Selam, Yıldızlı Bir Hikâye’ye hoş geldin! Nasılsın? Umarım keyfin yerindedir. Bugün rotamızı İspanya’ya çeviriyor ve bu güzel ülkenin altın çağında ortaya koyulan bir eseri inceliyoruz.
İncelemeye geçmeden önce Instagram üzerinden Yıldızlı Bir Hikâye’yi takip etmeyi unutma lütfen: @yildizlibirhikaye
Hazırsan başlayalım..
İspanya’nın Altın Çağı
İspanya’nın Altın Çağı 15-17. yüzyılları arasında İspanya dünyanın en zengin ülkelerinden biriydi.

Sanat ve edebiyat bu dönemde ülkede canlanıp serpilmişti. İspanya hâkimiyetinin bu dönemi, İspanyol Hıristiyanların İspanya’yı Mağriplilerden “geri aldıkları” ve onların desteğiyle Kolomb’un Atlantik Okyanusu üzerinden yolculuk yapıp İspanya’nın gücünü Yenidünya Düzeni’ninde güvence altına aldığı 1492 yılında başladı.
İspanyol Habsburg hanedanının gücünü kaybetmesi ve İspanya’nın Hollanda ve İngiltere gibi ülkelerle yaptığı savaşlarda yenilmesiyle bu parlak dönem sona erdi. Söz konusu dönemde Cervantes Don Kişot’unu yazarken Diego Velázquez ise sarayda yapıtlarıyla döneme damgasını vuruyordu.
Kimdi Bu Velázquez?
İspanya’nın Sevilla kentinde yetişmiş bu İspanyol ressam Kral IV. Philip’in sarayında görev yapmıştır.

Her ne kadar üslubunu Caravaggio’dan aldıysa da, Caravaggio’nun aksine sarayda sefa sürmüş, dert nedir bilmemiş, Caravaggio gibi başını belaya sokmamıştır.
Yine de tablolarında doğallığı, aydınlık-karanlık kontrastını ve sıradan insanların saygınlığını vurgulamayı başarmıştır. Velázquez resimlerini büyük olasılıkla “alla prima” yani herhangi bir eskize ihtiyaç duymadan doğrudan tuvale yapıyordu. Figürleri akıllıca renklendirir, bol nüanslı ve incelikli bir boyama ile üç boyutlu kılardı. Malzemelerin değişik ışık koşullarında aldığı farklı görüntüler ressam tarafından gayet yumuşak bir fırçayla ve gerçekçi bir üslupla tuvale yansıtırdı.
Kral IV. Philip ve Papa X. Innocentius gibi yüksek tabakadan insanların yanı sıra köle Juan de Pareja ve sarayda hizmetçilik yapan cüce Sebastian de Morra gibi alt tabakadan insanları da çizmiştir.
Velázquez özellikle İspanya’da sanatçının yükselişiyle ilgilenmiştir.
Nedimeler
1656 yılında tamamlanan Nedimeler gerek fiziksel boyutu gerekse sanat tarihindeki önemi bakımından büyük bir eserdir.

İlk bakışta resim, portresi için poz veren prenses Infanta Margarita Teresa’nın yalın bir tasviri gibi görünse de daha yakından baktığımızda karmaşık bir sahneyle yüz yüze olduğumuzu fark ederiz.
Bahsetmeden geçemeyeceğim… Ünlü İtalyan Barok ressamı Luca Giordano Meninas’ı gördüğünde şöyle haykırmış: “Bu, resim sanatının ilahiyatı!” ve ardından eklemiş: “Nasıl ki ilahiyat bütün bilim dallarının üzerinde, onların hepsini kapsıyorsa, bu resim de resim sanatının tüm olanaklarını barındırıyor!”
Gerçekten de mekan, malzeme, göz temasları ve kişiler arasındaki ilişkiler, hayat ve hayatın yansıması, bu devasa resimde bütün bu öğeleri bir araya getirmiştir.
Devasa derken, gerçekten devasa. Görelim.

Aşağıda gördüğümüz ve resmin göreceli olarak merkezinde yer alan bu küçük kız, beyaz elbisesiyle masumluğun simgesi, kral ve kraliçenin umudu olarak karşımıza çıkıyor. Çevresini üzerine titreyen nedimeler, saray çalışanları ve uslu bir köpek sarmış durumda. Köpek, Velázquez’in krallığa olan aidiyetini simgeliyor olabilir.

Bir de "Meninas" Portekizce’de Küçük Kadınlar anlamına geliyor…
Nedimelerin arkasında prensesin refakatçisi yaşlı kadın ve muhtemelen saray muhafızı olan bir adam odayı gözetlemektedir; arkada, sağ tarafta bulunan açık bir kapıdan içeri ışık girerken kral ve kraliçenin emrinde olan bir adam içeriye adım atar. Mabeyinci olduğu düşünülmektedir.

Sol tarafta ise kahramanımız Velázquez’i görüyoruz. Omuzları dik, özgüvenli bir şekilde poz verirken paletini seyircinin açıkça görebileceği bir açıyla tutmaktadır. Önünde ise muhtemelen bizim şu an görmüş olduğumuz resmi yaptığı tuval vardır.

İlginç kısım ise şimdi başlıyor. Prenses Margarita’nın başının hemen arkasındaki duvarda bir duvar aynası vardır. Peki bu ayna neden orada? Çehov’un da dediği gibi: “Hikâye ile alakalı olmayan her şeyi kaldırın. Eğer ilk bölümde 'duvarda bir tüfek asılı' diyorsanız ikinci veya üçüncü bölümde o silah patlamalıdır. Eğer ateşlenmeyecekse o silah orada asılı olmamalıdır.”
Bu aynaya yakından baktığımızda iki insan silüeti görürüz. Kral ve kraliçenin yansımasından başka bir şey değildir. Ressamın tuvaline elbette onlar yansıyacaklardır. Bu onların bir portre çizimi çalışmasından bir görüntü sadece.

Velázquez büyük bir ustalıkla ama aynı zamanda gayet hafif fırça darbeleriyle, gerçeklikle yanılsamanın birbirinden ayırdedilemediği olağanüstü bir illüzyon yaratmıştır.
Neden Önemli?
Bu kadar büyük bir tuval üzerinde anlatılan, vurgulanan şey nedir diye sormadan geçmemek lazım.

Tıpkı Arnolfini’nin Evliliği gibi (okumadıysan buradan ulaşabilirsin: Arnolfini’nin Evliliği) Nedimeler de gerçekte neyi gördüğümüze ilişkin sorular sorduran karmaşık bir tablodur. Sanat tarihçileri yıllarca bu resmin anlamına ve Velazquez’in amaçlarına dair farklı teoriler ve analizler ortaya koymuştur. Nedimeler ile ilgili öne çıkan kanaatlerden biri Velazquez’in kompozisyonda yarattığı bu muammayla sanatçı-yaratıcı olarak kendi konumunu vurguladığı üzerinedir. Neyi görebileceğimizi kontrol eden Velázquez’dir, biz değil. Ayrıca Velázquez’in kraliyet ailesiyle aynı odada bulunması onun yüksek sosyal statüsünü vurgular ki göğsündeki kırmızı haç Santiago Şövalyeleri’nin sembolüdür.
Nedimeler, ressamının ününü yüzyıllar boyunca sürdürmüş hem bir kraliyet portresi hem de bir otoportredir.
Son olarak Picasso’nun Velázquez’i övdüğü, aynı adı taşıyan çalışmasını görelim.

Zihnin için taze bir başlangıç: Medya deneyimini e-posta yayınlarının ötesine taşıyan Aposto, yeni mobil uygulamasını duyurdu. Güvenilir, doyurucu ve kullanışlı bir dijital medya servisi deneyimi sunan Aposto’nun iOS uygulamasını buradan indirebilirsin. Yıldızlı Bir Hikâye'nin de aralarında yer aldığı yepyeni dijital gazete ve dergiler seni bekliyor.



