Polonya’da koalisyonun sonu mu?

Polonya Başbakanı Mateusz Morawiecki, salı günü Cumhurbaşkanı Andrzej Duda'dan, koalisyon ortağı ve başbakan yardımcısı Jarosław Gowin'in görevden alınmasını istedi. Jarosław Gowin, istifasının Birleşik Sağ'ın sonu ve koalisyonun fiilen dağılması anlamına geldiğini söyledi. 

Morawiecki, geçtiğimiz hafta da vergi reformuna yönelik eleştirilerinden ötürü Kalkınma, Teknoloji ve Çalışma Bakan Yardımcısı Anna Kornecka’yı görevden almıştı. 

Gowin’in görevden alınma talebi, parlamentoda dün oylanan medya yasasından önce geldi.

• Gowin'in partisi Accord, 460 sandalyeli parlamentoda 10 sandalyeye sahip. Başbakan Morawiecki'nin partisinin liderlik ettiği Birleşik Sağ ise Accord'la beraber toplamda 232 sandalyeye sahipti. 

Hükümet sözcüsü Piotr Müller ise Birleşik Sağ'da ve parlamentoda "önerdikleri faydalı reformları destekleyecek insan olduğuna" inandığını söyledi ve çoğunluğu kaybetmeyi beklemediklerini ifade etti.

Medya yasası

Dünkü oturumda, 229'a 227 gibi bir dağılımla sonuçlanan oylamayla muhalefet, söz konusu düzenlemenin görüşülmesini erteletmeyi başarmış ve bu durum hükümetin parlamentodaki çoğunluğu kaybettiği yönünde yorumlanmıştı. Fakat oturumun devamında, Reuters'ın ilk elden aktardığına göre meclis başkanı Elzbieta Witek oylamanın "erteleneceği tarihi belirtmeyi unuttuğu için tekrarlanması gerektiğini" söyledi ve tekrarlanan oylamada oy dengeleri tam tersine döndü.. AFP, yasanın son durumda 228'e 216 oyla onaylandığını aktardı.

Düzenleme, yabancı firmaların Polonya'daki medya şirketlerinde çoğunluk hissesi sahibi olmasının önüne geçmeyi hedefliyor. 

Hükümete göre yasa Polonya'yı Çin ve Rus propagandasından korumayı amaçlıyor. Fakat eleştiriler, yasanın 2023 seçimleri öncesinde ülkedeki ABD'ye ait bağımsız ve muhalif yayıncı TVN'e yönelik hazırlandığını işaret ediyor. 

Polonya vatandaşlarının geçtiğimiz günlerde düzenlemeyi Polonya'daki bağımsız TV yayıncısını susturmak için tasarlandığı gerekçesiyle protesto ettiği biliniyor. Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütünün 2021 Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi'nde 180 ülke içinde 64'üncü sırada yer alan Polonya, örgüt tarafından medyada çoğulculuğun önüne geçtiği gerekçesiyle karardan vazgeçmeye çağrılıyor. ABD yönetimi de ABD merkezli Discovery çatısında faaliyet gösteren TVN'e yönelik olduğu düşünülen bu tasarının iki ülke arasındaki savunma, iş ve ticaret ilişkilerine kaçınılmaz olarak zarar vereceğini söyleyerek hoşnutsuzluğunu ortaya koyuyor.

Anlaşmazlık nereden kaynaklanıyor?

Partiler arasındaki anlaşmazlığın temelde ülkede son dönemde hayata geçirilmek istenen ekonomi reformlarından kaynaklandığı belirtiliyor. 2021 ilkbaharında Hukuk ve Adalet Partisi'nin (PiS) Polonya Anlaşması ismiyle açıkladığı yeni sosyo ekonomik program, Gowin’in partisi Accord tarafından orta sınıfı zor durumda bırakacağı ve enflasyonu yükselteceği öngörüsüyle eleştiriliyor. 

PiS ise programın vergi ödeyenlerin büyük çoğunluğunun yararına olduğunu savunuyor. Morawiecki'nin kararını, Gowin'in yönetimindeki Kalkınma, Çalışma ve Teknoloji Bakanlığı'nın Polonya Anlaşması’na yönelik çalışmalarının yetersiz kaldığı sebebiyle aldığı belirtiliyor.

Polonya ve AB ilişkileri

Polonya hükümeti, iktidara geldiği günden bu yana Avrupa Birliği'yle kadın ve LGBTİ+ hakları, basın özgürlüğü, yargı bağımsızlığı gibi konularda gerilimler yaşıyor. Ülkede kürtajı neredeyse tamamen yasaklayan düzenlemeye ilişkin 2020'nin sonlarında başlayan ve 2021'in ilk aylarına kadar süren protestolar, yargıya ilişkin düzenlemelerin yargıçların bağımsızlığına etki edeceği yönündeki endişeler, LGBTİ+ bireylerin giremeyeceği bazı alanların oluşturulması gibi konular AB'nin dikkatini çekiyor.