Rapor: Avrupa'da teknoloji yatırımları 2024'te geriledi, 2025 umut veriyor

Uluslararası risk sermayesi girişimi Atomico tarafından her yıl yayımlanan ve Avrupa teknoloji ekosistemine dair bakış açısı sunan State of European Tech raporunun 2024 yılı sonuçları açıklandı. Bu yıl 10. sayısı yayımlanan rapor, son on yılda Avrupa teknolojisini şekillendiren trendlerin, zorlukların ve fırsatların veri odaklı kapsamlı analizlerine yer veriyor. Ekosistemin geldiği noktayı ve gelecek yıllardaki fırsatları gözler önün seren rapor fintech platformları başta olmak üzere girişimcilik dünyasına ışık tutuyor.

Avrupa'da değeri 1 milyar doların üzerinde 350'den fazla girişim bulunduğunu gözler önüne seren rapora göre, son on yılda sadece 15 Avrupa ülkesinde 1 milyar doların üzerinde halka arz yapıldı. Bu halka arzların yarısının İngiltere'de yapılması da dikkat çeken bir detay olarak karşımıza çıkıyor. 

• Bununla birlikte: 2024 yılı 11 halka arz işlemi ile son 10 yılın en kötü 12 aylık performansı olarak kayıtlara geçecek.

Bu yıl Avrupa'da gelişen teknolojilere sağlanan risk sermayesi yatırımlarının 45 milyar dolar olması beklenirken bu tutar 2015'te kaydedilen 15 milyar doların üç katına denk gelse de ekosistem için en parlak yıl olan 2021'deki 101 milyar doların yarısından az. Öte yandan 2023’te yapılan risk sermayesi yatırımları 47 milyar dolar civarındaydı.

Raporda görüşlerine yer verilen Atomico CEO’su Sarah Guemouri, 2024’ün ikinci yarısındaki yatırım performansı ekosistemdeki finansal kaynaklarda büyümeye işaret ediyor. Gueomouri, raporda da ortaya koydukları veriler ışığında 2025’de yatırımların 2024 yılındaki tutarların üzerine çıkmasını bekliyor.

Finansman, ekosistemin işgücü, yatırımların çeşitliliği gibi alt başlıklarda kapsamlı analizlerin yer aldığı rapordan öne çıkan ayrıntıları sizler için derledik.

^{2005-2024 arasındaki VC yatırımlarının seyri}

Yatırımlar düştü, erken aşama alarm veriyor

2024'teki VC yatırımlarının 45 milyar dolarla 2023 yılının altında kalacağını öngören rapora göre, Avrupa’nın önde gelen ekonomilerindeki düşüş sınırlı kalırken İsveç’te yaşanan sert düşüşler dikkat çekiyor. Analizde İngiltere'nin finansman rakamlarının 13,8 milyar dolardan 13,1 milyar dolara, Fransa'nın 7,6 milyar dolardan 7,5 milyar dolara ve Almanya'nın 7,1 milyar dolardan 6,7 milyar dolara düşeceğini öngörüyor. Avrupa’da 2023’e kıyasla 2024 yılında en sert düşüş İsveç’te yaşanacak ve yatırımlar 5,2 milyar dolardan 2 milyar dolara inecek. Yatırımların arttığı tek ülke olan Hollanda'da ise fonlama tutarı 2023’teki 1,8 milyar dolar düzeyinden 2,5 milyar dolara çıkacak.

2024'te 4 bini aşan erken aşama anlaşması (15 milyon dolardan az) olacağının tahmin edildiği rapora göre bu sayı 2015'ten bu yana kaydedilen en düşük sayı olacak. 100 milyon doların üzerinde fon sağlanan yatırım turları ise 2023’ü sayıca geride bırakacak.

^{Erken aşama finans turlarındaki yatırım turları (2015-2024)} 

Teknoloji girişimlerinin toplam borcu 2024 yılında 4,7 milyar dolar olarak belirlenirken bu tutar risk sermayesi şirketlerinin ekosisteme sağladığı kaynağın %14’üne denk geliyor. 10 yıldır düzenli olarak rapor döneminin en yüksek borç seviyesine ulaşılan 2024 yılında, bazı işlemlerin açıklanmaması nedeniyle bu tutarın çok daha yüksek olabileceği belirtiliyor.

Yatırımlarda yapay zeka etkisi

Son yılların açık ara en popüler trendi olan yapay zeka önderliğindeki derin teknoloji girişimleri, Avrupa’da 2024’teki yatırımların 3’te 1’ini kasasına koydu. Ancak Avrupa, 2024'te yapay zeka fonlaması açısından ABD'nin çok gerisinde kalıyor. Rapor, ABD'deki yapay zeka girişimlerinin bu yıl 11 milyar dolar ile kısıtlı kalan Avrupa'ya kıyasla 47 milyar dolar alacağını öngörüyor.

Son on yıldaki rakamlara bakıldığında Avrupa'daki derin teknoloji girişimleri bu süre zarfında 94 milyar dolar toplarken, Asya'da 123 milyar dolar ve ABD'de 300 milyar dolar.

^{ABD-Avrupa yetenek göçü verileri (2015-2024)}

ABD, Avrupalı yetenekleri cezbediyor

Raporda ekosistemin işgücünün analiz edildiği bölümdeki verilere göre, Avrupa’daki teknoloji odaklı girişimler 2023 yılında 492 yetkin çalışanını ABD'ye göndermek zorunda kaldı. 2022'de bu sayı 1.585 ile son 10 yılın zirvesini görmüştü. Rapora göre, Avrupa’dan ABD’ye yetenek göçünde Google, Microsoft, Amazon veya IBM gibi büyük teknoloji şirketlerinin çekiciliğinin ve sundukları yüksek maaşlar çok büyük bir rol oynuyor.

Çalışanların yanı sıra girişimciler için de Avrupa’dan ABD’ye göç söz konusu. ABD kurulan yeni girişimlerin %10’u Avrupalı girişimciler tarafından kurulurken Avrupa’daki ABD’li girişimci oranı ise %6 düzeyinde. Rapora göre her yıl ortalama 800 Avrupalı girişimci kendi ülkeleri yerine ABD’de şirket kurmayı tercih ediyor.

Avrupa’da teknoloji alanında kariyer yapan yetenek sayısının 10 yılda 7 katına ulaşması, raporda işgücü açısından ulaşılan en çarpıcı rakam olarak ön plana çıkıyor. Sayılar 10 yıl önce 500 bin düzeyindeki yetenek sayısının 2024 itibarıyla 3,5 milyona kadar çıktığını ortaya koyuyor.

Yapay zeka yetenek havuzu: İngiltere 

Avrupa, son on yılda personel sayısında yaşanan devasa artışlarda yapay zeka etkisi göze çarpıyor. 10 yıl önce yapay zeka rolünde 12 bin çalışanın bulunduğu İngiltere, 2024’te 60 bine ulaşarak Avrupa'da bu alandaki en geniş yetenek havuzuna sahip oldu. Hollanda ve Almanya sırasıyla 50,6 bin ve 50 bin ile onu takip ediyor. Fransa, 44,3 bin ile listede dördüncü sırada.

Avrupa, 2023'te ABD'den daha fazla yapay zeka rolü için işe alım yaparken (120 bine karşı 112 bin) bu eğilim 2024'te tersine döndü ve ABD'deki girişimlerin yapay zekada Avrupa'dakilerden daha hızlı işe alım yaptığını gösteriyor. Eylül 2024 itibarıyla, ABD şirketleri Avrupa'daki 159 bin rol ile karşılaştırıldığında 169 bin AI rolü için işe alım yapıyor.

GSYİH'ye göre VC fonlarında Estonya lider 

Estonya'daki teknoloji şirketleri, son on yılda ülkenin GSYİH'sinin %1,17'sine eşdeğer bir pay topladı; bu, rapordaki tüm ülkeler arasında en yüksek pay olarak öne çıkıyor. Singapur ve İsrail sırasıyla %1,14 ve %0,93 ile onu takip ediyor. ABD, hemen onların altında yer alıyor ve ülkedeki teknoloji şirketleri, son on yılda ülkenin GSYİH'sinin %0,53'üne eşdeğer bir VC fonlaması topladı. İsveç %0,52 ile onu takip ederken İngiltere'de bu rakam sadece %0,48.

Girişim sayısı artarken çıkışlar yavaş kaldı

Rapora göre, 2015'te Avrupa'da sadece 8 bin erken aşama girişim varken bu sayı 2024'te dört katına çıkarak 35 bini aştı. Ancak Avrupa'daki çıkış hacmi aynı dönemde sadece %150 arttı, bu da girişimlerde hâlâ çok fazla değerli olduğu anlamına geliyor.

2015'in başlarında 72 Avrupa teknoloji şirketi 1 milyar dolarlık dönüm noktasına ulaşmıştı. O zamandan beri, unicorn listsine 358 yeni şirket katıldı. Bu şirketler 30 Avrupa ülkesine ve 127 farklı şehre yayılıyor.

Gelecek 10 yıl için tahminler

Rapor, Avrupa teknoloji sektörünün gelecek 10 yılda 15 milyon yeni iş yaratacağını, 8 trilyon dolar değerinde olacağını ve ilk 1 trilyon dolarlık teknoloji şirketini üreteceğini öngörüyor.

Atomico'nun 2015'te ilk raporunu yayımlamasından bu yana ilk kez daha fazla sayıda kurucu ve VC, Avrupa teknolojisinin geleceği konusunda 12 ay öncesine göre daha az iyimser olduklarını söylüyor. Bu yıl katılımcıların %40'ı daha az iyimser olduğunu söylerken, sadece %34'ü daha iyimser olduklarını belirtti.