Net kârı %70 düşüş gösterdi: Tesla’da neler oluyor?

Elon Musk liderliğindeki ABD merkezli elektrikli otomobil devi Tesla, geçen hafta yılın ilk çeyreğine ilişkin mali verilerini raporladı. Açıklanan veriler, şirketin dünya genelinde karşı karşıya kaldığı protesto dalgasının sonuçlarını da ortaya koydu. Geliri ve net kârı analist beklentilerinin altında kalan şirket, verileri değerlendirmek için yatırımcılarla biraraya geldiği toplantıda 2025’e yönelik büyüme hedefini geri çekti. 

Rakamlar: Rapora göre Tesla, Ocak-Mart ayları arasındaki dönemde 19,34 milyar dolar gelir elde etti. 21,11 milyar dolarlık analist beklentilerinin altında kalan gelir, yıllık bazda %9 düşüş gösterdi. Şirketin ana iş kolu olan otomotiv operasyonlarından elde edilen gelir, toplam gelirin 14 milyar dolarını oluşturdu. Otomotiv geliri de bir önceki yılın aynı dönemine göre %20 düşüş gösterdi. 

Diğer yandan toplam gelirin yalnızca 409 milyon doları, şirket kasasında net kâr olarak kaldı. Şirket, net kârda yıllık bazda %71’lik devasa bir düşüş deneyimledi. 

Bir adım geriden: Tesla, Nisan ayı başlarında yılın ilk üç ayına ilişkin üretim ve satış verilerini de açıklamıştı. Veriler, şirketin Ocak-Mart ayları arasında 336 bin 681 araç teslim ettiğini ve 362 bin 615 araç ürettiğini ortaya koymuştu. Böylece teslimatlar yıllık bazda %12,9, üretim ise %16,3 düşüş gösterdi. 

Ayrıca Tesla hisselerinin değeri, yılın başından bu yana %41 geriledi. İlk çeyrek, şirketin 2022’nin dördüncü çeyreğinden bu yana geçirdiği en kötü çeyrek olarak kayıtlara geçti.

Açıklamalar: Tesla’nın mali işler direktörü Vaibhav Taneja, ilk çeyrekte teslimatlarda görülen düşüşün yeni Model Y için montaj hattında yaptıkları değişikliklerden kaynaklandığını dile getirdi. Fakat Taneja, Tesla karşıtı protestoların da belirli pazarlarda satışları etkilediğini kabul etti. 

• Şirket, yatırımcılarla yaptığı toplantıda ikinci çeyrekte 2025’e yönelik yol haritasını yeniden gözden geçireceğini açıkladı ve büyüme hedefini geri çekti. 

Tesla’da neler oluyor? 

Hem ilk çeyreğe ilişkin mali rapor hem de üretim ve satış verileri, Tesla’nın dünya genelinde karşı karşıya kaldığı protesto dalgasının bilançosunda etkili olduğunu ortaya koydu. Geçen yılki ABD başkanlık seçimlerinde Donald Trump’a olan desteğini açıkça gösteren CEO Elon Musk, siyasi tutumu nedeniyle Tesla’nın yıla çalkantılı bir başlangıç yapmasına neden oldu. 

Ayrıntılar: Donald Trump’ın seçim kampanyasına toplamda 288 milyon dolar bağış yapan Musk, ABD Başkanı’nın seçim öncesi yaptığı bir konuşmada kuracağı hükümette kendisine de yer vereceğini açıklamasının ardından politik açıdan çok daha stratejik bir pozisyon edindi. Trump, göreve başladığı 20 Ocak günü sözünü tutarak Hükümet Verimliliği Departmanı’nı (DOGE) kuran bir başkanlık emri imzaladı ve departmana liderlik etmek üzere Elon Musk’ı atadı. 

Gereksiz federal harcamaları azaltmayı ve hükümet verimliliğini maksimuma çıkarmayı hedefleyen departman, ABD Başkanı Yürütme Ofisi bünyesinde kuruldu. Musk ise bu organizasyon şeması çerçevesinde “özel hükümet çalışanı” olarak nitelendirildi. Başkanlık emrine göre faaliyetleri 4 Temmuz 2026’da sona erecek olan departman, esasında hükümet dışında faaliyet gösteriyor ve Beyaz Saray’a tavsiyelerde bulunarak danışmanlık yapıyor. 

Öte yandan: Musk’ın siyaset sahnesine dahli bununla sınırlı kalmadı. Almanya’nın aşırı sağcı AfD partisine desteğini de açıklayan ve siyasi desteğinin meyvesini en azından bir kez almış olan Musk, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika bölgesinde geniş çaplı bir protesto ve boykot dalgasıyla karşı karşıya kaldı. 

• ABD’de binlerce kişi, Tesla mağazaları önünde biraraya gelerek, mağazalara saldırarak ve hatta mağazaları kundaklayarak Musk’ın mevcut siyasi tutumunu protesto etti. 

• Bazı araç sahipleri, araçlarına “Tesla’mı Elon delirmeden önce almıştım” yazılı pankartlar asarak protestoya katılırken Tesla araç sahiplerinin konumunu ifşalayan internet siteleri dahi oluşturuldu. 

• Başlangıçta barışçıl bir yaklaşıma sahip bu protestolar, zaman ilerledikçe şiddetini artırdı ve FBI, bazı vakaları inceleme altına aldı. 

Geniş açı: Protestolar, satışların keskin bir düşüş göstermesine ve Tesla hisselerinin 2025 yılında neredeyse yarı yarıya değer kaybetmesine yol açtı. Şirketin açıkladığı mali veriler de bu olumsuz gidişatı çok daha net bir biçimde ortaya koydu. 

Dahası: ABD Başkanı Donald Trump’ın elektrikli otomobillere yönelik olumsuz yaklaşımı ve yurt dışından ithal edilen araçlara getirdiği ek gümrük vergileri de üretiminin önemli bir bölümünü Çin’de yapan Tesla’nın çıkarlarıyla çatıştı. Bazı kaynaklara göre ek vergiler, Trump ve Musk arasında bugüne kadar görülen en büyük anlaşmazlığı yarattı. 

• Musk, yılın ilk çeyreğine ilişkin verilerin açıklandığı toplantıda da gümrük vergilerinin daha düşük tutulması gerektiğini Trump'a açıkça söylediğini dile getirdi. 

Ek olarak: Tesla CEO’su, toplantıda Mayıs ayından itibaren DOGE’daki sorumluluklarını önemli ölçüde azaltmayı planladığını açıkladı. “Gelecek aydan itibaren Tesla’ya çok daha fazla zaman ayıracağım” diyen Musk, DOGE’un kuruluşuna ilişkin görevlerin büyük ölçüde tamamlandığına işaret etti. CEO, bir faydası olduğu sürece haftada 1-2 gününü hükümete ayırmaya devam edeceğini de sözlerine ekledi. 

Söz konusu açıklama, Musk’ın DOGE’daki görevinin ve mevcut siyasi tutumunun Tesla üzerindeki negatif etkilerini görmeye başladığını ortaya koyuyor. Tesla, yalnızca finansal olarak değil, marka itibarı anlamında da zorlu bir süreçten geçiyor. Analistler, ikinci çeyrek verilerinin şirketin bu fırtınayı ne ölçüde atlattığına dair güçlü bir gösterge olacağına işaret ediyor.