Paşinyan'dan normalleşme mesajları: 'Tarihî fırsat' vurgusu

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Erivan’da Türkiye’den bir grup gazeteciyi ağırladı ve soruları yanıtladı. Paşinyan’ın “eşi benzeri görülmemiş bir fırsat ve format” olarak tanımladığı bu buluşma, ikili ilişkilerde yeni bir dönemin habercisi ya da en azından Paşinyan hükümetinin diyalog çabalarını güçlendirme adımı olarak yorumlandı. 

15 ay kalan parlamento seçimlerine de hazırlanan Paşinyan, ılımlı mesajlar verdi; Ankara ve Bakü ile ilişkileri geliştirmenin karşılıklı önemine vurgu yaptı. Ermeni lider, ülkesinin ve Ermeni diasporasının “soykırım” olarak nitelediği 1915 Olayları’na dair de dikkat çekici ifadeler kullandı. 

'Normalleşme yolunda sabırla ilerlemeliyiz'

Ermenistan-Türkiye ilişkilerinde son yıllarda kaydedilen gelişmelerin çok olumlu olduğunu söyleyen Paşinyan, özellikle doğrudan diyalog kanallarının açılmış olmasının önemine vurgu yaptı ve bunun devlet yönetiminde, diplomatik görevlerde yer alanlar için ilişkilerin geliştirilmesi bakımından kritik bir kazanım olduğunu söyledi. Paşinyan bununla birlikte 2022 yazında varılan ve kara sınırının üçüncü ülke vatandaşları ve diplomatik pasaport sahipleri için açılmasını öngören anlaşmanın uygulanmasını beklediklerini ifade etti.

Paşinyan, iki ülke arasında ilişkileri güçlendirmek için siyasi bir iradenin var olduğunu ve bunun son yıllarda karşılıklı birçok diplomatik kazanım getirdiğini belirtti. 

“Eğer bu küçük adımları tutarlı, sakin, argümanlara dayalı ve karşılıklı saygı ortamında ilerleterek devam edersek, soru artık ‘normalleşme olacak mı , olmayacak mı?’ olmayacaktır. Soru şu hâle gelecektir: ‘Normalleşme ne zaman olacak?’ Bu sadece bir zaman meselesi olacak ve elbette farklı koşullardan etkilenecektir. Bu normalleşme üç ay, altı ay ya da bir yıl daha gecikebilir. Ancak bugün benim algım artık bunun yalnızca bir zaman meselesi olduğu yönünde ve bu süreçte sabırla ilerlemeliyiz.”

'Soykırımın tanınması öncelik değil'

Paşinyan’ın bir süredir 1915 Olayları’na dair “soykırım” söylemini farklı bağlamlarda sorgulayan ifadeleri dikkat çekiyordu. Toplantıda bu konuyu birden fazla muhabir gündeme getirdi. “Ermeni Soykırımı’nın uluslararası alanda tanınması bugün dış politika önceliklerimiz arasında yer almıyor” diyen Paşinyan, uzaktaki bir ülkenin 1915 olaylarını soykırım olarak tanımasının Ermenistan devleti ve halkına barış, refah ve güvenlik getirmediğine işaret etti. 

Ermeni lider, özetle bu meseleyi diplomatik bir yük değil diplomatik bir araç olarak kullanabilecek olgunluğa erişmeleri gerektiğini söyledi. Bununla birlikte "Medz Yeğern’in (Büyük Felaket) inkar edilmesi, unutulması veya reddedilmesinin söz konusu olmadığını" ifade etti.

“Ermenistan’da ve Ermeniler arasında bunun (soykırım) tartışılmaz bir gerçek olduğunu çok net bir şekilde ifade etmek istiyorum. Yani bizim gerçekliğimizde bunu inkar etmek ya da bundan vazgeçmek mümkün değildir, çünkü bu hepimiz için inkar edilemez bir gerçektir. Ancak mesele bununla ilgili değil.”

'Zengezur Koridoru kabul edilemez'

Bakü ve Ankara’nın desteklediği, Azerbaycan-Nahçıvan arasından yani Ermenistan topraklarından geçen Zengezur Koridoru meselesinde Paşinyan’ın tutumu olumsuzdu. Bu koridorun adı ve fikrinin dahi Ermenistan’ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne tehdit olarak algılandığına dikkati çeken Başbakan, bölgesel ulaşım yollarının açılmasından yana olduklarını ama bunun yolunun kendi ileri sürdükleri “Barış Kavşağı” ile gerçekleşebileceğini söyledi. 

• Ermenistan’a daha fazla kontrol imkanı veren ve Hazar Denizi’ni Akdeniz’e ve Basra Körfezi’ne bağlayarak Ermenistan, Türkiye, Azerbaycan, İran ve Gürcistan arasında çok kapsamlı bir lojistik hat oluşturan Barış Kavşağı projesi sadece Ankara ve Bakü değil Tahran tarafından da kabul görmüş değil. 

‘Tarihî fırsatı kullanmak istiyorum’

Paşinyan, Ermenistan’da yaklaşan seçimleri Ankara’yla normalleşme çabaları için bir fırsat olarak gördüğünü çünkü seçmenlerin ülkenin barış ve komşularla yakın ilişkiler konusundaki çabalarını takdir ettiğini belirtti. Türkiye ile önlerinde beliren olumlu süreç ihtimalini ise “tarihî bir fırsat” olarak niteleyen, bu fırsatı da “Ermenistan’ın devlet yapısını, bağımsızlığını ve egemenliğini güçlendirme fırsatı” olarak tanımlayan Paşinyan, bölgede istikrar ve barış sağlayarak ekonomik iş birlikleri geliştirerek hayata geçirilebilecek “bu tarihî fırsatı Ermenistan Cumhuriyeti Başbakanı olarak kullanmak istediğini” vurguladı. Paşinyan, iki ülke toplumları arasındaki önyargıları kırma isteğini de bu fırsatın içinde gördüğünü söyledi.

• Toplantıya kimler katıldı: Barçın Yinanç (T24), Burak Tatari (Sözcü TV), Muhammet Tarhan (Anadolu Ajansı), Serkan Demirtaş (Hürriyet Daily News), Yusuf Erim (TRT World), Mehmet Tatlı (Medyascope), Mete Çubukçu (NTV), Lusyen Kopar (Agos), Yaprak Mutlu (İhlas Haber Ajansı), İdris Arıkan (CNN Türk). 
• Toplantının tüm soru ve yanıtlarına Agos’tan Lusyen Kopar’ın haberinden okuyabilirsiniz. 

Paşinyan’ın toplantının sonunda Barçın Yinanç’ın kullandığı “Su küçüğün söz büyüğün” atasözünün Ermeni toplumunda da var olduğunu, buna benzer sayısız ortaklığın da mevcudiyetine vurgu yapması sadece iki ülkenin politikacıları değil toplumları için de mesaj niteliğindeydi.