Kanada'da toplu mezarlar

Kanada, geçmişte yerli çocukların asimilasyonu için kullanılan Katolik okullarında 1000’e yakın mezar bulunmasıyla sarsıldı. Geçen ay British Columbia eyaletinde yer alan Kamloops Yerli Yatılı Okulu'nda en küçüğü 3 yaşında olmak üzere 215 yerli çocuğun ceset kalıntılarının bulunmasının ardından bu hafta da Saskatchewan’daki okulun bahçesinde First Nation (İlk Millet) yerlilerinden 751 çocuğa ait kayıt dışı mezarlar bulundu.

Cowessess First Nation bölgesinde 1898'den 1996'ya kadar faaliyet gösteren okulda toplu mezar bulduklarını açıklayan İlk Milletler Federasyonu'ndan (FSIN) yapılan açıklamada “Kanada'nın yaptığı soykırımın sonuçlarını görüyoruz” ifadeleri kullanıldı.

Tepkiler

• FSIN Şefi Bobby Cameron, bölgede çalışmaların devam ettiğini ancak mezarların Kanada'da bugüne kadar bulunanların en fazlası olduğunu söyledi. Cowessess’in Şefi Cadmus Delorme ise Papa’nın özür dilemesi gerektiğini belirtti.

• Yerli halk, olay hakkında şeffaf soruşturma yürütülmesini ve okullara ilişkin resmî belgelerin kamuoyuna sunulmasını talep etti. Daha önce belgelerin yok edildiğini ya da kaybolduğunu belirten okul yönetimi ise tepkilerin ardından ellerindeki tüm dosyaları açıklayacağını duyurdu.

• Başbakan Justin Trudeau, mezarları yerli halkların hâlâ katlanmakta olduğu sistematik ırkçılığın “utanç verici bir hatırlatıcısı” olarak nitelendirdi. Geçmişten ders alınması gerektiğini belirten Trudeau da Vatikan’a yerli çocukların uğradığı istismardan dolayı geçtiğimiz ay yaptığı özür talebini tekrarladı. Papa Francis, yerli halkların haklarına ve kültürlerine saygı gösterilmesi çağrısında bulunsa da özür dilemeyi reddetmişti. Papa Francis’in ısrarların ardından Kanada yerli topluluklarının liderlerine 17 Aralık 2021 tarihi için randevu verdiği bildirildi.

• Bazı belediyeler ve Kanada Tarih Müzesi, 1 Temmuz’da ulusal bayram olarak kutlanan Kanada Günü etkinliklerini, bulunan yerli mezarlar nedeniyle iptal ettiğini duyurdu. Müze, yerli halkla dayanışma göstermek için bayraklarını yarıya indireceğini açıkladı.

• Kanada Federal Parlamentosu, yatılı okullardaki ölümlerle ilgili belgelerin yayımlanması için hükümetin acilen harekete geçmesi gerektiğini belirterek imza kampanyası başlattı. Ülkenin batısındaki yerlilerin yaşadığı bölgede üç Katolik kilisesi ateşe verildi. Yerliler, araştırmaların sekteye uğradığını açıkladı.

Mağdurlar anlatıyor

• Mezar keşiflerinin ardından basın toplantısında konuşan yatılı okul öğrencilerinden Florence Sparvier, o yıllarda yaşananları “Bizi ruhumuzun olmadığına inandırdılar” diyerek anlattı.

• 6 yaşındayken zorla yatılı okula götürülen Ken Thomas, Indian Express’e verdiği röportajda ne zaman kendi dillerini konuşsalar cezalandırıldıklarını söyledi. Okuldan kaçmaya çalıştığı için çırılçıplak soyularak yurt odasına kilitlenen arkadaşının kendini asarak intihar ettiğini anlatan Thomas, bazı arkadaşlarının ise aniden ortadan kaybolduğunu ve öldürüldüklerine dair söylentiler dolaşmaya başladığını belirtti.

• BBC’ye konuşan Geraldine Lee de 9 yıl boyunca istismarın her türlüsüne maruz kaldığını ve kafasına aldığı darbeler nedeniyle hâlâ işitme zorluğu yaşadığını anlattı.

• The Guardian’a konuşan öğrenciler okulda geleneksel örgülü saçlarının kesilerek sıfıra vurulduğunu anlattı. Yerli topluluk liderleri, travmaların nesiller arasında aktarılarak devam ettiğini, bunun uyuşturucu ve alkol bağımlılıklarını da tetiklediğini belirtti.

Kanada’da yerli katliamı

Yerli çocukların ailelerinden koparılarak zorla dinlerinin, dillerinin ve kültürlerinin değiştirilmeye çalışıldığı, hükümet tarafından finanse edilen yatılı devlet okullarında bulunan yüzlerce mezar, ülkeyi istismarcı ve asimilasyonist bir sistemin mirasıyla yüzleşmeye zorluyor.

Kanada tarihinin en büyük çocuk istismarı olarak kabul edilen olaylarda 150 binden fazla yerli çocuk ilki 1840'ta açılan ve sonuncusu 1997'de kapatılan toplam 139 yatılı kilise okulunda ailelerinden zorla koparılarak alıkonuldu. Beyaz çoğunluğun hâkim olduğu topluluklara entegre edilmek için asimilasyon politikaları uygulanan okullarda çocuklar psikolojik ve fiziksel şiddetin yanı sıra cinsel tacize maruz kaldı. Hakikat ve Uzlaşma Komisyonu, 2008’de yayımladığı raporda okulların politikasını “kültürel soykırım” olarak tanımlarken fiziksel kötü muamelenin yanı sıra çocuklar üzerinde tıbbi deneyler yapıldığını da belirtti. Kanada hükümeti, bu rapor üzerine yerlileri asimile eden sistem için resmen özür diledi.

Kanada’da First Nation, Metis ve Inuit olmak üzere üç büyük yerli azınlık grup bulunuyor. First Nation terimi günümüzde Kızılderililer için kullanılırken Inuit Eskimolar, Metis ise Kızılderili ve Avrupalı ebeveynlerin çocuklarından oluşan melez yerel topluluk için kullanılıyor.