İş hayatında cinsiyet eşitliği girişimleri

Kadınların ve azınlıkların çalıştıkları kurumlarda üst düzey rollere gelmesini engelleyen “cam tavan” olgusu, yıllardır süregelen bir sorun. İş hayatında cinsiyet eşitliğini sağlayacak mekanizmaların geliştirilmesinin şirketlerin kurumsal ve finansal performanslarında artışa yol açtığını gösteren birçok araştırma bulunmasına rağmen hükümetler ve özel sektörün bu konudaki girişimleri sorunu çözmek için şimdiye kadar yeterli olmadı. Yine de son dönemde atılan olumlu adımlar daha adil bir gelecek için yeni fırsatlar yaratıyor.

• Hafta başında Nasdaq, ABD sermaye piyasaları kurumu SEC’ye yönetim kurullarında çeşitliliği artırmayı amaçlayan bir teklif sundu. Buna göre, borsada listelenen üç binden fazla şirketin yönetim kurullarındaki çeşitlilik istatistiklerini kamuyla paylaşmaları zorunlu olacak. Ayrıca şirketler, yönetim kurullarında en az bir kadın ve kendini yetersiz temsil edilen bir azınlık ya da LGBTQ birey olarak tanımlayan bir kişi bulunduracak. Hâlihazırda Nasdaq'da listelenen yaklaşık 3.200 şirketin dörtte üçünden fazlası bu ölçütleri karşılayamıyor. SEC'nin teklifi onaylaması durumunda ölçütleri tutturamayan şirketler Nasdaq'da işleme kapatılmayacak; ancak şirketlerin neden bu hedefe ulaşamadıklarını açıklamaları gerekecek. Yönetim kurulundaki çeşitlilikle ilgili verileri açıklamamak ise borsadan çıkarılmaya neden olabilecek.
   
• Sektörel bakış: Finans sektörü, üst düzey rollerdeki cinsiyet eşitliği konusunda kötü bir üne sahip; ancak Wall Street'in büyük bankalarında bu yıl konuya ilişkin önemli gelişmeler yaşandı. Goldman Sachs, yönetim kurulunda kadın olmayan veya sadece beyaz erkek yöneticiler barındıran şirketlere halka arz danışmanlığı hizmeti vermeyeceğini duyurdu. Michael Corbat'ın ardından Citigroup'un yeni CEO'su olacak olan Jane Fraser ise Wall Street'in altı büyük bankasından birini yönetecek ilk kadın lider olarak tarihe geçti.
   
• Almanya: Almanya'da koalisyon hükümetini oluşturan partiler, borsada işlem gören şirketlerin yönetim kurullarında kadınlar için zorunlu bir kota oluşturmak üzere geçtiğimiz ayın sonunda anlaşmaya vardı. Buna göre üçten fazla üyesi olan yönetim kurullarının en az bir kadın üyesi olması gerekecek. Ülkenin Dax 30 endeksinde işlem gören şirketlerin hiçbirinin CEO'sunun kadın olmamasının yanı sıra kadınlar yönetim kurullarında sadece %12,8 oranında temsil ediliyor. Partilerin anlaşmasına göre sağlık, emeklilik ve kaza sigortası fonları gibi kamu kurumları ile Federal Çalışma Bürosu için de bir kadın kotası getirilecek. Şu anda bu kurumların üst düzey pozisyonlarındaki kadınların oranı %14 seviyesinde.
   
• Diğer Avrupa ülkeleri: 2007'de Norveç, yönetim kurulları için cinsiyet kotası oluşturan ve kadınların yönetim kurulu koltuklarının %40’ını doldurmasını şart koşan ilk ülke olmuştu. İzlanda, İspanya, Hollanda, Belçika, Fransa ve İtalya gibi ülkelerde de halka açık şirketlerin yönetim kurulları için zorunlu cinsiyet kotaları bulunuyor.
   
• Türkiye: Sabancı Üniversitesi Kurumsal Yönetim Forumu'nun yayımladığı "Türkiye’de Yönetim Kurulunda Kadınlar" raporuna göre, 2020 yılında Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin yönetim kurullarında yer alan kadınların oranı %5,3 artış gösterdi. Diğer yandan raporda, Sermaye Piyasası Kurulu’nun yönetim kurullarına %25 kadın kotası konulması tavsiyesine uyan 116 şirketin tüm şirketlerin sadece %29’unu oluşturduğu da belirtildi. Araştırma, tüm BIST şirketleri içinde 134 şirketin; BIST 100 şirketleri içinde ise 25 şirketin hâlâ tamamı erkeklerden oluşan kurullar tarafından yönetildiğini ortaya koyuyor.