Nedimeler

İlk bakışta resim, portresi için poz veren prenses Infanta Margarita Teresa’nın yalın bir tasviri gibi görünse de daha yakından baktığımızda karmaşık bir sahneyle yüz yüze olduğumuzu fark ederiz.

Bahsetmeden geçemeyeceğim… Ünlü İtalyan Barok ressamı Luca Giordano Meninas’ı gördüğünde şöyle haykırmış: “Bu, resim sanatının ilahiyatı!” ve ardından eklemiş: “Nasıl ki ilahiyat bütün bilim dallarının üzerinde, onların hepsini kapsıyorsa, bu resim de resim sanatının tüm olanaklarını barındırıyor!”

Gerçekten de mekan, malzeme, göz temasları ve kişiler arasındaki ilişkiler, hayat ve hayatın yansıması, bu devasa resimde bütün bu öğeleri bir araya getirmiştir.

Devasa derken, gerçekten devasa. Görelim.

Aşağıda gördüğümüz ve resmin göreceli olarak merkezinde yer alan bu küçük kız, beyaz elbisesiyle masumluğun simgesi, kral ve kraliçenin umudu olarak karşımıza çıkıyor. Çevresini üzerine titreyen nedimeler, saray çalışanları ve uslu bir köpek sarmış durumda. Köpek, Velázquez’in krallığa olan aidiyetini simgeliyor olabilir.

Bir de "Meninas" Portekizce’de Küçük Kadınlar anlamına geliyor…

Nedimelerin arkasında prensesin refakatçisi yaşlı kadın ve muhtemelen saray muhafızı olan bir adam odayı gözetlemektedir; arkada, sağ tarafta bulunan açık bir kapıdan içeri ışık girerken kral ve kraliçenin emrinde olan bir adam içeriye adım atar. Mabeyinci olduğu düşünülmektedir.

Sol tarafta ise kahramanımız Velázquez’i görüyoruz. Omuzları dik, özgüvenli bir şekilde poz verirken paletini seyircinin açıkça görebileceği bir açıyla tutmaktadır. Önünde ise muhtemelen bizim şu an görmüş olduğumuz resmi yaptığı tuval vardır.

İlginç kısım ise şimdi başlıyor. Prenses Margarita’nın başının hemen arkasındaki duvarda bir duvar aynası vardır. Peki bu ayna neden orada? Çehov’un da dediği gibi: “Hikâye ile alakalı olmayan her şeyi kaldırın. Eğer ilk bölümde 'duvarda bir tüfek asılı' diyorsanız ikinci veya üçüncü bölümde o silah patlamalıdır. Eğer ateşlenmeyecekse o silah orada asılı olmamalıdır.”

Bu aynaya yakından baktığımızda iki insan silüeti görürüz. Kral ve kraliçenin yansımasından başka bir şey değildir. Ressamın tuvaline elbette onlar yansıyacaklardır. Bu onların bir portre çizimi çalışmasından bir görüntü sadece.

Velázquez büyük bir ustalıkla ama aynı zamanda gayet hafif fırça darbeleriyle, gerçeklikle yanılsamanın birbirinden ayırdedilemediği olağanüstü bir illüzyon yaratmıştır.