Kanada erken genel seçimleri: Liberaller nasıl kazandı?

Kanada’daki erken genel seçimleri Mark Carney liderliğindeki Liberal Parti kazandı. Elections Canada tarafından açıklanan sonuçlara göre iktidar partisi, oyların %43,5’ini aldı. 

• Liberal Parti parlamentodaki 343 sandalyeden 168’ini elde ederken, tek başına hükümet kurmak için gereken 172 milletvekili sayısına ise ulaşamadı. 

Ana muhalefetteki Muhafazakar Parti, oyların %41,4’ünü alarak 144 sandalye kazandı. Quebec Bloku Partisi ise %6,4 oyla üçüncü parti oldu.

40 milyon nüfuslu Kanada’da erken seçime toplam 29 milyon kişi katıldı. Elections Canada verilerine göre oyların %98,86’sı sayıldı. Liberal Parti böylece üst üste 4. kez iktidara geldi.

Bir adım geriden: Parti en son 2015'te parlamentoda çoğunluğu elde etmişti. Justin Trudeau liderliğindeki Liberal Parti önceki seçimlerde 160 sandalye kazanırken Muhafazakar Parti 119, Quebec Bloku Partisi 32, Yeni Demokrat Parti ise 25 sandalye elde edebilmişti.

Kanada’da kamuoyu yoklamaları eski başbakan Justin Trudeau'nun liderliğindeki partinin Ekim'de yapılması gereken seçimlere doğru, oy kaybı yaşamaya başladığını gösteriyordu. Bu nedenle Trudeau Ocak’ta istifa ederken Liberal Parti de Trudeau yerine Mark Carney’i Genel Başkan seçti. Böylece Başbakanlık görevine atanan Carney de erken seçim kararı alarak ülkeyi sandıklara götürdü.

Trump faktörü

Trump'ın yemin töreninin yapıldığı 20 Ocak'ta yönetimdeki Liberaller, anketlerde 20 puan gerideydi. Ancak Trump’ın Kanada hakkındaki söylemleri ve politikaları Liberalleri öne geçirdi.

• Seçim günü Donald Trump, Truth Social hesabından Kanada halkına seslenerek, "Kanada, ABD'nin 51. eyaleti olursa vergiler sıfırlanacak, endüstriler büyüyecek" mesajını paylaştı.

Ocak’ta seçimi kazandığından beri Kanada’ya yönelik sert açıklamalar yapmaya devam eden Trump, ülkeden “51. eyalet” olarak bahsediyor. Başbakan Justin Trudeau’ya “Kanada Valisi” diye hitap ederek alay eden Trump’ın Kanada’ya yönelik ekonomik tehditleri de artınca iki ülke arasındaki ilişkiler ciddi bir diplomatik krize dönüştü.

Trump’ın temel tehdidi, göreve geldiği ilk gün Kanada mallarına %25 gümrük tarifesi uygulamaktı. Bu tehdit, Trudeau’yu Kasım ayında Florida’daki Mar-a-Lago’ya sürpriz bir ziyaret yapmaya zorladı. Ziyaret sırasında Trump, Kanadalı yetkililere “51. eyalet” şakasını doğrudan yaptı. Ancak sonraki açıklamaları, bu söylemin sadece bir şaka olmadığını gösterdi.

Trump’ın Kanada’ya yönelik eleştirilerinin merkezinde sınır güvenliği ve yasa dışı göç yer alıyor. Trump, Kanada’yı ABD’ye yönelik yasa dışı göç ve uyuşturucu akışını kontrol edememekle suçluyor. Bu suçlamalar, Kanada’da siyasi çalkantılara da yol açtı. Maliye Bakanı Chrystia Freeland, Trump’ın tehditlerine karşı yeterli önlem almadığı gerekçesiyle Trudeau’yu eleştirerek Aralık'ta istifa etmişti.

Carney, Trump’a meydan okudu

Başbakan Carney, zafer konuşmasında vatandaşlara birlik çağrısı yaptı, Ottawa’da toplanan destekçilerine “Kim Kanada’yı güçlü şekilde inşa etmeye hazır?” diye seslendi.

Carney, ABD Başkanı Trump’a da sert mesajlar verdi:

“ABD topraklarımızı, kaynaklarımızı ve suyumuzu istiyor. Bunlar boş tehditler değil. Trump bizi parçalamaya çalışıyor. Bu asla olmayacak."

Carney, 28 Mart'ta yaptığı konuşmada ise "ABD ile ekonomilerimizin derinleşen entegrasyonuna ve sıkı güvenlik ve askerî işbirliğine dayanan eski ilişkimiz sona erdi. ABD'nin artık güvenilir bir ortak olmadığı açık. Kapsamlı müzakerelerle bir güven unsurunu yeniden tesis etmemiz mümkündür, ancak geriye dönüş olmayacaktır" demişti.