Siyasetin başlıkları: dolar, küfür ve yeni seçim kuralları

Partisinin grup toplantısında ekonomi, "küfürlü dil" ve muhalefet söylemleriyle ilgili konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın gün boyu sosyal medya ve haber sitelerinde manşetlere taşınan açıklamalarında öne çıkanlar şöyle oldu: 

“Bu küfürbaz, yüzsüz, terbiyesiz kişiliklere hak ettiği dersin gittikleri her platformda ve sandıkta mutlaka verileceğini biliyorum. Hele hele genel başkanı bir bayan olanın küfrü asla yenilir yutulur değildir, bir bayanın ağzından “Yavşak” ifadesi çıkar mı ya?"

"Bizim inancımızda helalleşme vardır ve çok önemlidir. Ey Bay Kemal, sen önce benim başörtülü kızlarımdan, bacılarımdan helallik dile. Hayatın yalan."

"Faiz sebeptir, enflasyon netice. Biz faize milletimizi kesinlikle ezdiremeyiz… Beraber yürüdüğümüz arkadaşlarımızdan faizi savunanlar kusura bakmasın, bu yolda ben faizi savunanla olmadım, olmam."

Soru: "Bugünkü açıklamalarınızdan Merkez Bankası'nın yarın faiz indirimine devam edeceği sonucuna varabilir miyiz?" 
Cevap: "Merkez Bankası bağımsız değil mi? Bırakın da bağımsız olarak kararını o versin."

“(50+1) Bunların hepsi maalesef yalan dolan, bu tür şeylerdir. Bu konularla ilgili karar mercii özellikle anayasa değişikliğiyle ilgili, parlamentodur.”

50+1 ne olacak? 

Erdoğan 50+1 kuralı hakkındaki açıklamada bir nevi topu parlamentoya attı; ancak hemen ardından 50+1’i kendi partisinin grup toplantısında açık şekilde savunan MHP lideri Devlet Bahçeli'yle görüştü. 45 dakika süren görüşmenin ardından ittifaktan açıklama gelmedi. 

• Bahçeli: Geçtiğimiz gün MHP lideri Bahçeli %50+1’i eleştirenleri anlayışla karşılamanın mümkün olmadığını ve ifadelerin “abes” olduğunu belirtmişti. 

Tartışmalar sırasında Gezici Araştırma Merkezi Müdürü Murat Gezici, "İktidar büyük ihtimal mart-nisan ayında bir referandum getirecek. Bir anayasa değişikliği ve onun içinde seçim kanunu değişikliği planlayan bir iktidar var. Böylece 40+1'lik sistemle yarı başkanlığa dönmeyi planlayan bir iktidar görüyoruz" demişti.

Öte yandan Korkusuz yazarı Barış Yarkadaş'ın “Tayyip Erdoğan’ın kafasındaki son plan” başlıklı yazısında ifade ettiğine göre konuyla ilgili görüştüğü AK Partili bir kaynak, parti içinde kuralı %40’a ya da %45’e düşürmenin değerlendirildiğini belirtti. Erdoğan’ın son planının “Seçimi ilk turda en çok oy alan kazansın” olduğunu ifade eden Yarkadaş, bu son planın da MHP tarafından kabul görmeyeceğini; çünkü bu kuralın yürürlüğe girmesi hâlinde AK Parti’nin MHP’ye ihtiyacı kalmayacağını vurguladı. 

"AK Parti için başka çıkış yolunun da kalmadığını" belirten Yarkadaş, partinin bir kez daha şansını denemek istediğini söyledi.

"Küfürlü" konuşmalar, siyasetin rayı

Lütfü Türkkan’ın küfür tartışmasının ardından İYİ Parti lideri Meral Akşener'in iktidara provokasyonlarından korkmadıklarını söyleyerek “Yavşak yavşak konuşanlara, yazı yazanlara provokasyon yaptırabilirsiniz. Yaptırın kardeşim! Sizden korkan sizin gibi olsun." diye seslenmesi Erdoğan tarafından "Meclis'te o nasıl bir küfürdür? Ahlâk yoksunu, nasıl böyle bir küfrü yaparsın. Bir kadın olarak, bir bayan olarak sen bunu nasıl söylersin?” diye eleştirilmişti. 

Akşener de kendi grup toplantısında Erdoğan’a "Asıl ahlâk yoksunu, ülkenin yarısı ülkenin açlık sınırı altında yaşarken, dolar 10,43 olmuşken, utanmadan sıkılmadan yüzü bile kızarmadan, ekonominin kitabını yazdığını söyleyebilendir" cevabını vermişti. 

Köşe yazarlarının birçoğu yaşanan olayı İYİ Parti ve özellikle Akşener’e karşı bir provokasyon olduğunun ortaya çıktığı şeklinde yorumladı. Bir süredir şehir ziyaretleri gerçekleştiren Akşener’in “sokaklardan silinmesi için” yapılan bu provokasyonun karşılığını bulduğu görüşü de medyada hâkim.

Öte yandan CHP lideri Kılıçdaroğlu helalleşme yolculuğuna çıkacağını "28 Şubatçıların açtığı yaraları kapatıp helalleşeceğiz, ikna odalarına sokulan başı kapalı kızlarımızla helalleşeceğiz. Roboski'yle helalleşeceğiz. Ali İsmail Korkmaz'ın ailesiyle, Oğuz Arda Sel'in annesiyle, Ahmet Kaya'yla helalleşeceğiz" ifadeleriyle duyurdu. 

Farklı eleştirilere maruz kalan ifadeleri Barış Yarkadaş köşe yazısında “gereksiz yere tartışmaya yol açan ifadeler” olarak nitelendirdi. Yarkadaş “İYİ Parti de CHP de ekonomiyi konuşmak yerine, kendi kendilerine yarattıkları sorunlarla boğuşuyor.” dedi.    

Ekonomi batıyor mu şahlanıyor mu? 

Cumhurbaşkanı, grup toplantısında faiz artışını asla desteklemeyeceğini vurguladı. Destekleyenlerle de aynı yolda olmayacağına dikkat çeken Erdoğan, Merkez Bankası’nın faiz kararında bağımsız olduğunu söyledi. Cumhurbaşkanının konuşması sırasında dolar rekor tazeleyerek 10,56’ya, avro ise 11,94’e ulaştı. 

Erdoğan her geçen gün muhalefetin “ekonomi batıyor, çöküyor” söylemlerine geçtiğimiz günlerde “Biz bu noktada ekonominin kitabını evelallah yazdık, yazmaya devam ediyoruz” ifadeleriyle yanıt vermişti.

Akşener ve Kılıçdaroğlu, dün bir araya gelerek hükümete “Yönetemiyorsunuz. Türkiye, bir an önce seçime gitmeli.” dedi. Liderler seçimden başka çare olmadığını vurguladı.

Diken'den Anıl Can Tuncer’in görüştüğü iktisatçı Mustafa Sönmez, Erdoğan’ın ifadelerini iktidarın seçmeni elde tutmak için ekonomiyi feda etme davranışı içine girdiği ve bu durumun sürdürülebilir olmadığı şeklinde yorumluyor. Sönmez, “Kısacası ekonomiyi, ‘ekonomik’ bir kafa yönetmiyor. Her ne kadar ‘ekonominin kitabını yazdık’ dese de durum böyle.” diyor.

Görünmez kilit: HDP  

Tüm tartışmaların yanı sıra Cumhuriyet yazarı Mustafa Balbay, “Cumhur’da sat-ranç” isimli köşe yazısında çarpıcı bir iddia ortaya atıyor. Kulisleri kaynak gösteren Balbay, “İYİ Parti’yi bir türlü çözemeyen” iktidarın HDP ile akla gelen her türlü pazarlığı denediğini ve son olarak Selahattin Demirtaş’ın cumhurbaşkanı adayı olup HDP tabanının Millet İttifakı adayına oy vermemesini sağlama sözü verirse hemen serbest bırakılacağını öne sürüyor.

Yazarın yorumu 

Tartışmalar ekonomistler tarafından “erken seçim” sinyali olarak yorumlanırken siyaset uzmanları arasında “referandum” ihtimali olarak karşılık buluyor. 

Seçim dönemi gelene kadar farklı tartışmalar görmeye devam edeceğiz gibi görünüyor; ancak bu tartışmaların halkta etkisini görmek siyasilerin esas odağı olmalı. Kılıçdaroğlu’nun söylemleri ve Akşener’in eylemleri yaklaşık iki hafta öncesine kadar birebir “seçmen” odaklıyken son süreçteki açıklama ve ifadeler değerlendirildiğinde yeniden mecliste bir “ağız dalaşına” girdiklerini görüyoruz.

Helalleşmek, barışmak istemek ya da korkmamak; halk için yapıldığı takdirde seçmen için değerli olacak. Bu nedenle muhalefet kanadı iki hafta önceki “sükunet ve tavrını” korumalı. Bunun yanında birçok seçim geçiren iki parti lideri de artık “provokatif söylemlere” kanmayacak kadar ders çıkarmış olmalı. 

Öte yandan hükümet kanadında seçim çalışmaları ve kuralları hakkında anlaşmazlık olduğu görülüyor; oyun kuralına göre oynandığı takdirde Cumhur İttifakı’nın farklı partilerin desteğini alması gerektiği sayısal bir gerçek. Erdoğan’ın rasyonel şekilde durumun farkında olduğu hem eylemleri hem de açıklamalarından belli ancak Bahçeli için aynı şeyi söylemek mümkün değil.