beri yaklaşık %300 arttı

İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) “Eğitim Kurumlarında Özelleşme ve Dönüşümün Eğitim Hakkı Üzerinden Değerlendirilmesi” başlıklı raporu yayımlandı. Raporda, Türkiye genelindeki özel okul sayısına dikkat çekildi ve yıllar içinde eğitimde yapılan değişikliklerin, fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığına vurgu yapıldı. Raporda, İstanbul'a ilişkin veriler yer aldı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İPA'nın eğitim hakkına erişimi okulların türleri bakımından mercek altına alan raporuna göre, Türkiye genelinde özel okulların sayısı giderek artıyor.&nbsp;</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye’deki özel lise sayısının tüm liselerin %46,2’sini oluşturduğu belirtilirken, 4+4+4 olarak eğitim sisteminin değişmesi ile düz liselerin kapanması, dershanelerin kapanması ile özel okullara olan talebin arttığı ifade ediliyor.</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Okul öncesi okulların 5’te 1’i özel&nbsp;</h2>Raporda, okul öncesi özel okul sayılarının Türkiye’de ve İstanbul’da&nbsp;artış eğiliminde olduğu görüldü. Rapora göre; 2022-2023 itibarıyla Türkiye’de okul öncesi kurumlar arasında özel öğretim kurumlarının oranı %19,76 iken, bu oran İstanbul’da %43,43’e çıktı.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2024/9/2/1728370414336.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.96" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></h2> <h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’de özel okul sayısı 10 yılda iki kat arttı</h2>İlkokul verilerine bakıldığında ise son 10 yıllık dönemde Türkiye’de de İstanbul’da da özel ilkokul sayılarının önemli ölçüde arttığı görüldü. 2012-2013 döneminde 992 olan Türkiye’deki özel ilkokul sayısı 2.065’e çıktı. İstanbul’da ise bu sayısı 279’dan 583’e yükseldi. Yani hem Türkiye’de hem de İstanbul’da özel ilkokul sayısı bir kattan fazla arttı.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1729362803328.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.65" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Oransal olarak bakıldığında ise Türkiye’de özel ilkokul sayılarının bütün ilkokullar içindeki oranı %8,2 olurken; İstanbul’da bu oran %35,44 oldu.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1729362818041.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.65" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Devlet ortaokullarının 5’te 1’i imam hatip</h2>Son 10 yıllık dönemde, özel ortaokulların sayısı ve oranının da arttığı görülüyor. Artış gerekçesinde, kapatılan dershanelerin bir kısmının özel okul olarak eğitim hayatına devam etmesi karşımıza çıkıyor. Türkiye ve İstanbul’daki özel ortaokulların tüm ortaokullar arasındaki oranına bakıldığında, İstanbul’da (%34,52) Türkiye’nin (%11,98) üç katı oranında özel ortaokul bulunduğu görülüyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1729362832444.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.58" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Hem Türkiye’de hem İstanbul’da&nbsp;imam hatip ortaokullarının sayısının son yıllarda çok ciddi bir şekilde artarak Türkiye’de 3.432’ye İstanbul’da ise 357’ye ulaştığı anlaşılıyor. İmam hatip ortaokullarının oransal olarak ağırlığına bakıldığında devlet ortaokullarının %20’sini imam hatip ortaokulları oluşturuyor. İstanbul’da ise bu oranın %30,91 ile Türkiye ortalamasının 1,5 katı olduğu görülüyor.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1729362847577.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’deki liselerin yaklaşık yarısı özel&nbsp;</h2>Son on yıllık verilerin incelendiği raporda, özel lise sayılarında 2014 sonrası ciddi bir artış ve 2019-2020 yılından sonra da bir düşüş görüldü. Veriler; Türkiye’deki&nbsp;özel lise sayısının, tüm liselerin %46,2’sini oluşturduğunu ortaya koydu. İstanbul’da ise bu oran %68,10 oldu. Kademe bazında özel okul oranlarına bakıldığında, okul öncesi kurumlarla birlikte en yüksek özel okul oranının olduğu kademe liseler oldu.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1729362861081.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.56" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Ancak öğrenci sayısında, özel lise oranları fazla olsa da bu liselerde okuyan öğrencilerin sayısının oransal olarak oldukça az olduğu görüldü. Türkiye’de özel liselerde okuyan öğrenci sayısı %8,48 iken İstanbul’da bu oran %12,26 olarak çıktı.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1729362874319.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.77" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İmam hatip liseleri&nbsp;</h2>Rapora göre imam hatip liselerinin sayısındaki artış dershanelerin kapandığı yıl olan 2014’ten itibaren başladı. 1.017 olan imam hatip liselerinin sayısı 10 yılda 1.715’e yükseldi. Devlet liseleri arasında imam hatip liselerinin oranı %18,51 oldu.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1729362890963.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.65" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İmam hatip liseleri sayıca fazla olsa da imam hatip liselerinde okuyan öğrenci sayısının oransal olarak devlet lisesinde okuyan öğrenci sayısının %13,77’sini oluşturduğu görüldü.<img src="https://images.aposto.com/2024/9/6/1729362901441.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.53" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Rapora göre dershanelerin kapanmasının hemen ardından, imam hatip liselerinde okuyan öğrenci sayısı hem Türkiye’de hem de İstanbul’da 2015-2016’te en üst seviyeye çıktı. Ancak bu yılın ardından öğrenci sayısı bir yıl haricindeki tüm senelerde düştü.Raporun sonuç bölümünde, 4+4+4 sisteminin getirilmesi, düz liselerin ve dershanelerin kapatılması gibi değişikliklerin etkisiyle özellikle İstanbul’da gün geçtikçe eğitimde özel sektörün etkisinin arttığı belirtildi.Eğitimdeki sistem değişiklikleri ve özel sektör etkinliğinin daha kontrollü ve denetimli olarak düzenlenmesi gerektiği belirtilirken, “Eğitimin temel bir insani hak olduğu dikkate alınarak herkesin kaliteli eğitime erişiminin sağlanması yönetimlerin asli görevi olmalıdır. Özel okullar gibi devlet okullarının da donanımları ve olanakları artırılmalıdır” tavsiyesinde bulunuldu.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

İstanbul Planlama Ajansı’nın (İPA) raporuna göre, Türkiye’deki özel lise sayısı tüm liselerin neredeyse yarısını oluşturuyor. İmam hatip okullarının sayısı da dershanelerin kapatıldığı 2014 yılından beri artışta. 

Rapor: Türkiye’deki liselerin neredeyse yarısı özel

Temiz Hava Hakkı Platformu’nun (THHP) hava kirliliğine dair yayımladığı Kara Rapor 2024'e göre Türkiye’de nüfusun yüzde 92’sinden fazlası, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) standartlarına göre kirli hava soluyor. Raporda, her yıl 4 milyondan fazla insanın ince partikül madde (PM2,5) nedeniyle hayatını kaybettiği belirtilirken, 2022’de Türkiye’deki 68 bin 440 ölümün bu sebepten kaynaklandığına vurgu yapılıyor.THHP'nin her yıl yayımladığı Kara Rapor'un altıncısında şehir şehir Türkiye’deki hava kalitesi inceleniyor ve hava kirliliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekiliyor. Fosil yakıtlara bağımlılığın hava kirliliğini ne denli etkilediğine vurgu yapılan raporda, hava kalitesi izleme çalışmalarının yeterli olmadığı, partikül madde kirliliğinin DSÖ standartlarını aştığı, bu sebepten ölümler meydana geldiği paylaşılıyor.Raporda, insan faaliyetlerinden kaynaklı hava kirliliğinin ana kaynağının fosil yakıtlar olduğu belirtirken, 2023 yılı verilerine göre dünyada enerji tüketiminde fosil yakıtın yüzde 82 ile birinci sırada yer aldığı görülüyor.&nbsp;<img alt="metin, ekran görüntüsü, diyagram, daire içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727558121165.png" width="550" height="295" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.83" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;TEP: Ton petrol eşdeğeriRaporda, Türkiye genelinde bulunan hava kalitesi izleme istasyonlarından alınan veriler incelendi. Buna göre en kirli istasyonlar belirlendi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hakkari, yıllık ortalamada 110,71 µg/m3* değer ile PM10** açısından havanın en kirli olduğu istasyon oldu. Hakkari’yi sırasıyla Iğdır (109,76 µg/m3) ve Denizli (91,57 µg/m3) istasyonları takip etti.</li></ul>Bilgi notu:&nbsp;Partikül maddelerin çapı, mikrometre (μg/m3) ile ölçülüyor ve boyutlarına göre isimlendiriliyor. 2,5-10 mikrometre arası PM10 ve 2,5 mikrometreden küçük ise PM2,5 olarak değerlendiriliyor. PM10, toz zerreciklerini ifade eder ve tüm kirleticiler arasında en zararlı ve tehlikeli olanı.&nbsp;<img alt="metin, ekran görüntüsü, yazı tipi, paralel içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727558121975.png" width="550" height="336" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.61" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hava kirliliğinde ilk 10 il</h2>Raporda, il sınırları içinde bulunan en az bir istasyondan yıl boyu yeterli veri alınabilen 53 il belirlendi. PM10 kirliliğinde, 53 ilde de DSÖ’nün önerdiği yıllık ortalama 15 μg/m3 değeri aşıldı. Yani, PM10 kirleticisi açısından 53 ilin de havası, DSÖ standartlarına göre kirli çıktı. &nbsp;&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2022 yılında alınan verilere göre en yüksek PM10 ortalamasına sahip iller şunlar oldu: Hakkari, Iğdır, Muş, Denizli, Malatya, Hatay, Kahramanmaraş, Ağrı, Osmaniye.&nbsp;</li></ul><img alt="metin, ekran görüntüsü, yazı tipi, diyagram içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727558122302.png" width="550" height="326" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.66" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">DSÖ yıllık ortalama değeri PM10 değeri 15 μg/m3 olarak belirlerken, Türkiye’de belirlenen ulusal değer 40 μg/m3.<img alt="kırmızı, harita, karmin içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727558123848.png" width="550" height="316" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.71" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hava kirliliği ve ölümler</h2>Raporda PM2,5 değerinin erken ölümlerle en yüksek düzeyde ilişkilendirilen hava kirletici olduğu vurgulanırken, Türkiye’de az sayıda istasyonda bu değerin ölçüldüğü ifade edildi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Toplam 380 istasyonun 189’unda PM2,5 ölçümü için altyapı bulunduğu, yeterli ölçümün yalnızca 88 istasyonda yapıldığı bilgisine yer verildi. 2023 yılı boyunca yeterli veri alınabilen 88 istasyon üzerinden yapılan değerlendirmeye göre, bu istasyonlardan 87’sinde DSÖ’nün yıllık ortalama olarak belirlediği 5 μg/m3 aşıldı.&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="text-align: left;" style="text-align: left; box-sizing: border-box;">Yıllık ortalama PM2,5 değeri en yüksek olan iller şöyle oldu: Iğdır, Gaziantep, Osmaniye, Düzce, Kahramanmaraş, İzmir, Amasya, Konya, Mersin, Bursa.</li></ul>DSÖ verilerine atıf yapılan rapora göre, 2019 yılında dünyada 4,2 milyon kişi PM2,5 kirleticisi nedeniyle hayatını kaybetti. Hava kirliliğine bağlı bu erken ölümlerin yaklaşık yüzde 37’si istemik kalp hastalığı ve inmeden, yüzde 18’i KOAH’tan yüzde 23’ü akut alt solunum yolu enfeksiyonlarından, yüzde 11’i solunum yolu kanserlerinden kaynaklandı. &nbsp;<img alt="metin, ekran görüntüsü, çizgi, paralel içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727558122662.png" width="550" height="231" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="2.34" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’de hava kirliliği kaynaklı ölümler 70 bine dayandı</h2>Kara Rapor’da Türkiye’de hava kirliliği kaynaklı ölümlerin hesaplanması için DSÖ’nün AIRQ+ adlı yazılımı kullanıldı. Bu yazılımdan elde edilen sonuçlara göre, 2022 yılında Türkiye’de kazalar, yaralanmalar ve Covid-19 nedenli ölümler haricindeki 30 yaş üstü toplam 480 bin 991 ölümün 68 bin 440’ı, yani yüzde 14,2’si hava kirliliğine atfedildi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Başka bir deyişle, Türkiye ortalamasının PM2,5 kirliliği değeri 26μg/m3’ten 5μg/m3’e indirilebilseydi, bu ölümler önlenebilirdi.&nbsp;</li></ul>30 yaş üstü doğal nedenlerle olan ölümler içinde hava kirliliğine atfedilen ölümlerin sayısal olarak en fazla olduğu il İstanbul oldu. İstanbul’u İzmir ve Bursa takip etti.&nbsp;<img alt="metin, ekran görüntüsü, sayı, numara, yazı tipi içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727558123531.png" width="550" height="373" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.45" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Hesaplamalara göre, 2022 yılında hava kirliliğine atfedilen ölümlerin oransal olarak en fazla olduğu il ise Hakkari oldu. Hakkari’yi oransal olarak Batman, Şırnak, Muş, Malatya, Iğdır, Şanlıurfa, Ağrı, Osmaniye ve Gaziantep takip etti.<img alt="metin, ekran görüntüsü, sayı, numara, yazı tipi içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727558123674.png" width="550" height="303" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.78" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Üç büyük ilde hava kalitesi nasıl: İzmir alarm veriyor</h2>Türkiye nüfusunun üçte birinin yaşadığı İstanbul, Ankara ve İzmir’de hava kalitesi de rapor kapsamında incelendi.&nbsp;Üç ilin hava kalitesinin PM10 kirliliği için karşılaştırılması yapıldığında, İzmir’in en yüksek PM10 düzeyine sahip olduğu tespit edildi. Başka bir deyişle İzmir, üç büyük il arasından en kirli il&nbsp;oldu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İstasyonlardan alınabilen kısıtlı verilere göre İzmir’de ulusal değer olarak belirlenen 40 μg/m3 aşıldı. İstanbul ve Ankara’da ise PM10 değeri, ulusal değerin sınırında kaldı.</li></ul><img alt="metin, ekran görüntüsü, diyagram, sayı, numara içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1727558123285.png" width="550" height="347" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.56" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Öneriler</h2>Kara Rapor’un sonuç bölümünde THHP, Türkiye’de hava kirliliğinin ve buna bağlı sağlık sorunlarının yol açtığı ölümlerin azaltması için birtakım önerilerde de bulundu. Önerilerden öne çıkanlar şöyle oldu:&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye enerjide fosil yakıtlara bağımlılığını hızla azaltmalı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ulusal hava kalitesi standartları iyileştirilmeli.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">PM2,5 için ulusal limit değer belirlenmeli ve yürürlüğe alınmalı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hava kalitesi izleme çalışmaları iyileştirilmeli.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ağır sanayi bölgelerinde hava kalitesinin izlenmesi, değerlendirilmesi ve yönetimi sistematik hale getirilmeli.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Hava kirliliğinin sağlık etkileri saha çalışmaları ile araştırılmalı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çevresel etkisi olan tüm projeler için sağlık etki analizinin de yapılması mevzuata dahil edilerek zorunlu hale getirilmeli.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye imzaladığı hava kalitesine yönelik uluslararası sözleşmeleri uygulamalı.</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çevresel bilgiye ulaşabilmek için bilgi edinme hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi sağlanmalı.</li></ul>* Bu içerik Avrupa Birliğinin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliğinin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Temiz Hava Hakkı Platformu’nun hava kirliliğine dair yayımladığı Kara Rapor 2024'e göre Türkiye’de nüfusun yüzde 92’sinden fazlası, Dünya Sağlık Örgütü standartlarına göre kirli hava soluyor. Raporda Türkiye'deki 68 bin 440 ölümün sorumlusunun ince partikül madde solumak olduğu belirtiliyor.

Kara Rapor: Türkiye’de nüfusun yüzde 92’si kirli hava soluyor

Türkiye’de son yıllarda enflasyonda yaşanan artışla birlikte özellikle büyükşehirlerde patlak veren kira krizi&nbsp;etkisini sürdürmeye devam ederken, 10 kiracıdan 8’i&nbsp;bugün taşınmak zorunda kalsa bütçesine uygun bir ev bulamayacağını dile getirdi.Bir adım geriden: Yüksek enflasyonla birlikte yükselen ev kiraları, hükümetin 2022 yılında uygulamaya koyduğu “%25 kira zammı sınırı”nı da beraberinde getirmişti. Enflasyonun çok altında kalan %25 zam sınırı, ev sahiplerinin yaşadığı maddi kayıplar ve piyasada dengelerin iyice bozulmasının ardından Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in “Devam etmemesi gerektiğini düşünüyorum” açıklaması üzerine Temmuz ayından itibaren kaldırıldı.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İstanbul, İzmir ve Ankara başta olmak üzere konut krizinin etkileri hâlâ ciddi ölçüde hissedilirken Ipsos Araştırma, kiracılar ve ev sahiplerinin güncel durumlarına ilişkin olarak Temmuz ve Ağustos aylarında 2.000 kişi ile bir araştırma yaptı.</li></ul>Araştırmada, katılımcılara oturdukları semtlerden ve evlerden memnun olup olmadıkları soruldu. Kiracıların %44’ü, oturduğu semtten memnun olduğunu dile getirirken, %40’ı da oturduğu evden memnun olduğunu söyledi. Sonuçlar, geçen yılın sonuçlarıyla kıyaslandığında, oturulan semtten memnun olma oranı aynı kalırken, oturulan evden memnun olma oranının 5 puan arttığı görüldü. Ipsos CEO’su Sidar Geyik&nbsp;bu bulguyu, “İçinde bulunduğumuz ekonomik koşullarda yaşadığımız evden memnun olmamak bir lüks diyebiliriz” sözleriyle değerlendirdi.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1726342797159.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="3.14" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Araştırmanın en çarpıcı sonucu, kiracıların mevcut evlerinden taşınmak zorunda kalmaları durumunda bütçelerine uygun başka bir kiralık ev bulabileceklerine dair umutsuzlukları oldu. Sonuçlara göre 10 kişiden 8’i, taşınmak zorunda kalması durumunda, “aynı semtte bütçesine ve ihtiyacına göre uygun bir ev bulamayacağını” ifade etti.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kira sınırı, fiilen uygulanmadı</h2>Araştırmada, kira artışlarını kontrol altında tutmak için iki yıl boyunca uygulanan %25 kira sınırı konusu da soruldu. Bu sınırın yasal olarak uygulandığı 2024’ün ilk 5 ayında kontratını yenileyen kiracılardan neredeyse yarısının kira artışı %50’nin üzerinde gerçekleşti. Kirasına %70 ve üzerinde zam yapılan kiracıların oranı %21 olurken, yalnızca üçte birinin artış oranı %30 ve altında oldu. Başka bir deyişle, kontratları yılın ilk yarısında yenilenen kiracılardan %69’u, yasal sınırının epey üzerinde zam yapılmasını kabul etmek durumunda kaldı.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1726342807430.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.85" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kira artışı, gelir artışının üzerinde</h2>Bulgular, kira artışlarının gelirlerin üzerinde artmasının her sene daha da kritik bir sorun hâline geldiğini ortaya koydu. Kiracıların gelirinin, kira artış oranlarında artmadığı görüldü. Ankete katılanlardan %58’i, kiralarının gelirlerinden daha fazla arttığını dile getirdi. Geçen yılla kıyaslandığında bu kişilerin oranı 7 puan arttı.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1726342816546.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.53" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kiracılar, zam oranlarından umutsuz</h2>Araştırmada, yeni kontrat döneminde zamların Tüketici Fiyat Endeksi’ne (TÜFE) göre belirleneceği konusu da gündeme getirildi. Ancak sonuçlar, kiracıların TÜFE’nin dikkate alınacağı konusundaki beklentisinin zayıf olduğunu gösterdi.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Buna göre, kiracılardan %47’si TÜFE’den daha fazla zam oranı talep edileceğini beklerken, yalnızca %19’u TÜFE’ye uyulacağına inanıyor.</li></ul><img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1726342840237.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.02" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Temmuz ve Ağustos aylarında kira artış oranı %65 olarak hesaplanmıştı<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Ev sahiplerinin yaklaşımı nasıl?</h2>%25 kira zam sınırının kaldırılması konusu, ev sahiplerine de soruldu. Yeni zamlar yasal olarak TÜFE’ye göre ayarlanacak olmasına rağmen, 3 ev sahibinden 2’si, mevcut kiracıları sebebiyle maddi kayba uğradığını savundu.Kiracısı olan ev sahiplerine, kontrat yenileme döneminde neyi dikkate aldıkları/alacakları da soruldu. Ev sahiplerinden %42’si, TÜFE’ye göre değil, semtteki&nbsp;ortalama kiralara göre zam yaptığını ve yapacağını söyledi. Yani ev sahiplerinin yarıya yakınının, devletin belirlediği oranı dikkate almadığı görüldü.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/6/1726342856180.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="2.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Temmuz ayından itibaren kira artışlarındaki %25 sınırlandırılmasının kaldırılması konusunda kiracılar ve kirada evi olanların yaklaşımının farklı olduğu görüldü. Kiracılardan %83’ü bu kararı desteklemediğini&nbsp;söylerken, ev sahiplerinin %65’i ise sınırın kaldırılmasını desteklediğini dile getirdi.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Piyasanın dengeye oturması birkaç yılı bulacak&nbsp;</h2>Ipsos Araştırma’nın Türkiye CEO'su Sidar Gedik, araştırma sonuçları hakkında yaptığı yorumda ev sahipleri ve kiracıların içinde olduğu kısırdöngünün geçen yıl olduğu gibi bu yıl da sıcaklığını koruduğunu&nbsp;belirtti. Gedik, “yapılan düzenlemelerin kısmen işe yaradığını, konut sorunun hâlâ bir problem olduğunu” da ifade etti. Enflasyondaki artışın yavaşlamasına paralel olarak konut fiyatlarının da dengeye oturmasının birkaç yılı bulacağını belirten Gedik, “Maalesef, bu süreçte ev sahipleriyle kiracılar arasındaki tansiyon bir süre daha yüksek kalacak” yorumunu yaptı.* Bu içerik Avrupa Birliğinin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliğinin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Ipsos’un kira problemiyle ilgili yaptığı araştırma, ev sahipleri ve kiracılar arasındaki tansiyonun birkaç yıl daha devam edeceğini ortaya koydu. Araştırmaya katılan 10 kiracıdan 8’i bugün taşınmak zorunda kalsa bütçesine uygun bir ev bulamayacağını dile getirdi.

10 kiracıdan 8’i bütçesine uygun yeni ev bulamayacağını düşünüyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, “Faiz sebep, enflasyon sonuç” yaklaşımından hareketle Türkiye’de, Merkez Bankası (TCMB) son yıllarda değişken faiz politikaları izledi. Eylül 2021’den itibaren kademeli olarak faiz indirimine gidilmeye başlanırken, enflasyon da kademeli olarak arttı. Eski Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati’nin ekonominin başında olduğu Ekim 2022’de enflasyon oranı yüzde 85,51’e kadar yükseldi. Bu sırada politika faizi yüzde 10,5’ti. Cumhurbaşkanı, seçime kadar faizin yükselmeyeceğine dair vaatlerde bulunurken, Bakan Nebati “heterodoks ekonomi modeli”ni uygulamayı sürdürdü, Merkez Bankası da genel seçimlerin yapıldığı Mayıs 2023’e kadar faizleri yüzde 8,5’a kadar indirdi ve minimum seviyede tuttu. Döviz kurunun patlamasına ve enflasyonun yükselmesine sebep olan “düşük faiz politikası”, seçimin hemen ardından ekonominin başına Mehmet Şimşek’in getirilmesiyle son buldu. Şimşek’in “rasyonel” politikalara döneceğini söylemesiyle birlikte Türkiye’de faiz artışı başladı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Dünyada ikinci, G20 ülkeleri arasında birinci</h2>Şimşek’in göreve gelmesi ve Merkez Bankası kadrosunun değişmesiyle birlikte Türkiye’de politika faizi, 10 ayda %8,5’tan %50’ye yükseldi.<img src="https://images.aposto.com/2024/7/6/1725105586431.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.75" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Son 6 aydır yüzde 50’de tutulan bu oranla Türkiye, uzun yıllardır ekonomik krizle mücadele eden Venezuela’dan sonra, ikinci en yüksek faiz oranına sahip ülke hâline geldi. Türkiye, küresel ekonomik üretimin %85'ini temsil eden G20 ülkeleri arasında ise en yüksek faiz oranına sahip ülke oldu.Son açıklanan faiz oranlarına göre ilk 5 ülke şöyle sıralandı:<img src="https://images.aposto.com/2024/7/6/1725107848055.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.78" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">G20 ülkeleri arasında ise ilk 5 ülke şöyle oldu:<ul fr-original-style="" style="margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Türkiye: %50 (Enflasyon yüzde 51.97)</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Arjantin: %40 (Enflasyon yüzde 263)</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Rusya: %18 (Enflasyon yüzde 9,1)</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Meksika: %10,75 (Enflasyon yüzde 5,57)</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Brezilya: %10,5 (Enflasyon yüzde 4,5)</li></ul><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Enflasyonda dünya üçüncüsü&nbsp;</h2>Mayıs 2024’te Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre yüzde 75,45’e kadar yükselen enflasyon, Ağustos ayında ise yüzde 51,97 ile son bir yılın en düşük seviyesine gerilemiş oldu.<img src="https://images.aposto.com/2024/8/0/1725836157341.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bu oran ile Türkiye, yüzde 264 enflasyon oranına sahip olan Arjantin ve yüzde 140 oranına sahip Suriye’den sonra enflasyonu en yüksek üçüncü ülke oldu. Türkiye'den sonra yüzde 51,97 ile Filistin, yüzde 46,8 ile Kongo geldi.&nbsp;G20 ülkeleri arasında ise ikinci sırada yer aldı. Türkiye’yi; %9,1 ile Rusya, yüzde 5,57 ile Meksika ve yüzde 4,6 ile Güney Afrika takip etti.* Bu içerik Avrupa Birliğinin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliğinin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

Faiz ve enflasyon arasındaki ilişki konusunda sıkça tartışmaların yaşandığı Türkiye, yüzde 50 politika faiziyle dünyada ikinci sırada yer alırken, yüzde 51,97 ile de en yüksek enflasyona sahip üçüncü ülke konumunda bulunuyor. 

Türkiye: Dünyada faizde 2’nci, enflasyonda 3’üncü

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinin yarattığı yıkımın etkileri bölgede hâlâ sürerken, deprem uzmanlarının “eli kulağında” diyerek uyardığı olası İstanbul depreminde yaşanması muhtemel senaryoları ortaya koyan İstanbul Planlama Ajansı (İPA) <a fr-original-style="" href="https://ipa.istanbul/wp-content/uploads/2024/08/17-AGUSTOSUN-ARDINDAN-DEPREM-RAPORU_.pdf" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">raporu</a> yayımlandı. İPA’nın, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 25. yılında yayımladığı “Türkiye’de Depremin 25 Yılı”&nbsp;başlıklı raporda, İstanbul’un depreme hazırlık süreci ve mevcut durum ele alındı.Raporda Türkiye’de 1900 yılından bu yana 7 ve üstü şiddette meydana gelen 20 depremde 130 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği, 1 milyona yakın kişinin evsiz kaldığı ve toplamda 12 milyona yakın insanın etkilendiği belirtildi.En fazla can kaybı ve ağır hasarın yaşandığı ilk üç deprem şöyle sıralandı:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">2023 Kahramanmaraş Depremi (Mw 7,7-7,6 / 50.783 can kaybı)</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1939 Erzincan Depremi (Mw 7,9 / 32.968 can kaybı</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">1999 Gölcük/Marmara Depremi (Mw 7,4 / 17.480 can kaybı)</li></ul>Rapora göre Türkiye, 9,3 puanla deprem riski açısından 191 ülke arasında 9. sırada yer aldı.Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Ağustos 2022’deki açıklamasına atıf yapılan rapora göre Türkiye’de 6,8 milyon riskli konut olduğu, bunlardan 1,5 milyonunun acilen dönüştürülmesi gerektiği belirtildi. İstanbul’da ise riskli konut sayısı 1,3 milyon olurken, dönüştürülmesi gereken yapı sayısı 230 bin olarak hesaplandı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Olası depremin merkezi: İstanbul&nbsp;</h2>En az 16 milyon kişinin yaşadığı İstanbul’un konut stoku bakımından yaşlı bir kent olduğuna ve her üç yapıdan ikisinin 2000 yılı öncesinde yapıldığına dikkat çekilen raporda bu binaların riskli olup olmadığına dair verilerinin yetersiz olduğuna dikkat çekildi. Yapı tespit çalışmalarının yapılması gerektiği vurgulanırken, eski konutların güçlendirilmesi ve depreme dayanıklı hâle getirilmesi gerektiği ifade edildi. 1999 depreminden sonra dönüşmesi gereken konutların yalnızca dörtte birinin&nbsp;dönüştürülebildiği vurgulandı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Raporda, İstanbul’da olası bir deprem durumunda hasar alması öngörülen binalara ilişkin farklı senaryolara da yer verildi.</li></ul>Örneğin raporda yer verilen 2019 tarihli <a fr-original-style="" href="https://depremzemin.ibb.istanbul/calismalarimiz/tamamlanmis-calismalar/istanbul-ili-olasi-deprem-kayip-tahminlerinin-guncellenmesi-projesi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">İstanbul’un Olası Deprem Kayıpları Tahminlerinin</a><a fr-original-style="" href="https://depremzemin.ibb.istanbul/calismalarimiz/tamamlanmis-calismalar/istanbul-ili-olasi-deprem-kayip-tahminlerinin-guncellenmesi-projesi/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;Güncellenmesi</a> çalışmasında 7,5 büyüklüğündeki olası depremde hasar öngörüleri şöyle oldu:<img src="https://images.aposto.com/2024/7/1/1724647782234.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.37" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Çok ağır: 13.495 bina (%1,2), Ağır: 34.345 bina (%2,9), Orta:146.552 (%12,6), Hafif: 301.626 (%25,9)Diğer bir deyişle, deprem sonrası onarılamayacak boyutta hasar alacak bina sayısı 47 bin 840 olarak belirlenirken, bu sayı, İstanbul’daki tüm binaların %4,1’ini oluşturdu.Raporda, “Bina deprem risk durumunda yaklaşık 200 bin binanın hasar görmesi beklenmektedir. Bu konuda kesine yakın bilginin üretilebilmesi için İstanbul bina envanterinin sürekli güncel ve sağlıklı tutulması gerekmektedir” denildi.<img src="https://images.aposto.com/2024/7/1/1724648122965.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.32" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Aynı raporda, 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ile riskli ilan edilen alanlar ile Toplu Konut İdaresi (TOKİ) Kentsel Dönüşüm Projeleri ve Emlak Konut projelerinin karşılaştırılması ise kentsel dönüşüm projelerinde, afet riskinin yüksek olduğu bölgelerdense kentsel rantın daha yüksek olduğu bölgelerin önceliklendirildiği görüldü.<img src="https://images.aposto.com/2024/7/1/1724648715592.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.47" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Ayrıca 1999 Marmara depremlerinin ekonomik kayıplarının telafisi amacıyla çıkarılan ve daha sonra kalıcı hâle getirilen Özel İletişim Vergisi ile toplanan vergiler de 2023 sonuna kadar 39 milyar dolara ulaştı. 2022 yılı hesaplamaları, 2003-2022 yılları arasında toplanan Özel İletişim Vergisi'nin her yıl düzenli olarak değerlendirilmesi durumunda 1 milyona yakın konut yapılabileceğini ortaya koymaktadır. Rapor, bunu riskli kabul edilen yaklaşık 1,5 milyon yapıyla karşılaştırarak şu tespitte bulundu:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 225, 68); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"2022 yılında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından acilen dönüştürülmesi gereken Türkiye’deki 1,5 milyon yapının olduğuna yönelik açıklama ile toplanan özel iletişim vergileri kapsamında yapılabilecek yaklaşık konut sayıları düşünüldüğünde, içinde bulunulan durumun vehameti ortadadır."</blockquote><h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">İstanbul depreme hazır değil</h2>Raporun sonuç bölümünde ise çeşitli tespitler ve öneriler yer alırken, olası Marmara depreminin sadece İstanbul’u değil, Marmara Bölgesi başta olmak üzere tüm Türkiye’yi&nbsp;fiziksel, ekonomik ve sosyal olarak etkileyeceği ve “hâlâ sorunun çözülmediği”&nbsp;belirtildi.Öne çıkan önerilerden bazıları şöyle oldu:<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İmar Kanunu güncellenmeli.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Farklı teknikleri kapsayan ve güçlendirmeyi teşvik eden yeni bir yönetmelik çıkarılmalı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İmar affı ile yapı kayıt belgesi alan yapılar güçlendirilmeli.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İmar affı uygulamaları yasaklanmalı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kentsel dönüşüm uygulamalarında kredi ve faiz desteği sunulmalı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ulusal Deprem Konseyi yeniden kurulmalı.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Orta ve büyük yapılaşmalar için afet riski değerlendirmesi yapılmalı.</li></ul>* Bu içerik Avrupa Birliğinin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliğinin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

İstanbul Planlama Ajansı’nın 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 25. yılında yayımladığı rapora göre İstanbul’da beklenen 7,5 şiddetindeki bir depremde kentteki binalardan yüzde 20’sinin ağır hasar alacağı öngörüldü. Raporda ayrıca İstanbul’da 1,3 milyon riskli konut olduğu ve 230 bin yapının acil dönüşmesi gerektiği vurgulandı.

Olası İstanbul depremi: Binaların yüzde 20'si ağır hasar alacak, 1.3 milyon riskli konut var

Sokak hayvanlarının evsizliği üzerine bu yılın başında yapılan global bir araştırma, Türkiye’de sokakta ve barınakta yaşayan evcil hayvan sayısının 6,13 milyon&nbsp;olduğunu gösteriyor. Bunların 1,73 milyonunu köpekler, 4,4 milyonunu ise kediler oluşturuyor. Araştırmada, evcil hayvanların evsizliği sorununun kısırlaştırma, sürekli bakım ve sahiplendirme&nbsp;ile çözülebileceği vurgulanıyor.&nbsp;Sokak hayvanlarına “ötanazi”&nbsp;uygulamasını öngören yasa taslağının AK Parti ve MHP oylarıyla kabul edilmesinin ardından Türkiye’nin çeşitli yerlerinden sokak köpeklerinin toplatılmaya başlandığı haberleri kamuoyunun tepkisini çekmeye devam ediyor. Sokakta yaşayan köpek sayısı konusunda hükümet kanadından farklı dönemlerde farklı rakamlar öne sürülürken, son olarak Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın “yaklaşık 4 milyon” <a fr-original-style="" href="https://x.com/ibrahimyumakli/status/1795054308922175989" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">iddiası öne çıkıyor</a>. Ancak yapılan global bir araştırma, bu sayının iddia edilenin aksine 1,66 milyon olduğunu ortaya koyuyor.&nbsp;Evcil hayvan mamaları pazarının önde gelen şirketlerinden olan Mars Grubu’nun "<a fr-original-style="" href="https://stateofpethomelessness.com/" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Evcil Hayvanların Evsizlik Durumu Projesi</a>" kapsamında yapılan araştırma, Türkiye’nin de arasında olduğu 20 ülkede 9 ayı aşkın süren bir saha çalışmasını içeriyor. Araştırma sonunda hazırlanan raporda, 930 kaynaktan elde edilen veriler, 30 bin kamuoyu araştırması ve 200 uzman görüşmesi yer alıyor.<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Türkiye’de 1,73 milyon evsiz köpek var&nbsp;</h2>Araştırmada Türkiye’de evi olan ve olmayan toplam kedi-köpek sayısının 12,87 milyon olduğu belirtilirken, evi olmayan kedi ve köpek sayısının toplamda 6,13 milyon olduğu görülüyor.<img alt="metin, daire, yazı tipi, logo içeren bir resim

Açıklama otomatik olarak oluşturuldu" src="https://images.aposto.com/2024/7/6/1723921796800.png" width="550" height="325" style="width: 100%; max-width: 550px; vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.69" fr-original-style="width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Rapora göre evi olan ve olmayan 3,4 milyon köpeğin yüzde 51’i (1,73 milyon) evsizlerden oluşuyor. Evsiz köpeklerin 66,5 bini barınaklarda kalırken, 1,66 milyonunu ise sokaklarda yaşıyor.&nbsp;Sayıları 9,47 milyonu bulan kedilerde ise evsizlik oranı yüzde 46 olarak ölçülüyor. 4,4 milyon kedinin barınaklarda ve sokaklarda yaşadığı belirtiliyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Toplam köpek sayısı: 3,4 milyon</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Evi olan köpek sayısı: 1,67 milyon</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Sokakta yaşayan köpek sayısı: 1,66 milyon</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Barınakta yaşayan köpek sayısı: 66,5 bin</li></ul><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Evsiz evcil hayvan oranı, dünya ortalamasının üstünde&nbsp;</h2>Öte yandan 20 ülkede, toplamda 362 milyon evsiz kedi ve köpek olduğu düşünülüyor. Oran olarak bakıldığında&nbsp;yüzde 48 ile Türkiye, yüzde 35 olan global ortalamanın üzerinde kalıyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/7/6/1723923693522.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Köpekler çoğunlukla barınaktan sahipleniliyor</h2>Araştırmaya göre, köpek sahiplerinin yüzde 21’i köpeklerini barınaktan, yüzde 17’si bir tanıdığından, yüzde 15’i sokaktan direkt sahiplendiğini söylüyor. Üretici üzerinden köpek sahibi olduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 11 olurken, kalan yüzde 10 ise aile içinde doğum yapan bir hayvan aracılığı ile sahipleniyor.&nbsp;Ayrıca, evcil hayvan sahibi olan ve olmayan kişilerin yüzde 45’i, bir yıl içinde bir köpek sahiplenebileceğini, yüzde 47’si de yakın gelecekte bir kedi sahiplenmeyi&nbsp;düşünüyor. Köpek sahiplenmeyi düşünenlerin yüzde 34’ü, ilk seçeneklerinin barınaklar olduğunu söylüyor.&nbsp;Mevcut sahiplenmenin de çoğunluğunun barınak aracılığı ile olması, sokak hayvanlarının bu yöntem ile sahiplendirilmesi için çalışmalar yürütülebileceğinin başarılı olabileceğini gösteriyor. &nbsp; &nbsp; &nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Köpek sahiplenilmesinin önündeki engeller neler? &nbsp;</h2>İnsanlar, köpek sahiplenmenin önündeki en büyük engelin, “yeterince iyi yaşam koşulları &nbsp;sağlayamamak” olduğunu söylüyor. İkinci sırada “sorumluluğun fazlalığı” gelirken, üçüncü sırada “pahalılık” geliyor.&nbsp;Öte yandan köpek sahiplerinin yüzde 20’si, kedi sahiplerinin de yüzde 24’ü çeşitli gerekçelerle hayvanlarını yeniden sahiplendirmeyi&nbsp;düşünüyor.&nbsp;Araştırma bulguları, bu engellerin ortadan kalkmasına yardımcı olunmasının, evsiz evcil hayvan sorununun çözümüne katkı sağlayabileceğini gösteriyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2024/7/6/1723924122525.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Kısırlaştırma oranı, dünya ortalamasının altında</h2>Araştırma sonuçlarına göre, köpeklerde kısırlaştırma oranı global olarak yüzde 49 iken, Türkiye’de yüzde 36’da kalıyor.&nbsp;Kedilerde ise kısırlaştırma oranı global olarak yüzde 63, Türkiye’de yüzde 52 olarak ölçülüyor.Kedilerde de köpeklerde de kısırlaştırma oranının dünya ortalamasının altında kalması, kontrolsüz üremenin önünü açarak evsiz evcil hayvan sorununun tetiklenebileceğini gösteriyor.&nbsp;<h2 dir="ltr" fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Çözüm ve öneriler&nbsp;</h2>Raporun sonuç bölümünde, evcil hayvanların evsizliği sorununun çözümü için üç öneri öne çıkıyor:&nbsp;<ol fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kısırlaştırmanın artırılarak kontrolsüz üremenin önlenmesi&nbsp;</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Barınak koşulları ve sahiplendirme çalışmaları ile hayvanların sürekli bakımı</li><li dir="ltr" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Gerekli destek ve dikkat ile, hayvanlarının evde bakılmaya devam edilmesinin sağlanması</li></ol>* Bu içerik Avrupa Birliğinin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliğinin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

20 ülkede yapılan bir araştırma, Türkiye’de sokakta yaşayan köpek sayısının hükümetin iddiasının aksine 4 milyon değil, 1,66 milyon olduğunu gösteriyor. Araştırmaya göre kısırlaştırma ve sahiplendirme çalışmaları ile evsiz evcil hayvan sorunu çözülebilir.

Gözde Yel

Her dört kadından biri, işyerinde en az bir kez cinsel tacize maruz kaldı