"Şi Cinping Düşüncesi" ve ÇKP'nin 20. Ulusal Kongresi

1,4 milyar nüfusuyla dünyanın en kalabalık ülkesi ve 17 trilyon dolarlık GSYH’siyle dünyanın en büyük 2’nci ekonomisi olan Çin Halk Cumhuriyeti’ni yöneten Çin Komünist Partisi’nin (ÇKP) 20. Ulusal Kongresi geçtiğimiz günlerde gerçekleştirildi. Ulusal Kongre’nin ardından toplanan ülkenin en üst düzey yönetim organı Merkez Komite, Şi Cinping’i artarda 3’üncü kez ÇKP Genel Sekreteri ve Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı olarak seçti. Şi Cinping, ülkenin kurucu devlet başkanı Mao Zedung’un ardından parti liderliğini iki dönemden fazla sürdüren ilk lider olarak tarihe geçti.

Lider, partiyi gölgede bırakıyor

19. Ulusal Kongre’de “Şi Cinping Düşüncesi” parti tüzüğüne girmiş ve partinin mihenk taşı olarak tanımlanmıştı. Öte yandan bu kongrede “iki dönem başkanlık şartı” kaldırılmış ve Şi Cinping’in ömür boyu devlet başkanı olmasının önü açılmıştı. 20. Ulusal Kongre’de yeniden başkan seçilen Şi, ÇKP’nin en üst düzey karar alma organı olan Politbüro’da kendisine yakın isimleri göreve getirerek sadık bir parti üst yapılanmasını hayata geçirmiş oldu. Bir diğer ifadeyle, 20. Ulusal Kongre neticesinde Çin’de Şi Cinping’in liderliğinin ÇKP’yi gölgede bıraktığı yeni bir döneme girilmiş oldu.

Şi Cinping’in 3’üncü kez başkan seçilmesine ek olarak Ulusal Kongre’de verilen mesajlar da önümüzdeki süreçte hem Çin’i hem de dünya siyasetini büyük oranda etkileyecek olması nedeniyle önem taşıyor.

Güvenlikçi bir ekonomi anlayışı

Çin’in önümüzdeki yıllarda ekonomisine ve siyasetine yön verecek açıklamaların yapıldığı Ulusal Kongre’de daha önceki yıllarda da görüldüğü üzere ekonomik büyümeye vurgu yapıldı. Çin’in ekonomik modelinin başarısına, vatandaşlarına getirdiği refaha ve dünya ekonomisindeki önemine değinilerek önümüzdeki süreçte katma değerli yüksek teknoloji ürünlerinin üretimine ve ihracatına ağırlık verileceği ifade edildi. Kongre’de ekonomiden daha fazla ön plana çıkarılan mesele güvenlik idi. Çin’in iç ve dış güvenliğinin ÇKP’nin en büyük önceliği olduğu ifade edilerek ulusal güvenliğin ve ekonomik büyümenin temelinde yer aldığı siyaset anlayışının devam edeceği mesajı verildi. Ulusal Kongre’de yapılan konuşmaları analiz eden siyaset bilimciler, önümüzdeki süreçte ulusal güvenliği ekonomik büyümeye tercih edecek bir Çin Halk Cumhuriyeti olacağını iddia ediyorlar.

Tayvan meselesi

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin ziyaretiyle ABD-Çin ilişkilerindeki gerilimi artıran Tayvan meselesi hakkında Şi Cinping net mesajlar verdi. Tayvan probleminin barışçıl yollarla çözülmesi gerektiğini ifade eden Şi, askeri müdahalenin de seçenekler arasında yer aldığını açık bir şekilde belirtti. ÇKP’nin siyasi ideolojisinde çok önemli bir yere sahip olan “ulusal egemenlik” söylemi burada da dile getirilerek Tayvan meselesinin Çin’in iç meselesi olduğu ve üçüncü ülkelerin müdahalesine kapalı olduğu ifade edilerek ABD’ye net bir mesaj verildi. Uluslararası arenada ABD önderliğindeki Batı hegemonyasına meydan okuyan ÇKP, önümüzdeki süreçte de dünya siyasetinde çok taraflılığı savunacağına vurgu yaparak “çok taraflılık ilkesi üzerine inşa edilen dış politika stratejisini” devam ettireceğini bir kez daha belirtti.

20. Ulusal Kongre’de yapılan konuşmaların içeriğini analiz eden bir çalışmada Kongre boyunca en çok ekonomi, reform, tarih, Marksizm, güvenlik ve problemler kelimelerinin kullanıldığı belirtiliyor. Bilim ve teknoloji ise 20. Ulusal Kongre’de açık ara farkla en çok gündeme getirilen konu oldu.

Politbüro dizayn edildi

Şi Cinping’in kendisine sadık kişileri Politbüro’nun üst yönetimine getirmesi 20. Ulusal Kongre’nin ardından en çok tartışılan konuların başında geliyor. 2 dönemlik devlet başkanlığı sürecinde parti içinde kendisine karşı oluşan muhalif sesleri bastırmayı başaran Şi, başta Hong Kong olmak üzere ülke genelinde kurduğu elektronik gözetim sistemiyle de toplumsal hareketleri daha başlamadan bastırmayı hedefliyor. Hâlihazırda ülkedeki tek karar alma mekanizması olan Politbüro’nun da büyük oranda Şi Cinping’in kontrolüne geçmesi Çin’in daha otoriter ve kapalı bir siyasi yapıya bürüneceği yorumlarını da beraberinde getiriyor. Bu durum özellikle ABD ile ilişkilerde ve Çin’in aktif dış politika anlayışında parti tüzüğüne de giren “Şi Cinping Düşüncesi”nin hâkim ideoloji haline geleceği anlamına geliyor.

Politbüro’ya yapılan atamalarda en dikkat çeken isim Çin’in “Sıfır Vaka” politikasının mimarı olan Li Qiang. Li, ÇKP’nin Şangay parti şefiyken Covid-19 döneminde uygulanan sıkı önlemlerin mimarıydı. Sıfır Vaka politikası ülke genelinde büyük toplumsal huzursuzluk yaratmış ve sıkı önlemler nedeniyle büyük mağduriyet yaşayan halk çeşitli protestolar düzenlemişti. Şi Cinping’in, Politbüro yönetimine getirdiği Li Qiang’ın ilerleyen yıllarda Şi’nin halefi olabileceği iddiaları böylelikle güç kazanmış oldu.