Kripto varlık mevzuatında yeni düzenlemeler açıklandı

Türkiye'de kripto varlık ekosisteminin merakla beklediği ve 2 Temmuz'da açıklanan Kripto Varlık Kanunu'nda ikincil düzenlemelere ait detaylar belli oldu. Temmuz ayında yürürlüğe giren yasal mevzuat kapsamında, kripto varlık şirketleri lisanslanmasının önü açılmış ve aradan geçen 8 aylık süreçte kripto varlık hizmet sağlayıcıları yetkilendirilmişti. Temmuz ayındaki kanunda belirtilen ikincil düzenlemeler de 13 Mart tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 

Sermaye alt limiti 150 milyon lira oldu

İkincil düzenlemelere göre, platformların faaliyet izni alabilmeleri için TÜBİTAK altyapı kriterlerine uygunluk sağlayacak şekilde güvenlik altyapısını oluşturması gerekecek. Platformlara kurulca izin verilebilmesi için anonim ortaklık şeklinde kurulmaları gerekirken, platformların kuruluş sermayeleri asgari 150 milyon lira, bu rakam saklama kuruluşları için asgari 500 milyon lira olarak belirlendi.

Platformların özsermayesinin likit rezerv yükümlülüğünden düşük olamama şartı uygulanacak ve platformlar nezdinde para transferleri ancak müşterilerin kendilerine ait banka hesapları üzerinden yapılabilecek. Platformlar tarafından bankalar aracılığıyla yapılacak elektronik transferler dışında para kabul edilemeyecek. 

%3 likit rezerv şartı

Platformlar, nezdinde bulunan müşteri varlıklarının %3’ü kadar likit rezerv bulundurması mecburi hâle getirilirken, likit rezerv hesaplamalarına dahil edilebilecek varlıkları ve değerleme katsayılarını belirlemede Kurul yetkili kılındı.

Para transferleri sadece müşterilerin kendilerine ait banka hesapları üzerinden yapılabilecek ve müşteri nakitleri elden teslim alınıp, teslim edilemeyecek. Ayrıca platformlar nezdinde de herhangi bir şekilde saklanamayacak.

Bankalar nezdinde tutulmakta olan müşteri nakitlerinin ilgili platform müşterileri için açılacak olan münferit hesap veya hesaplar da platformun kendi nakit varlığından ayrı olarak izlenecek.

Müşterilerin hesaplarındaki nakit alacak bakiyelerinin, müşteriler tarafından talep edildiği takdirde en geç 1 iş günü içerisinde ödenmesi gerekecek.

Kaldıraçlı işlem yapılamayacak

Öte yandan düzenlemeler çerçevesinde, platformlar nezdinde listelenmiş kripto varlıklarda kaldıraçlı işlem yapılamayacak olup, türev araç sözleşmelerine ve kurulun kredili işlem düzenlemeleri uyarınca kredili alım, açığa satış ve ödünç işlemlerine de konu edilemeyecek.

Söz konusu tebliğde müşterilere ait kripto varlıkların platformlar nezdinde saklanmasına ilişkin esaslar da düzenlendi. Buna göre platformlar tarafından müşterilerine ait kripto varlıklar, sermaye yeterliliği yükümlülüklerinde belirlenen sınırlamalara uygun olmak kaydıyla, toplu bir şekilde bir veya birden fazla cüzdanda saklanabilecek.

Platformların likit rezervlerindeki belirli bir varlığın cari değerinin portföy içerisindeki ağırlığı yüzde 20’yi geçemeyecek. Son 1 yıl içerisinde listelenen kripto varlıklar ile toplam piyasa değeri 5 milyar doların altında olan kripto varlıklar için bu oran yüzde 10 olarak uygulanacak. Kripto varlıkların cari değer hesaplamasında, her bir platform nezdinde oluşan fiyat bilgisi dikkate alınacak.

Platformlar tarafından müşteri işlemlerinin yapılmasını engelleyecek düzeydeki teknik sorunlar, müşterilerin kayıtlı iletişim adreslerine yazılı veya elektronik olarak bildirilecek. Müşterilere yapılacak bildirimlerde, bildirimin yapıldığına dair ispat yükü platforma ait olacak.

Kayıpları önlemek için kurtarma planı

Kripto varlık kayıplarını önlemek amacıyla "kurtarma planı" hazırlanacak olup platformun kripto varlık kaybı sonucunu doğurabilecek eylem ve riskleri belirleyerek, bu risk ve eylemlerin yaşanması durumunda alınacak aksiyonlara kurtarma planında yer vermesi gerekecek.

Söz konusu planın yeterliliğinin yıllık olarak veya yönetim kurulu tarafından gerekli olduğunun takdir edilmesi hâlinde yıl periyodu beklenmeksizin gözden geçirilmesi ve söz konusu prosedürlerde gerekli değişikliklerin yapılması zorunlu olacak.

Yönetim kuruluna en az 3 üye

Tebliğde kripto varlık hizmet sağlayıcı yönetim kurulu ve çalışacak personellerde aranacak şartlar da belirlendi. Buna göre, yönetim kurulunun asgari olarak 3 üyeden oluşması zorunlu hâle getirildi. Yöneticiler ve personelin mevzuatta aksi belirtilmedikçe en az 4 yıllık lisans eğitimi veren okullardan mezun olması esas olarak kabul edildi.

Mutabakat sürecini yürütme görevi olmayan operasyon personeli ile sistem yönetimi, yazılım geliştirici, test/kalite kontrol, veri tabanı yönetimi ve bunlara ilişkin destek hizmetlerinde görevli bilgi teknolojileri operasyon personelinin ise ön lisans eğitimi veren okullardan mezun olması yeterli olacak.

Sektör temsilcileri düzenlemeleri nasıl yorumladı?

Kripto varlık piyasasında, yürürlüğe giren ikinci düzenlemeler için Türkiye'de lisans alarak faaliyet yürüten borsalar uyum çalışmaları başladı. Şirketlere, yeni düzenlemelere uyum için 30 Haziran'a kadar süre tanındı.

Türkiye'de kripto varlık platformlarının temsilcileri ikincil düzenlemeleri olumlu değerlendirirken sektörün sağlam temeller üzerine inşa edilebilmesinin önünün açıldığına dikkat çekiyor. 

Mücahit Dönmez: Temel sağlam, binayı birlikte çıkacağız

İkincil düzenlemeleri sektörün Türkiye'deki gelişimi için pozitif bulduklarını söyleyen Binance TR Genel Müdürü Mücahit Dönmez, düzenlemelerin oldukça kapsamlı yapıldığına işaret etti: 

"Her yasal düzenlemenin sektörel uygulamasında olduğu gibi bazı zorluklarla karşılaşılsa da gelişme alanlarının regülatör ve piyasa yapıcıları tarafından müzakere ve mutabakatla iyileştirilebileceğini düşünüyorum. Sonuçta kripto varlık sektörü henüz çok genç ve dünyada tüm prensipleri oturana kadar gelişmeye açık. Yasa ve tebliğlerin Türkiye için temeli sağlam oturttuğunu, binayı birlikte çıkmaya devam edeceğimizi söylemek yanlış olmayacaktır."

İnovasyonun önünü kapatmadan sektörün sağlıklı gelişimi ve kontrolüne önem verilmesinin pozitif etkiler doğuracağını vurgulayan Garanti BBVA Kripto Genel Müdürü Onur Güven, düzenlemelerin lisans başvurusu yapacak kurumlarda güçlü bir finansal yapı beklentilerini açıkça ortaya koyduğunu vurguladı. Türkiye'deki mevzuatın dünyada öne çıkan ülkelerin mevzuatlarıyla paralel çerçevede olduğunu belirten Güven, saklama işlemlerinin başka kuruluşlarda yapılmasının, müşteri varlıklarını kötü niyetli saldırılardan veya şirket içi zafiyetlerden korumak için etkin bir sistem sağlayacağını söyledi. 

OKX Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Çamır, Türkiye'de kripto varlık piyasasının, düzenleme sürecinin son tebliğlerle önemli bir ivme kazandığını dile getirdi.

Türkiye'nin finans sektörünü düzenleme anlamında önemli bir tecrübeye sahip olduğunu belirten Çamır, "Düzenlemeleri, sektörün gelişimine büyük katkı sağlayacak önemli bir adım olarak görüyoruz. Regüle edilen her sektör, çok daha sağlıklı hâle geliyor. Bizim sektörümüzde de bu düzenlemeler aynı pozitif etkiyi gösterecektir" değerlendirmesinde bulundu.

Çamır, kripto varlık saklanmasına ilişkin düzenlemeleri de şu sözlerle değerlendirdi: 

"Son tebliğlerde borsaların adaptasyon sağlaması gereken temel konu kripto varlıkların saklanmasına ilişkin düzenlemeler olarak öne çıkıyor. Saklama işlemleri ile borsa işlemlerinin ayrılmasının da geçmiş tecrübelerden yola çıkılarak atılmış bir adım olduğunu değerlendiriyoruz. Dünyada örnekleri bulunan bir uygulama. Kullanıcılara güven verecek bir adım olarak görüyoruz."

Mehmet Türkarslan: Sektör için net bir yol haritası

SPK tarafından yayımlanan yeni yayımlanan tebliğlerin, bu alanda faaliyet gösteren platformlar için net bir yol haritası oluşturduğuna dikkat çeken Paribu Hukuk Direktörü Avukat Mehmet Türkarslan ise yeni dönemin, sektörün daha kurumsal bir yapıya kavuşmasını sağlayacağını ve yatırımcı güvenliği açısından önemli bir adım olduğunu belirtti:

"Lisanslama sürecinin sektöre en büyük etkilerinden biri, piyasadaki paydaşların daha şeffaf ve hesap verebilir hâle gelmesi olacak. Bu durum, güvenlik standartlarının yükseltilmesini ve müşteri varlıklarının kanun seviyesinde korunmasını sağlayacak. Ayrıca düzenlemelere uyum sağlayamayan platformların piyasadan çekilmesi, kullanıcıların regüle edilmiş ve denetlenen platformlarda işlem yapmasını teşvik edecek. Türkiye’nin bu düzenlemelerle bölgesel bir kripto varlık merkezi ve diğer ülkelere yol gösterici olma potansiyeline sahip olduğunu düşünüyorum."

Türkiye’de lisans alacak şirketlerin uluslararası yatırımcıların ve kurumsal kullanıcıların ilgisini çekebileceğini de hatırlatan Türkarslan, lisanslama sürecinin yalnızca teknik ve finansal gereklilikleri değil, aynı zamanda iç kontrol, risk yönetimi, kara para aklamayı önleme ve siber güvenlik gibi kritik alanlarda güçlü bir yapı oluşturmayı gerektirdiğine dikkat çekti:

"Özellikle kripto varlık platformlarının karşı karşıya olduğu hukuki riskler, düzenleyici çerçevenin netleşmesiyle daha yönetilebilir hale geliyor. Hukukun gri alanlarının azalması, sektör paydaşlarının teknoloji geliştirme ve sunduğu hizmetler bakımından önünü açarken, aynı zamanda yatırımcı koruma mekanizmalarının daha sağlam işlemesini sağlıyor."