“Sansür” ifşaları: Twitter’da neler oluyor?

Sosyal medya devi Twitter'ı satın alan ve platformda pek çok köklü değişikliğe imza atan Elon Musk, aralık ayının başında Twitter'ın yıllardır sürdürdüğü sansür uygulamalarını bir bir ortaya dökmeye başladı.

Eski yönetimin 2020 ila 2021'de gerçekleştirdiği, platforma yönelik hayati kararların nasıl alındığını gösteren iç yazışmaları bağımsız gazeteciler aracılığıyla "Twitter Belgeleri" adıyla birkaç bölümde yayımlayarak tartışmaları ateşleyen Musk'ın kamuoyuyla paylaştığı bilgiler, oldukça önemli siyasi figürler başta olmak üzere pek çok tanınan ismi açık hedef hâline getirdi.

Twitter Belgeleri Part 1: Hunter Biden'ın bilgisayarı

Musk'ın ilk ifşası, bağımsız gazeteci Matt Taibbi tarafından yayımlandı. Tartışmaları başlatan bu ilk belge, ABD Başkanı Joe Biden'ın oğlu Hunter Biden'a ait olduğu öne sürülen bilgisayarda keşfedilen; Biden ailesinin uygunsuz ticari ilişkilerin bir parçası olduğunu gösteren yazışmalar üzerine yapılan haberlerin Twitter'da nasıl sansürlendiğine ve bu kritik kararın 2020 başkanlık seçiminin kaderini nasıl değiştirdiğine odaklanıyordu.

İlk olarak Ekim 2020'de Cumhuriyetçilere olan yakınlığıyla bilinen New York Post'un haberiyle gündeme gelen, daha sonrasında New York Times'ın haberiyle doğrulanan iddialara göre, Hunter Biden'ın yönetim kurulunda yer aldığı Ukrayna merkezli enerji firması Burisma'ya yönelik soruşturma başlatan başsavcı Viktor Şokin'in azledilmesi için Biden ailesi, Ukrayna hükümeti üzerinde sert bir baskı kurmuştu. Hunter Biden'ın bilgisayarında ele geçirilen yazışmalarda Joe Biden'ın, oğlunun iş ortaklarını Washington'daki ofisine davet ettiği de belirtiliyordu. Biden bu haberi, böyle bir görüşme gerçekleştirmediğini söyleyerek yalanladı.

New York Post'un bu haberi, Twitter'da sert bir sansürle karşılaştı. New York Post'un Twitter hesabı, "kişisel bilgileri ihlal ettiği gerekçesiyle" 16 günlüğüne askıya alınırken haberin platformda paylaşılmasına kısıtlama getirildi; haberde yer alan görselleri veya haberin bağlantısını paylaşan hesaplar kapatıldı. Şirket sözcüsü Trenton Kennedy tarafından yapılan açıklamada bu durumun nedeni "bilgilerin siber saldırı yoluyla elde edilmiş olması" gösterilse de başta Cumhuriyetçiler olmak üzere pek çok kişi bunu, 2020 seçimlerini Donald Trump'a karşı Biden'ın kazanmasının garantilenmesi için uygulanmış bir sansür olarak değerlendirdi. 

Musk ise kararı, 27 Nisan'da attığı "Büyük bir gazetenin Twitter hesabını, gerçek bir haber yayımladığı için askıya almak son derece uygunsuzdu" tweet'i ile eleştirdi.

Twitter Belgeleri Part 2: Federal baskı ve "Gölge yasaklama"

Gazeteci Bari Weiss'ın paylaştığı Twitter Belgeleri'nin ikinci bölümünde, ABD'deki üç etkili muhafazakâr hesabın farklı "kara listelere" alındığı açıklandı. "Gölge yasaklama" (Shadowban) olarak nitelendirilen bu uygulama, kara listeye alınan hesaplara ait tweet'lerin trend olmayacağı ve aramada görünmeyeceği anlamına geliyordu. 

Şirketin eski üst düzey çalışanları bu iddiaları kesin bir dille yalanlasa da Weiss, eski yönetimin "Görünürlük Filtreleme" adı altında bazı hesaplara sansür uyguladığını ifade ediyor. Paylaşılan belgelerde Twitter'ın, şimdiye kadar reddettiği gölge yasaklama uygulamasına özel, tweet'lerin trendlerden kaldırılmasından ve hesapların görünürlüğünün kısıtlanmasından sorumlu bir ekip kurduğu aktarılıyor.

Weiss, kararların "kullanıcılara bilgi verilmeden, gizlice" alındığını söylerken Musk, bu ifşanın "kuralların sağa karşı uygulandığını ama sola karşı uygulanmadığını" kanıtlar nitelikte olduğunu ifade ediyor.

Twitter Belgeleri Part 3, 4 ve 5: Trump vs Twitter

Seçimi kaybeden eski ABD Başkanı Donald Trump destekçilerinin Kongre Binası'nı basmasını takiben Trump'ın Twitter hesabının "şiddeti destekleyen" paylaşımlar nedeniyle kapatılmasına ve platformda yeni bir hesap açmasının yasaklanmasına giden süreci ortaya koyan Twitter Belgeleri'nin 3, 4 ve 5. bölümü ise  Matt Taibbi ve gazeteci Michael Shellenberger tarafından paylaşıldı. 

Bu belgelerde, Federal Soruşturma Bürosu'nun (FBI) Twitter yönetimine yoğun bir baskı uyguladığı; Güven ve Güvenlik Kurulu Başkanı Yoel Roth başta olmak üzere Twitter yöneticilerinin ise bu baskıyı hoşnutlukla karşıladığı ifade edildi.

Ancak Twitter çalışanlarının durumdan pek de hoşnut olmadığını söylemek mümkün. Twitter Belgeleri'nin 5. ve en azından şimdilik son bölümünde yer alan şirket içi yazışmalara göre, Trump'ın hesabının kapatılması kararı şirket çalışanlarını ikiye böldü. Yazışmalarda çalışanların bir kısmı Twitter'ın çizdiği sansür imajından rahatsız olarak bu iddiaların kamuoyunda oluşturacağı profil hakkındaki düşüncelerini dile getirirken bir kısmı ise Trump'ın attığı tweet'lerle şirket politikalarını çiğnemediğini ve insanları şiddete sürüklemediği ifade ediyordu.

İfade özgürlüğü takıntısıyla bilinen Musk'ın platformda uzun süredir devam eden bir sansür olduğu iddialarını doğrulayan ve bulunduğu noktaya kullanıcılarına kendilerini özgürce ifade edebilecekleri bir platform sunma vaadiyle gelen Twitter'ın tarihine "skandal" olarak kazınan bu ifşaların yarattığı etki daha da devam edecek gibi gözüküyor.

Ayrıca, geçtiğimiz gün Twitter'a taciz gibi konularda yön vermesi amacıyla 2016’da kurulan, bünyesinde insan hakları örgütleri ve akademisyenler bulunan Güven ve Güvenlik Kurulu'nu dağıtan Musk, platforma kullanıcıların üzerlerinde gölge yasaklama uygulanıp uygulanmadığını görmelerini sağlayacak bir güncelleme geleceğini bildirdi. Bu noktada, Musk'ın Twitter'daki "ifade özgürlüğü" ve "sansür" reformunun henüz yeni başladığını söylemek bir tahmindense gerçeğe daha yakın duruyor.