Türkiye, hukukun üstünlüğünde yerinde saydı

Dünya Adalet Projesi (WJP), Hukukun Üstünlüğü Endeksi 2024 raporunu yayımladı. Rapora göre, hukukun üstünlüğü üst üste yedinci yılda da küresel ölçekte geriledi. 

Araştırmada yer alan 142 ülke, hukukun üstünlüğüne bağlılıklarına göre 0-1 arasında puanlandırıldı. Her ülkenin puanı, sekiz faktörün ortalamasından oluştu. Bu faktörler; hükümet gücü üzerindeki kısıtlamalar, yolsuzluğun olmaması, hükümetin şeffaflığı, temel haklar, düzen ve güvenlik, yasaların uygulanması, sivil haklar ve ceza adaleti oldu.

Tüm bu faktörler göz önüne alındığında Türkiye’nin puanı 1 üzerinden 0.42 olurken, 142 ülke arasında 117. sırada yer aldı. Değerlendirilen sekiz faktör için ise puanlama şöyle oldu: 

• Hükümet gücü üzerindeki kısıtlamalar: 0,29
• Yolsuzluğun olmaması: 0,45
• Hükümetin şeffaflığı: 0,40
• Temel haklar: 0,31
• Düzen ve güvenlik: 0,72 
• Yasaların uygulanması: 0,42
• Sivil haklar: 0,40 
• Ceza adaleti: 0,34 

2023’te de 0,41 puan alan Türkiye, 142 ülke arasında yine 117. sırada yer almıştı. 2015’ten beri yayımlanan endekste Türkiye’nin puanı o yıl maksimum 0,46’ya ulaşabildi. 

Endekste Ruanda, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Güney Afrika ve Burkina Faso gibi ülkeler Türkiye’nin önünde yer alıyor. Türkiye'nin hemen üstünde ise Honduras, Angola, Nijer, Rusya ve Madagaskar bulunuyor. 

Danimarka yine birinci

Rapora göre hukukun üstünlüğü sıralamasında ilk sırada 0,90 puan ile Danimarka yer aldı. Danimarka’yı 0,89 ile Norveç, 0,87 ile Finlandiya, 0,86 ile İsveç, 0,83 ile de Almanya takip etti. Endekste yer alan ilk 5 ülke sıralaması, geçen yılki ile aynı oldu. 

Venezuela sonuncu oldu 

Sekiz faktörde ortalama 0,26 puan alabilen Venezuela ise endekste son sırada yer aldı. Venezuela’yı Kamboçya, Afganistan, Haiti ve Myanmar takip etti. 

Ülkelerin yarısından fazlasında hukuk zayıfladı

Araştırma sonucunda dair yapılan genel değerlendirmede ise ankete katılan ülkelerin %57’sinde hukukun üstünlüğünün yine zayıfladığı belirtildi. Bununla birlikte, “hukukun üstünlüğü alanında küresel gerilemenin yavaşladığı ve ilerlemenin mümkün olduğu da” vurgulandı.

Bu yıl endekste ilk kez "yolsuzluğun olmaması" faktöründe iyileşen ülke sayısı, gerileyen ülke sayısından fazla oldu. Başka bir ifadeyle ülkelerin %59’unda yolsuzluk azaldı. 

Araştırmaya göre ülkelerin çoğunluğu aynı zamanda etkili ceza adaleti sağlama konusunda da ilerleme kaydetti. 

Yapılan değerlendirmede, “Genel olarak, sivil haklar alanındaki düşüşler, küresel salgının zirve yaptığı dönemden bu yana önemli ölçüde yavaşlamış olsa da, zamanında ve bağımsız adalet sağlama konusundaki sorunlar yayılmaya devam etmiştir” denildi.

_{* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.}