Maden patlaması: Kader mi, ihmal mi?

Bartın'ın Amasra ilçesinde yer alan Türkiye Taşkömürü Kurumu'na ait maden ocağında cuma günü saat 18.15 sıralarında meydana gelen patlamada 41 kişi hayatını kaybetti, 11 kişi yaralandı. Son bilgilere göre toplamda 58 işçi kurtarıldı. Arama kurtarma çalışmaları 15 Ekim Cumartesi günü tamamlandı. 

Patlamanın nedeni ne?

Patlamanın "trafo kaynaklı" meydana geldiği açıklandı. Daha sonra AFAD bu bilginin sehven paylaşıldığını açıkladı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez olay yerindeki açıklamasında patlamanın nedeninin "grizu" olduğunu belirtti. Dönmez dünkü açıklamasında ise "Dün itibarıyla 41 kardeşimizin cenazesini çıkarttığımızı belirtmiştim. Bugün itibarıyla teknik ve güvenlik ekiplerimiz kısmi devam eden yangınla mücadeleye devam ediyor ve o alanı komple kontrol altına alabilmek için kapatma kararı verildi." dedi.

Kader mi ihmal mi?

Maden faciasının ardından bölgeye giden Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Kömür İşletmeleri bizim şu anda en ileri imkanlara sahip olan ocak olmasına rağmen tabii değerli arkadaşlar birileri buna dalgasını geçebilir ama önemli değil, biz kader planına inanmış insanlarız. Kader planına da inandığımız için bunun ne dünü ne bugünü ne yarını hiçbir zaman ne yapmayacaktır, olmayacaktır. Bunlar her zaman olacaktır, bunu da bilmemiz lazım" açıklamasında bulundu. 

• "İhmal": Erdoğan'a patlamada hayatını kaybeden bir işçinin ablası görüşmeleri sırasında "Kardeşim 10-15 gün önce 'Burada gaz kaçağı var, burayı patlatacaklar' demiş. Nasıl ihmal edildi? 'Patlatacaklar bizi burada’' demiş." sorusunu yöneltti. Erdoğan soruya cevap vermedi. 

Amasra'ya giden CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu ise "'Önlem alacağız' diyorlar. Ya arkadaşlar siz 20 yıldır neredesiniz, nerede önlem alacaksınız?” Sözleriyle hükümete tepki gösterdi.

TMMOB Yönetin Kurulu Başkanı Emin Koramaz, patlamaya ilişkin şunları söyledi:

 "Bizim ülkemizde insanlar siyasi iktidarın rant hırsı nedeniyle, insan hayatını umursamazlığı nedeniyle ölüyorlar. Kozlu'da böyle öldük, Dursunbey'de böyle öldük, Karadon'da böyle öldük, Ermenek'te böyle öldük, Soma'da böyle öldük. 'Kaza' diyorlar, 'fıtrat' diyorlar, 'kader' diyorlar… Tüm bu sözler yaşanan faciaların arkasındaki sorumluları gizlemek için söyleniyor. Gerekli önlemleri almadan, denetim yapmadan, güvenli koşulları oluşturmadan madencileri yerin yüzlerce metre altına gönderirseniz buna kaza diyemezsiniz. Bunun adı düpedüz cinayettir. Her cinayette olduğu gibi bunun da mutlaka faili vardır"

İlk incelemenin ardından

Türk Mühendis ve Maden Odaları Birliği (TMMOB), maden ocağındaki ilk incelemenin ardından açıklamada bulundu. Açıklamada, öne çıkan hususlar şu şekilde sıralandı:

•  "Her maden faciasında ortaya çıkartılan trafo bahanesi burada da kullanılmaya çalışılmış, inandırıcı olmayacağı anlaşıldığında grizu patlaması olduğu gerçeği kabul edilmiştir.
• Grizu patlaması, kritik konsantrasyona ulaşmış metan gazının ve yeterli oksijenin ateş kaynağına ulaşmasıyla meydana gelir.
• Ölümlerin nedeni, grizu patlaması sonucu oluşan yüksek sıcaklık ve şok dalgası nedeniyle yanma ve ortama yayılan karbonmonoksit zehirlenmeleridir.
• Gaz izleme sistemi verilerine odamızca ulaşılamamıştır. Metan sensörünün kritik seviyede uyarı verip vermediği, verdiyse ne çeşit önlemler alındığı, uyarı vermediyse nedenlerinin incelenmesi gerekmektedir.
• Yukarda sıralanan hususlar inceleme ekibimiz tarafından yapılan tespitler olup, kazanın neden ve sonuçları daha sonraki incelemeler sonucunda netlik kazanacak ve kamuoyuyla paylaşılacaktır."

Sayıştay Raporu muamması

Patlamanın ardından Sayıştay'ın TTK 2019 Yılı Denetim Raporu'nda Amasra'daki maden ocağında, üretim derinliğinin -300 metreye ulaştığı, çalışılan damarlarda gaz içeriklerinin yüksek olduğu, ani gaz degajı ve grizu patlama riskinin arttığı konusunda uyarılarda bulunduğu iddiaları ortaya atılmıştı. Sayıştay'ın raporunda ayrıca, işçi sayısının tehlike doğuracak boyutta azaltıldığı ve arızaların giderilemediği yönünde de uyarılar yapıldığı iddia edilmişti. 

Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK), Sayıştay Raporu haberlerinin dezenformasyon içerdiğini öne sürmüştü. CHP Mersin Milletvekili Ali Mahir Başarır da "Bir Sayıştay raporunu paylaştık Bartın'la ilgili, o göçükle ilgili. Sayıştay'ın uyarısını paylaştık, hemen yalanladılar ve bunu paylaşanların suç işlediğini söylediler. İşte bu yasa böyle bir şey" sözleriyle "dezenformasyon yasası" çerçevesinde 12 kişi hakkında maden faciasına ilişkin "provokatif paylaşımlarda bulunduğu gerekçesiyle" soruşturma başlatılmasına tepki gösterdi.