Küresel ticari ilişkilerde son durum

Uluslararası ticari ilişkiler, özellikle son yıllarda Brexit ve ABD-Çin arasındaki şiddetli rekabet gibi hikâyelerle birlikte piyasalar ve ekonomi gündeminin odak noktalarından biri hâline geldi. Koronavirüs salgını sürecinde tedarik zincirlerinin önemli ölçüde aksaması da küreselleşmenin derinliğinin ve bölgesel iş birliklerine dair fikirlerin tekrar sorgulanmasına sebep oldu. Şu anda başta Birleşik Krallık ve ABD başta olmak üzere birçok ülke, ticaret partnerleriyle olan anlaşmalarını yeniden düzenlemek için çalışıyor. Bugünün hikâyesinde büyük oyuncuların ticari ilişkilerindeki son duruma bakıyoruz.

• Birleşik Krallık: Ülkenin ocak ayında resmî olarak Avrupa Birliği’nden ayrılmasından sonra başlayan geçiş sürecinde taraflar arasında gerçekleştirilen müzakerelerden henüz bir sonuç alınamadı. Geçtiğimiz haftalarda Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in görüşmesinin ardından yapılan ortak açıklamada yıl sonunda bitecek geçiş sürecinin uzatılmayacağı yinelendi ve görüşmelerin yeni bir ivme kazanması gerektiği kaydedildi. Pandemi sebebiyle şimdiye kadar sanal olarak yürütülen görüşmeler, zamanın daralmasıyla birlikte bu haftadan itibaren gerçek dünyaya taşınıyor. Tüm hafta sürecek görüşmelerden sonra Birleşik Krallık Başmüzakerecisi David Frost ve AB’den mevkidaşı Michel Barnier’nin cuma günü Brüksel’de bir araya gelmesi planlanıyor. Diğer yandan Birleşik Krallık, ABD’yle de ticaret anlaşması görüşmelerini sürdürüyor. Ne var ki bu cephede de işler şimdilik pek iyi gitmiyor. Geçtiğimiz ay başlayan müzakerelerin ilk turunun ardından ABD Ticaret Temsilcisi Robert Lighthizer, anlaşmanın kasım ayındaki ABD başkanlık seçimlerinden önce tamamlanmasının “neredeyse imkânsız” olduğunu söyledi.
   
• ABD: Ülkenin Çin’le neredeyse iki yıl süren “ticaret savaşı”, bu yıl ocak ayında imzalanarak yürürlüğe giren birinci faz ticaret anlaşmasıyla en azından kâğıt üstünde bir ateşkese ulaşmıştı. Buna rağmen hem pandemi nedeniyle anlaşmada öngörülen taahhütlerin ekonomik açıdan yerine getirilebilirliğinin sorgulanması, hem de son dönemde yaşanan jeopolitik gelişmeler ilişkilerdeki gerginliği tekrardan yükseltti. Çin’in Hong Kong’a ilişkin yürürlüğe koyduğu ulusal güvenlik yasasının ardından ABD’nin konuya yönelik yaptığı açıklamalar ve aldığı bazı kararlar, Çin hükümeti tarafından hoş karşılanmadı. Ülkenin “iç işlerine” karışılmasını istemeyen yetkililer, birinci faz anlaşmanın sürdürülebilmesinin ABD’nin bu konulardaki gelecek tavırlarına bağlı olduğunu ima ediyor.
   
• Çin: Ülkeyi daha çok ABD’yle olan ilişkileri bağlamında ele alıyor olsak da şu anda Çin’i içeren bir başka “ticaret savaşı”, Avrupa Birliği ile yaşanıyor. Kendi bloğu içindeki rekabetçiliği korumak isteyen AB, yabancı hükümetlerin sübvanse ettiği şirketlerin tek pazara erişimini zorlaştıracak adımlar üzerinde çalışıyor. Bu tasarı bağlamında AB doğrudan herhangi bir ülkeyi göstermese de Çin’in AB şirketlerine olan ilgisi biliniyor. AB ayrıca bu ayın ortasında Çin’in Mısır’da sübvanse ettiği ihracatçılara yönelik kritik bir karar aldı. Bunlarla birlikte ticari ilişkilerdeki problemler, yatırım ilişkilerine de yansıyor. Üst düzey AB yetkilileri, altı yıldır müzakere süreci devam eden yatırım anlaşmasının ilişkilere istikrar kazandırmak için kritik öneme sahip olduğunu düşünüyor. Çin’in Avrupa’yla olan ilişkilerine dair daha fazlası için bağlantıdaki makaleye göz atabilirsiniz.