Myanmar'da darbe ve protestolar

Kapak görseli: Ece Tugay
 

Myanmar’da askerî darbe ve seçilmiş hükümet yetkililerinin tutuklanması sonrası başlayan protestolar gün geçtikçe büyüyor. Protestoların, 2007 yılındaki Safran Devrimi'nden bu yana ülkede görülen en büyük ayaklanma olduğu dile getiriliyor.

• Ne olmuştu? Bengal Körfezi kıyısında; Bangladeş, Çin, Hindistan, Laos ve Tayland arasında yer alan 53 milyon nüfuslu Myanmar'da 1 Şubat sabahı, silahlı kuvvetlere ait televizyon kanalında iktidarın Genelkurmay Başkanı Min Ang Hlaing'e devredildiği ve askerî yönetimin bir yıl süreceği ilan edilmişti. Olayın ayrıntılı bir özeti için geçtiğimiz hafta yayımlanan yazımıza göz atabilirsiniz.
   
• İnternete erişim: Ordunun yönetimi devralması sonrası 6 Şubat'ta ülke genelinde başlayan protestolar çığ gibi büyüdü. Organize protestoları engellemek isteyen askerî yönetim ise tüm ülkede internete erişimi engelledi. Ülkede hizmet veren telekomünikasyon şirketi Telenor; yetkililerin bütün mobil operatörlere veri akışının geçici olarak kesilmesi talimatı verdiğini, sadece telefon ve kısa mesaj yoluyla iletişime izin verildiğini duyurdu. Telenor'un açıklamasına göre askerî yönetim bu kararı, "yanlış haberlerin yayılmasının" engellenmesi ve "ülkede istikrarın" sağlanması için aldı.
   
• Resmî açıklamalar: Myanmar'da seçim hilesi iddiasıyla Ulusal Demokrasi Birliği hükümetini deviren Genelkurmay Başkanı Min Ang Hlaing, darbeden bir hafta sonra ilk kez kameraların karşısına geçti. Ülke çapında protestolar artarak devam ederken cunta lideri, ulusa sesleniş konuşmasında hem darbeyi hem de hukukun üstünlüğünü savundu. Yönetime el koymalarının sebebini ise serbest ve adil seçim kampanyasına izin verilmemesi ve yetkililerin görevlerini yerine getirmemesiyle açıkladı. Ayrıca seçim düzenleneceğini ve yönetimin sandıktan zaferle çıkana devredileceğini de belirtti. Konuşmasında kasımdaki seçimi kazanan devrik lider Ang San Su Çii'yi anmaması ise halktan tepki topladı ve protestoları alevlendirdi.
   
• Genel grev: Protestolar büyümeye devam ederken halkın farklı kesimleri sivil itaatsizlik eylemleri düzenledi. Eylemler başta sadece rahipler ve hemşirelerle başlasa da sonrasında üniversite öğrencilerinin ve akademisyenlerin katılımıyla büyük çapta ses getirdi. AFP haber ajansına konuşan öğretim görevlisi Win Win Maw, "Diktatörlüğe direnmek zorundayız. Tüm devlet çalışanları bu harekete katılırsa bu hükümet sistemini yürütmek zorlaşır," dedi. Su Çii'nin partisi Ulusal Demokrasi Birliği'ni (NLD) simgeleyen kırmızı balonlar taşıyan kalabalık, "Askerî diktatörlük değil, demokrasi istiyoruz," şeklinde slogan attı.
   
• Polis gücü ve tutuklamalar: Askerî yönetim, protestoları dağıtmak amacıyla ülkenin en büyük şehirleri Yangon ve Mandalay'ın 7 ilçesinde sıkıyönetim kararı aldı. Buna göre 20.00-04.00 saatlerinde uygulanacak sıkıyönetim kapsamında, gösteri düzenlenmesi ve beşten fazla kişinin bir araya gelmesi yasaklandı. Başkent Nepido ve Yangon'un kuzeydoğusunda ise polis, göstericilere tazyikli suyla müdahale etti. Reuters ajansı da Mandalay'da da biri gazeteci en az 27 kişinin gözaltına alındığını yazdı. Görgü tanıkları Nepido'da polisin kalabalığı dağıtmak için havaya ateş açtığını ve 3 kişinin plastik mermiyle yaralandığını aktardı.
   
• Dış politika: Birleşmiş Milletler (BM) Myanmar İnsani Yardım Koordinatörü Ola Almgren, ülkedeki protestolara ilişkin yazılı açıklama yaptı. "Güvenlik güçlerini, barışçıl toplanma hakkı ve ifade özgürlüğü dâhil olmak üzere insan haklarına ve temel özgürlüklere saygı göstermeye çağırıyorum," ifadesini kullanan Almgren, göstericilere karşı orantısız güç kullanılmasının kabul edilemez olduğunu vurguladı. BM İnsan Hakları Konseyi yarın, "Myanmar'daki krizin insan haklarıyla ilgili sonuçları" başlığıyla bir "özel oturum" düzenleyecek. Şimdiye kadar 47 ülkenin destek verdiği "özel oturum" talebi Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği'nden geldi. Konseyde gözlemci sıfatıyla yer alan Türkiye de oturuma destek veren ülkeler arasında yer aldı. BM İnsan Hakları Konseyi'nde şimdiye kadar 28 özel oturum yapılmıştı. Sivil yöneticilerin serbest bırakılması çağrısında bulunan ABD Başkanı Joe Biden da yönetime el koyan askerlere karşı yaptırım uygulanacağını açıkladı.