Öğrenci affı paketi komisyondan geçti: Kimler dönebilecek, kimler kapsam dışı kalacak?

TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu, öğrenci affı ve yükseköğretime ilişkin geniş kapsamlı kanun teklifinin maddelerini kabul etti. Düzenlemeyle, daha önce çıkarılan aflardan yararlanmamış ve üniversiteyle ilişiği kesilmiş on binlerce öğrencinin 2026-2027 eğitim-öğretim yılında üniversitelerine dönebilmesinin yolu açılırken güvenlik bürokrasisine bağlı askeri ve polis okulları kapsam dışı bırakıldı.

Komisyon, AK Parti Eskişehir Milletvekili Ayşen Gürcan başkanlığında toplandı ve Yükseköğretim Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik öngören teklif madde madde görüşüldü. Zaman zaman tansiyonun yükseldiği, tartışmaların yaşandığı uzun oturumda özellikle öğrenci affının kapsamı, akademisyenler için getirilen güvenlik soruşturması şartı ve sağlık alanına ilişkin hükümler öne çıktı.

Affın kapsamı ne? 

Komisyonda kabul edilen maddeye göre, hazırlık sınıfı dahil ön lisans, lisans, lisans tamamlama ve lisansüstü programlarda öğrenim görürken kendi isteğiyle ayrılanlar da dahil olmak üzere üniversiteyle ilişiği kesilen ve daha önceki af düzenlemelerinden yararlanmamış öğrenciler, başvuru yapmaları hâlinde 2026-2027 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine geri dönebilecek. 

Teklif, farklı öğrenim düzeylerinde aftan yararlanma imkanı, askerlik ertelemesi, silah altında bulunanların terhis sonrası başvuru süreleri ve taban puan ile açık öğretim programlarına yatay geçiş gibi teknik ayrıntıları da içeriyor.

Kimler kapsam dışı bırakıldı? 

Düzenleme, ağır suçlardan mahkum olanlar için kapıyı kapalı tutuyor. Terör, kasten öldürme, işkence, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile intihal suçlarından mahkum olanlar, sahte belgeyle kayıt yaptıranlar ve terör örgütleriyle iltisakı veya irtibatı nedeniyle ilişiği kesilen öğrenciler aftan faydalanamayacak.

AK Parti milletvekillerinin önergesiyle kabul edilen ek hüküm ise güvenlik bürokrasisine bağlı kurumları doğrudan dışarıda bırakıyor. Anayasa’nın 132’nci maddesi uyarınca özel statüye tabi Polis Akademisi ve bağlı eğitim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Millî Savunma Üniversitesi’ne bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler; ayrıca bu kurumlar nam ve hesabına başka üniversitelerde okurken ilişiği kesilen öğrenciler için öğrenci affı hükümleri uygulanmayacak.

Akademisyenler ve sağlık alanı için ne değişiyor? 

Paket, öğrencilerin yanı sıra akademik kadroların çalışma koşullarını ve sağlık alanındaki işleyişi de etkiliyor. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’da yapılan değişiklikle, üniversiteler ve Sağlık Bakanlığı’na bağlı eğitim ve araştırma hastanelerinde yabancı uyruklu kontenjanda uzmanlık eğitimi alan hekimlere, ilgili kanunlarda öngörülenler dışında döner sermayeden ayni veya nakdi ek ödeme yapılmaması hükme bağlandı.

Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin mesleki statüleri ve özlük haklarına yasal güvence getirilirken yaş haddini doldurmasına rağmen görevine devam eden öğretim üyelerinin ek ödeme, ek ders ücreti, geliştirme ödeneği ve akademik teşvikten yararlanabilmelerine imkan tanındı. 

YÖK’ün taraf olduğu uluslararası anlaşmalar kapsamında öğretim elemanlarının yurt dışındaki üniversitelerde beş yıla kadar aylıklı izinli görevlendirilebilmesi ve azami öğrenim süresini doldurmuş öğrencilerin uygulamalı eğitim ve intörnlüklerini tamamlayabilmeleri de kabul edilen maddeler arasında yer aldı.

Akademik etik ve güvenlik soruşturmaları

Akademik etik ihlallerine yönelik önemli bir yaptırım da pakette yer alıyor. Başkaları adına tez, makale veya akademik çalışma hazırlayan ya da buna aracılık eden akademik personele üniversite öğretim üyeliği mesleğinden çıkarma cezası verilecek. Disiplin soruşturmalarında savunma hakkına ilişkin usuller, Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda yeniden düzenlenecek.

2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesindeki değişiklikle, yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme oranları, Sağlık Bakanlığı’nda görev yapan emsallerine yakınsayan şekilde artırılacak. Birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinin bir önceki yıl gayrisafi hasılatının yüzde 2,5’i esas alınarak üniversitelerin bilimsel araştırma projelerine kaynak aktarılmasına ilişkin usul ve esasların ise Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı’nın uygun görüşü alınarak YÖK tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenmesi öngörülüyor.

Teklif, üniversite kadrolarına atanacak öğretim elemanları için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını da zorunlu hâle getiriyor. Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nda yapılacak değişiklikle, yükseköğretim kurumlarında görev yapacak akademik personelin ancak bu süreç tamamlandıktan sonra atanması şartı getiriliyor. Komisyondaki muhalefet milletvekilleri, bu maddenin akademik özgürlük ve üniversite özerkliği açısından risk taşıdığını savunarak geri çekilmesini istedi ancak hüküm metinde kaldı.

Hangi maddeler geri çekildi? 

Komisyon görüşmeleri sırasında bazı hükümler tekliften tamamen çıkarıldı. Sağlık Bakanlığı’na bağlı sağlık tesisleri ile üniversite tıp fakültelerinin birlikte kullanımında bilimsel araştırma projelerine aktarılacak döner sermaye payına ilişkin düzenleme, komisyonda kabul edilen bir önergeyle metinden çıkarıldı. Benzer şekilde, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’ne bağlı Afşin Sağlık Yüksekokulu ve Göksun Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu’nun kapatılması ve bu okullardaki öğrencilerin üniversitenin diğer fakültelerine aktarılmasını öngören hüküm de tekliften kaldırıldı.