Suriye'de yeni dönem: SDG nasıl yenilgiye sürüklendi?

SDG (Suriye Demokratik Güçleri) yaklaşık yüzde 25’ini denetiminde bulundurduğu Suriye topraklarının yüzde 15’ini birkaç gün içinde kaybetti. Çoğunlukla Arap nüfusun yaşadığı Deyr Hafir, Meskene, Tabka, Rakka ve Deyrizor şehirleri elinden çıktı. 48 saat içinde Fırat’ın batısından, bilhassa da Halep’in iki önemli Kürt yoğun (Süryani, Ermeni, Yezidi, Alevi topluluklarla birlikte vs) mahallesinden geri çekildi. Sadece Haseke vilayeti-Kamışlo çevresindeki birkaç şehirde askerî varlığını koruyabildi.

• SDG başkomutanı Mazlum Abdi ve Şam’daki geçici hükümetin başındaki Ahmed Şara (eski kod adıyla Colani) arasında 18 Ocak’ta bir anlaşma imzalandı. ABD Başkanı D. Trump’ın Suriye Özel Temsilcisi Kürt lideri Mesud Barzani ile Erbil’de buluştuktan sonra geri dönüp bu anlaşmanın imzalanmasına nezaret etti.

Daha önce Şara, SDG kuvvetlerinin tümüyle çöküp bozguna uğradığı hesabına dayanarak Şam’daki buluşmada teslimiyet anlamına gelen şartları dayatmaya kalkınca üst düzey Kürt heyeti itiraz etmiş, “Bunu kabul etmektense halkımızın arasına dönüp (Haseke/Kamışlo hattı) ölümüne direniriz!” diyerek geri dönmüştü.

Aylar öncesinden varılan mutabakat

Hızlı ve sürpriz bunca gelişmenin perde arkasını İngiltere merkezli Reuters haber ajansının 22 Ocak 2026 tarihli haber-yorumundan öğreniyoruz. Kapalı kapılar ardında yapılan görüşmeler hakkında bilgi sahibi dokuz ayrı kaynak, süreci ajansa anlatıyor: 

“ABD arabuluculuğunda Paris’te İsrail ile yürütülen görüşmelerin ardından Şam yönetimi, SDG’ye karşı harekete geçti. Suriye hükümetinin, Kürtlerin öncülüğündeki Suriye Demokratik Güçleri’nin uzun süredir kontrolünde bulunan bölgeleri kısa sürede ele geçirmesi, bu ay Şam, Paris ve Irak’ta yapılan kritik görüşmelerin ardından gerçekleşti. 

Daha önce kamuoyuna yansımayan bu bilgiler, ABD’nin, eski bir müttefiki aleyhine Suriye’de güç dengesini köklü biçimde değiştiren bu operasyona engel olmadığını ortaya koydu.

Kaynaklara göre söz konusu görüşmeler, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’ya iki önemli kazanım sağladı: Tüm Suriye topraklarını tek bir yönetim altında toplama hedefini ilerletmek ve ABD Başkanı Donald Trump nezdinde Washington’un tercih ettiği Suriye ortağı hâline gelmek.

Şara’nın başlattığı operasyon, Kürt yönetiminin Suriye’nin kuzeydoğusunda sürdürmeyi hedeflediği özerk bölgeyi fiilen ortadan kaldırdı. Aynı zamanda, geçmişte El Kaide’nin yerel koluna liderlik eden Şara’ya Washington’un desteğinin sınırlarını da test etti.

Şara bu sınavdan güçlü çıktı. ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Washington’un artık Suriye devletiyle ortaklık kurabileceğini ve DSG için ayrı bir rol sürdürmeye ilgi duymadığını açıkladı. ABD’nin Suriye politikasına dair bilgilendirilen bir kaynak ‘Görünen o ki Şara son derece usta bir stratejist’ dedi.” 

Haftalar önce verilen sinyal

SDG, 2015 yılından bu yana en önemli destekçisi ABD’nin önerisiyle IŞİD’i bölgeden çıkarmak ve Cenevre’deki Suriye-muhalif örgütler görüşmelerine katılabilmek amacıyla kurulmuştu. 

2025 yılı boyunca süren entegrasyon görüşmeleri sonuçsuz kalınca da yıl sonu itibarıyla belirlenen takvim ilerleme sağlanamadan aşıldı. Bu noktadan sonra askerî harekat seçeneği ağırlık kazanmaya başladı. Üç Kürt yetkiliye göre, 4 Ocak’ta Şam’da Suriye yetkilileri ile SDG arasında yapılan entegrasyon görüşmeleri, bir Suriye bakanının (Türkiye destekli Ankara’nın has adamı sayılan Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani’nin-FB) müdahalesiyle ani biçimde sona erdirildi. Ertesi gün bir Suriye heyeti, ABD arabuluculuğunda İsrail ile bir güvenlik anlaşmasını görüşmek üzere Paris’e gitti.

Suriyeli yetkililer ile Ankara’daki sorumlular, İsrail’i SDG’yi desteklemekle suçluyor ve Paris’te İsrailli muhataplarından “Kürtleri entegrasyonu geciktirmeye teşvik etmeyi bırakmalarını” talep ediyordu. Toplantıya dair bilgi sahibi iki Suriyeli kaynak bunu doğruladı. Aynı temaslar sırasında Suriyeli yetkililer, SDG’nin elindeki bazı bölgeleri geri almaya yönelik sınırlı bir operasyon da önerdiler. Konuya vakıf bir başka Suriyeli kaynağa göre bu öneriye herhangi bir itiraz gelmedi.

Türkiye üzerinden iletilen ayrı bir mesajda, Washington’un SDG’ye yönelik bir operasyona onay vereceği belirtildiğini söyledi. İki hafta içinde operasyon başladı ve Washington, SDG’ye verdiği uzun süreli desteği geri çektiğine dair sinyaller vermeye başladı. Bunu bir ABD’li diplomat, Suriyeli kaynaklardan biri ve sürece yakın bir başka Suriyeli arabulucu doğruladı.

17 Ocak’ta Barrack, Irak Kürdistan Bölgesi’nde SDG Komutanı Mazlum Abdi ile bir araya gelerek, ABD’nin çıkarlarının artık SDG değil, Şara yönetimiyle örtüştüğünü iletti. Bir ABD’li askerî yetkili ile iki Kürt yetkili, Şara’nın saldırısının Kürt sivillere zarar vermesi ya da IŞİD tutuklularının bulunduğu cezaevlerini istikrarsızlaştırması halinde ABD’nin koruma güvencesi verdiğini söyledi.

Suriye güçleri, başlangıçta ele geçirilmesi planlanan bölgelerin ötesine ilerlediğinde, ABD ordusu durmaları yönünde çağrıda bulundu. Koalisyon uçakları bazı kritik noktalarda uyarı fişekleri ateşledi. Ancak bu adımlar Kürtlerin beklentilerini karşılamaktan uzak kaldı.

Donald Trump ile Tom Barrack’ın açıklamaları: İş bitti, yapı paydos!

Verilen güvenceler sorulduğunda, ABD Dışişleri Bakanlığı, Reuters ajansına Barrack’ın SDG’nin entegrasyonuna ilişkin açıklamasına yönlendirdi. Menfaat cambazı ABD Başkanı D. Trump’ın açıklamaları çok açıktı:

“Kürtler bizim için değil, kendileri için DAEŞ ile mücadele ettiler. Bundan sonra Şara ile çalışacağız.” (21 Ocak 2026) 

“Suriye Devlet Başkanıyla konuştum; çok büyük ilerleme kaydediyor, gerçekten olağanüstü bir ilerleme. Bundan çok memnunuz. Tüm yaptırımları kaldırdık, bu da onlara nefes alma imkânı verdi. Kendisi çok, çok sıkı çalışıyor. Her şeyi bir araya getireceğini düşünüyorum.” (22 Ocak 2026)

Trump’ın Özel Temsilcisi Tom Barrack da benzer sözleri farklı tarzda formüle ediyordu:

“Bugün durum temelden değişti. Suriye artık, IŞİD’le mücadele için Küresel Koalisyona (2025’in sonlarında 90. üye olarak) katılan tanınmış bir merkezi hükümete sahip. Bu da batıya yönelme ve terörle mücadelede ABD ile işbirliği sinyali veriyor. Bu durum, ABD-DSG ortaklığının gerekçesini değiştirmiştir: Şam artık IŞİD’in gözaltı tesisleri ve kamplarının kontrolü de dâhil olmak üzere güvenlik sorumluluklarını üstlenmeye istekli ve hazır olduğundan, DSG’nin sahadaki başlıca IŞİD karşıtı güç olarak çıkış amacı büyük ölçüde sona ermiştir.”

Trump’ın aklıyla düşünüldüğünde Kürt hareketi SDG’ye “İş bitti, yapı paydos” demekteydi. 

Yedi düvelin mutabakatı: SDG dışarı, HTŞ içeri

Gerek Reuters haber ajansı gerekse başka kaynaklardan edinilen bilgiler şu noktalarda yoğunlaşıyordu: Paris’teki 5 Ocak 2026 tarihli İsrail-Suriye görüşmelerinin Netanyahu’nun istediği gibi sonuçlanması, yani egemenlik hakkının sözde Suriye hükümetinde kalması şartıyla Golan tepeleri ile neredeyse Kunetra’nın tamamının İsrail’in işletmesine/yönetimine bırakılması ve güvenlik-istihbarat alanında iki taraf arasında eşgüdüm sağlanması ile bölgedeki denklemin yeniden kurulması.

ABD’nin gözetiminde varılan mutabakata göre Amerika’nın önceki müttefiki SDG devre dışı bırakılacak; bu hususta Türkiye ile Şam hükümetleri ortak harekat planı yapacak. Fransa arabulucu rolü oynamasına rağmen esas olarak denklemde yer alacak, Colani’den istediğini koparan İsrail Kürt kuvvetlerine yönelik operasyonun başlamasına ses çıkarmayacak, Suudi Arabistan-Katar ikilisi planı destekleyecek. 

İsrail, her ne kadar Reuters ajansında kendisinin Halep’teki çatışmalara yeşil ışık yaktığına ilişkin rolünü resmen inkar etse de, bu açıklama sahadaki gerçeklerle uyuşmuyor. Bölgede uzun süre kalmış olan gazeteci Hediye Levent’in 25 Ocak 2026 tarihli Birgün gazetesindeki söyleşisi de buna işaret ediyor: 

“Son olarak Paris’te ABD’nin arabuluculuğunda Şam-Tel Aviv görüşmesi vardı. ABD, Suriye sahasında Türkiye ve İsrail’in karşı karşıya gelmesini istemiyordu. Dolayısıyla burada bir ara formül bulmaya çalışıyordu. Henüz Paris’teki anlaşmanın detayları kamuoyuna açıklanmadı. Ancak mevcut duruma bakıldığında ABD, Suriye’nin güney ve güneydoğusunun İsrail’in, kuzey ve kuzeydoğusunun ise Türkiye’nin hareket alanı olması konusunda bir orta yol bulmuş gibi görünüyor.”

Independent Türkçe Genel Yayın Yönetmeni Nevzat Çiçek, sorumlusu olduğu sanal gazetede yayımlanan görüntülü söyleşinde şunları söylüyor: 

“Suriye’de sahanın bu kadar hızlı değişmesi ve SDG’nin 10 yılda elde ettiği kazanımlarını 15 günde kaybetmesiyle ortaya çıkan sonuçlar çok tartışılıyor. Erbil ve Suriye sahasında yaptığım temaslarla Ankara güvenlik bürokrasisinin ortaya koyduğu perspektifler ışığında ortaya çıkan sonuçları madde madde ifade etmeye çalışayım:

Tarihî dönüşümün tam ortasındayız. Suriye’de SDG parantezi kapandı. SDG tarihî misyonunu yerine getirdi. Amerika’nın tavrı çok net, Suriye Hükümeti çok kararlı. Umarız çatışmalar yaşanmaz. 18 Ocak mutabakatına uyum sağlanır. Son yaşananlardan ders alınır. İsrail’in nötralize edilmesi en büyük meseleydi. Suriye Kürtlerinin hamisi Ankara’dır, başkası değil. SDG’nin son fırsatı kurban etmemesini, entegrasyonu tamamlamasını bekliyoruz.

Amerika Birleşik Devletleri’nin politika değiştirmesinin ana gerekçesi; İsrail’i nasıl nötralize edebiliriz yaklaşımı, Türkiye ile olan ilişkiler ve konjonktür durum olarak açıklanıyor. ABD’nin Suriye’de İsrail ve Türkiye’nin karşı karşıya geldiği bir denklemi istemediği ve buna uygun davrandığı belirtiliyor.

İsrail’in zayıf, parçalanmış bir Suriye perspektifinden vazgeçmediği, Türkiye’nin İsrail’le bu noktada bazı temaslar yürüttüğü ve sonuç aldığı söyleniyor. Amerika’nın hamlesi ve Türkiye’nin ısrarlı ve net politikasıyla İsrail’in Suriye’nin kuzeyine gelmesinin önüne geçildiği bunun da Suriye’de SDG açısından değişen paradigmanın en önemli unsuru olduğu ifade ediliyor.”

SDG Komutanı Mazlum Abdi ise 19 Ocak’ta yedi devletin baskısını dile getiriyor:

“4 Ocak’ta Şam’da yaptığımız toplantıyı izleyen Erbil buluşmasında savaşın önünü almak istedik. Ne yazık ki bu savaş birçok güç tarafından planlandığı için bize dayatıldı. Bunun bir iç savaşa dönüşmemesi için—ki öyle planlanmıştı ve sonu da belirsizdi—Deyrizor ve Rakka güçlerini Haseki bölgesine geçirme konusunda bir ittifaka varıldı. Bizler devrim ve halk kazanımlarını ve bölgemizin özgünlüğünü koruyacağız. Bunun için elimizden ne gelirse yapacağız. Buna gücümüz de yetiyor. Bu yönlü çabalarımız da devam edecektir.”

Baskı yapan devletleri yeniden sıralayalım: ABD, Fransa, Türkiye, Suriye, Suudi Arabistan, Katar ve Ürdün. Hemen belirtelim: Fransa’nın gerekçesi biraz farklıydı. Fransa Amerika’nın bölgede bıraktığı boşluğu doldurmak amacıyla Şam Hükümeti ile Türkiye planına destek vermekle birlikte yan taraftan Kürtlere göz kırpmayı ihmal etmedi. İsrail, özgün politikası için Kürtlerin tümden ezilmesini istemedi ancak Suriye’den kopardığı nimet/servet (Golan toprakları) karşılığında Halep’teki vahşet dahil HTŞ ile Türkiye’nin Rakka-Deyrizor hattına kadar uzanan operasyonlarına suskun kaldı.

Türkiye, Ürdün, Suudi Arabistan-Katar ile Körfez’deki diğer Arap ülkeleri İran’a yapılacak saldırıyı milli güvenlikleri açısından son derece riskli gördüklerinden Trump’ın başlatmayı düşündüğü hava saldırılarını durdurmak üzere harekete geçti ve şimdilik istediklerini aldılar. Çünkü İran’daki çökmenin yaratacağı kaos Körfez’deki petro-dolar zengini ülkelerin kalkınma ve asayiş planlarını altüst edebilirdi; Kürt meselesinin orada kazanım elde etmesi Türkiye açısından tehlikeli olabilirdi. Keza Belucistan’daki Sünni ayrılıkçı hareket Pakistan’ın denetimindeki Belucilerin bağımsızlık talebiyle harekete geçmesine yol açabilirdi. 

Durum böyleyken Hakan Fidan, İran’a gidip görüşmeler yaptı, Suudi Arabistan ve Pakistan ile güvenlik anlaşması imzaladı. Bu sayede Türkiye-Pakistan-Suudi Arabistan müşterek güvenlik bloku kurdular. 

SDG bitti mi?

25 Ocak itibarıyla HTŞ ile SDG güçleri arasında 15 günlük bir ateşkes yapıldı. Ateşkes çatışmaların tamamen bitmesi değil, güçlerin yeniden konuşlanması ve dengelerin tekrar değerlendirilmesi anlamına geliyor. Halep, Rakka ve Deyrizor’dan çekilerek Haseke-Kamışlo hattında mevzilenen SDG hakkında muhalif veya iktidar yanlısı medyada yazılan “mutlak zafer” veya “işgal edilmiş vatan toprağının kurtuluşu” gibi haberler yanıltıcı olduğu kadar, gelecekte büyük riskler taşıyan bir zihniyet ve ruh hâlini göstermektedir.

Gazeteci-yazar Gökçer Tahincioğlu’nun 24 Ocak’taki makalesinde belirttiği gibi: “İnsanlar, katliam olmasın, durdurulsun çağrıları yaparken onlar, savaştan başını kaldıramamış bu talihsiz coğrafyadaki insanların dramlarına bakmak yerine, ‘ABD (Kürtleri) nasıl sattı?’, ‘Nasıl da yenildiniz ama?’, ‘Çok daha azı kaldı elinde?’ cümlelerini sıralayıp, neşeyle konuşuyorlar!”

Kürtlerin IŞİD’e karşı zafer kazanması açısından kamuoyunda sembol hâline gelen Kobani’nin HTŞ tarafından kuşatılmış olmasına sevinmek “düştü düşecek” diyenlerin rövanşist duygularını yansıtması açısından ibret vericidir. Milliyetçi-mukaddesatçıların “Birleşik Türkiye-Suriye İslam Cumhuriyeti” düşleri görmesi de “Furkan Günleri” adı altında kendilerine muhalif olan dindar Kürt kesimleri dışlaması da gelecek açısından son derece tehlikelidir.

Saha gerçekliği ise Prof. Doğu Ergil’in 24 Ocak tarihli makalesinde tespit ettiği gibidir: 

“Bugün Suriye’de yaşanan, klasik anlamda bir ‘askerî yenilgi’ değil; daha ince ayar, daha sessiz ama daha kalıcı bir stratejik terk ediliş sürecidir.

SDG, IŞİD’e karşı verilen mücadelede Batı için vazgeçilmez bir kara gücü olarak ortaya çıktı. Ancak bu işlevsellik (Kürtler dâhil, çok kişinin inandığının aksine) hiçbir zaman kalıcı bir siyasal ortaklık vaadine dönüşmedi. 2025 sonu itibarıyla ABD ve Avrupa ülkelerinin önceliği, Suriye’nin parçalı yapısını sürdürmekten ziyade, kontrol edilebilir bir merkezi devletle çalışmak yönünde evrildi.

Bu bağlamda SDG’nin şu anda hayal kırıklığıyla yaşadığı yalnızlık üç boyutludur:

1-Askerî yalnızlık: Bu gücü siyasi kazanıma çevirecek dış destekten yoksun kalmıştır; silahlı kapasite, artık uluslararası masada bir pazarlık kozu olmaktan çıkmıştır.

2-Diplomatik yalnızlık: Ne ABD ne de Avrupa, SDG adına Şam’a karşı açık bir siyasal garanti sunmaktadır.

3-Stratejik yalnızlık: SDG, Türkiye tarafından tehdit olarak görülmeye devam ederken; Rusya ve İran açısından yalnızca geçici bir saha aktörü, Batı açısından ise artık maliyetli bir dosya hâline gelmiştir.”

Bir açıdan SDG ve Kürtler kesimleri, “güvenlik risklerini” tek başına yönetmek zorunda kaldılar. Diğer yanıyla bakıldığında ise görülmesi gereken gerçek şudur: 2025’te imzalanan 10 Mart Mutabakatı Türkiye-Şam hükümeti tarafından bozulmamış olsaydı Suriye ile entegrasyon sonucu SDG kendisini zaten feshedecek ve yerini bugünkü DEM’in işlevini gören PYD konumunda olacaktı. Yahut da her ikisi birden siyasi anlamda yeniden yapılanarak başka adlar altında legal siyasi kurumlar hâline geleceklerdi.

• 18 Ocak’ta önerilen şartlarda anlaşma olduğunda, aynı şey yine yaşanacak. Çünkü SDG’nin kuruluş amacı ve ismi kalıcı değil geçicidir. Zaten ABD ile Batılı güçler de “icabında lazım olur” hesabıyla Kürtlerin askerî-siyasi varlığının bitmesinden yana değiller. Bölgede, bu güçleri yedekte bekletip sınırlı faaliyet yapmalarına yardımcı olmayı düşünüyor olabilirler. 

Bunu geçen hafta BM Güvenlik Kurulu’nda konuşan ABD’nin BM Daimi Temsilci Yardımcısı Tammy Bruce’un ifade tarzından anlıyoruz. Bruce burada, Trump’ın Suriye hükümetine destek politikasının ABD’nin tüm kurumlarının resmi politikasına dönüştüğünü ilan etmiştir.

Böylece Şam rejiminin IŞİD’le mücadelesine, İran-Rusya çizgisinden kopmasına ve Türkiye’nin gözetiminde müttefik bir ülke hâline gelmesine destek verilmiş olunuyor. Bazı hakların tanınmasıyla birlikte Kürtlerin de bu yeni Suriye içinde olması isteniyor. 

Coğrafyadan korkan Kürtler ve Kürtlerden korkan coğrafya

Araştırmacı yazar Yener Orkunoğlu’nun Aristoteles ve Hegel’in yerleşim yerleri hakkındaki okumalarından vardığı iki önemli sonuçtan biri; sınırları önceden belirlenmiş bir coğrafyada yaşayan Kürtler açısından burasının dışa açılmayan ve dünyadan tecrit edilmiş bir hapishaneye benzemesi; diğeri ise Kürtlerin 15. ve 16. yüzyıllardan itibaren siyasi bir parçalanmışlığa mahkum edilmesidir.

Şark’ül Avsat gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Gassan Şerbil, 19 Ocak’taki yazısında coğrafyanın Kürtler açısından anlamını “harita” kavramıyla açıklıyor: 

“Kürt haritadan korkar. Haritanın çizimine katılmadı. İstekleri hakkında kendisine danışılmadı. Sınırlarını bir köprü değil, bir engel olarak görüyor. Aile üyeleri arasında bir duvar olarak görüyor. Hayalleri sınırlarını aşıyor ve onlarla çarpışıyor. Dahası, o bu sınırların içinde bir azınlık. Haritalar azınlıklara karşı hoşgörülü olmaya alışkın değildir. 

Harita da Kürt’ten korkuyor. Onun huzursuzluğunu hissediyor. Trene zorla bindirildiğini ve atlamak için fırsat beklediğini düşünüyor. Onu şüpheli ilişkilere şüpheli pencereler açmakla suçluyor. Kürt haritadan korkuyor. Onun sınırları içinde farklı (ve yabancı bir öğedir). 

Haritalar ise farklı olma hakkını kabul etmeye alışkın değildir. Harita ancak benzerliğe dayandığında huzur içinde uyur. Tekliği tercih eder. Sakinlerinin aynı kaynaktan su içmesini, aynı dili konuşmasını, huzurunu bozan maceralara girişmemesini ister.

Harita farklı bir renkle işaretlenmiş gruplardan korkar. Farklı bir kültürden. Farklı bir folklordan. Kapalı perdelerin ardında büyüyen gizli hayallerden. Çocuklara ve torunlara miras kalan acıdan. Başarısız ayaklanmaların ve yasak düğünlerin hatırasından.

Haritaları suçlamak haksızlık olur. Onlar halklarının mürekkebiyle ve hatta çoğunluklarının mürekkebiyle çizilmedi. Onlar güçlüler tarafından kendi çıkarlarına göre çizildi. Küçükler büyüklerin sofralarına davet edilmez.”

Türkiye ne kazandı?

Uzun yıllar ABD’de diplomatik muhabir olarak çalışmış tecrübeli gazeteci Sedat Ergin, “Suriye’yi bekleyen sancılı ve zor günlere” değiniyor. Aynı noktayı vurgulayan The New York Times gazetesinin 16 Ocak’taki analizinde ise “Trump yönetiminin Suriye’deki tutumunu değiştirmesinin ‘ülkeyi yeniden biraraya getirmek için mücadele eden Şara kadar, Amerikan’ın SDG’ye desteğine şiddetle karşı çıkan ve Şara’yı destekleyen Türkiye için de büyük bir zafer” olduğu belirtiliyor. 

Şimdilik saha gerçekliği bu. Türkiye-Suriye fiili ittifakının eli güçlendi. Gelgelelim Ankara hükümetinin bilhassa ABD’den kopardığı tavizlere karşılık Trump açısından bir misyonu ve yerine getirmesi gereken ev ödevleri var:

• Hamas’ı terbiye etmek suretiyle İsrail ile Amerika’nın istediği hizaya getirmek.
• Gazze’nin mutlak denetimini eline almış olan Trump’ın Barış Meclisi içinde yer almak.
• Gazze’de kurulacak olan uluslararası güvenlik güçlerine asker vermek. (Netanyahu’nun itirazının bu noktada sonuçlarını henüz bilmiyoruz.)
• İran ve bölgedeki uzantılarının (Lübnan’daki Hizbullah gibi) kuşatılıp silah zoruyla veya siyasi dayatma ile yola getirilmesinde Suudi Arabistan ile birlikte aktif rol üstlenmek.

Lübnan’da Hizbullah’ın silahsızlandırma dayatmalarından ve muhtemel bir tasfiyeden kurtulabilmek için bir süre önce Suudi Arabistan’a, ardından Ankara’ya bir heyet gönderdiğini bu münasebetle belirtelim. Acaba bu ziyaret Türkiye’nin misyonuna veya ev ödevine aykırı değil mi?

Çin ile ABD rekabetinin başlıca sebeplerinden biri sayılan “nadir elementlerin” temini konusunu ele alan kapsamlı bir raporda Türkiye’de 694 milyon tonluk nadir element rezervi tespit edilmişti. Barrack, Türkiye’nin gayretiyle Şara lehine ağırlığını koyarken “bu elementler” konusuna değinmişti.

Daha önemlisi de Barrack, Paris’teki Suriye-İsrail mutabakatını sağladıktan sonra ziyaret ettiği Ankara’da ABD’nin iki has müttefiki sayılan İsrail ile Türkiye ilişkilerinin normalleşmesi için girişimde bulunmuştu. Kulislere göre; Suriye’deki nüfuz rekabetinden ötürü kavgalı olan Ankara ile Tel Aviv arasında ilk temaslar da başlamış görünüyor.

Yeri gelmişken şunu da belirtelim: Son iki yıldır Kürtlerin, bilhassa SDG’nin İsrail ile ilişkisini bir kara propaganda ve psikolojik savaş konusu hâline getirerek Arap medyası ile kamuoyunun desteğini alan Türkiye, “Suriye-İsrail görüşmelerine ve Paris’teki anlaşmaya (5 Ocak) niçin karşı çıkmadı? Colani'ye helal ve mubah olan Kürtlere haram mıydı? Üstelik de İsrail-SDG irtibatına dair dişe dokunur somut bir kanıt yokken!

Son bir belirleme daha: Türkiye’deki devlet aklı Kürtlerin siyasi, kültürel, toplumsal varlığına tahammül edememektedir. Bu yüzdendir ki uluslararası güçlerin de yardımıyla SDG’yi alabildiğine geriletmiştir. Anlaşılmaktadır ki SDG’nin geriletilmesi ve askerî/siyasi açıdan imhası ile siyasi-kültürel-toplumsal açıdan Kürtlerin topyekûn ortadan kaldırılmasından yanadır.

Şimdiye kadar uygulanan inkar ve asimilasyon politikaları da bunu göstermektedir. Halbuki hayatın genel kuralı şudur: SDG misali bir örgüte karşı zafer bir şey, Kürtlere (yani halka) karşı zafer ise başka bir şeydir. Birincisi, Kürtlere vatandaş olarak tüm haklarını vererek ve farklı kimliklerine saygı duyarak elde edilebilir. İkincisi ise yalnızca daha fazla trajediye yol açacaktır. Dolayısıyla sadece adil bir Suriye ile Türkiye, imhadan korkan Kürt ve “bölücü-korkutucu Kürt” döngüsünü kırabilir.

Gelgelim Türkiye, son yıllardaki sert tavırlarıyla Kürtlerin ruh dünyasını öylesine tarumar etti ki, muhtemelen ülkede sürecek olan sürecin somut sonuçları dünyanın her yerindeki Kürtlerin devlete güveninin tesis edilip edilmeyeceğini gösterecektir.  

Kürt hareketi için bundan sonrası

Esad rejiminin düşüşünden itibaren Suriye’de köklü değişikler yaşanmıştır. Ancak bu değişimler, SDG’nin özlemlerinin bir kısmını bile güvence altına alabilecek belirgin ve tatmin edici bir siyasetten yoksundur. Hedefleri uğruna bölgedeki imkanları kullanma kapasitesinin ise çok üstündedir. 

Evrensel kuraldır. 1789 Büyük Fransız Devrimi'nden bu yana yaşanan tecrübeler şunu göstermiştir: Büyük veya küçük, köklü bir değişim harcanan çaba mutlaka açık, anlaşılır, herkesçe benimsenir bir programla mümkündür. Böyle bir plan-program ise yeni bir merhaleye geçiş sürecinde ister istemez riskleri hatta macerayı da içerir. 

• Söz gelişi SDG önderliği Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın Başkan Donald Trump ile (Riyad ve Washington’da) görüşmesini izleyip Suriye’ye yönelik yaptırımları kaldırmasının muhtemel etkileri üzerinde dikkatle durmuş mudur? Bu hususta nasıl bir tutum alıp hangi alternatifi göstermiştir?
• Keza, Suriye’nin komşularına (bilhassa İsrail’e) tehdit oluşturmayacağına açıklayan Şara’nın aklını okuyabilmiş midir? İran-Hizbullah-Hamas-Esat Suriye’sinin oluşturduğu direniş ekseninden çekildiğini söyleyen ve hatta ülkesindeki Filistin örgütlerinin silahsızlandırmasını gerçekleştiren Şara’nın hangi devletlere mesaj verdiğini anlayabilmiş midir?
• Ayrıca SDG, istikrarlı bir Suriye’nin bölgesel ve uluslararası bir gereklilik olmasının Şara rejimi ve Kürtler için ne anlama geldiğini yeterince değerlendirebilmiş midir? Daha da önemlisi Şara’nın genel kabul görmesiyle birlikte SDG’nin ABD ve Batılılara yönelik kullandığı “IŞİD ile mücadele kozunun” giderek öneminin azaldığını görmüş ve bu işe Türkiye ile Şam rejiminin talip olması karşısında bir alternatif düşünmüş müdür? 

Mesud Barzani, Mazlum Abdi ile görüşmesinde kendisine “ittifak yaptığın Arap aşiretlerine dikkat et, özelikle onları yönetme konusunda iyi hasep yap” demişti. Acaba Mazlum Abdi, bu hususta hangi alternatif tedbirleri aldı? Bunu kısmen biliyoruz. 

Bir hatırlatma: ABD’li siyasi çevrelerle sıkı ilişkileri olan gazeteci Amberin Zaman’ın, yaklaşık üç ay önce SDG’yi değerlendirmesi bana çok ilginç ve uyarıcı gelmişti; mealen yazıyorum:

“Trump, ABD’nin geleneksel politik anlayışının dışında yöntemler kullanıyor. Artık Kongre üyelerini pek dinlemiyor, Dışişleri Bakanlığı kadrolarını önemli oranda azletti. CENTCOM komutanlarını da değiştirdi. Buna karşılık çoğu tüccar, iş insanı ve emlakçı sayılan özel temsilciler kullanıyor uluslararası ilişkilerinde.

Dolayısıyla Trump’ın Rojava’daki Kürt hareketi diye bir derdi bulunmuyor. Sadece biliyor ki Suriye’de rejim ile çevredeki azınlıklar arasında çatışmalar yaşanıyor. Onun derdi çatışmaların durması ve destek verdiği Colani ile rejiminin güçlenmesidir.

Bu hususta Tom Barrack’a şöyle bir talimat vermesi muhtemeldir: Rojava-Şam ihtilafını ve çatışmasını bir şekilde çöz. Kim ölecek kim kalacak diye kimsenin gözünün yaşına bakma. Neye mal olursa olsun, orayı istikrara kavuştur! Ayrıca sakın Türkiye’yi, bilhassa Erdoğan’ı küstürme. Ankara’nın söylediklerine kulak ver.”

Bitirirken Öcalan’ın yakalanmasını izleyen süreçte “Barış Grubu” adı altında dağdan inen ve hapis cezasına çarptırılan, sonra da kendisini barış faaliyetlerine adayan ve bu hususta bölgede saha araştırmaları yapan bir kuruluşun kurucusu olarak çalışmalarını sürdüren Yüksel Genç’in İLKE TV sitesinde yayınlanan 24 Ocak 2026 tarihli değerlendirmesini paylaşıyorum.

Yazı bize göre açmazdan kurtulmak için bir çıkış yolu gösteriyor: 

“Suriye’deki mevcut durum, Federal Kürdistan Bölgesi’nin siyasal kazanımlarını, kurumsal yapısını ve toplumsal güvenliğini tehdit etme potansiyeline sahiptir. Bu nedenle mesele, dar anlamda bir Suriye ya da Rojava meselesi olmaktan çıkmış; Kürtlerin bölgesel düzeydeki tarihsel kazanımlarını ilgilendiren çok katmanlı bir sorun haline gelmiştir…

Tam da bu noktada, Türkiye’de yürütülen barış süreci, yalnızca bir iç politika meselesi değil; bölgesel yeniden yapılanma sürecine doğrudan etki eden stratejik bir başlık olarak değerlendirilmelidir.

• Barış süreci, Kürtlerin silahlı ve gayri resmî direniş aktörleri olarak tanımlandığı güvenlikçi paradigmayı aşmayı; Kürtlerin yasal, meşru ve siyasal aktörler olarak tanınmasını hedeflemektedir.
• Bu yönüyle süreç, Türkiye’nin uzun vadeli bir “anti-Kürt müesses nizam” kurmasının önüne geçmeyi, Kürtlerin yaşadıkları ülkelerde demokrasi ortak paydası içinde güvence altına alınmasını amaçlamaktadır.
• Kürtlerin yasal siyasal aktörlere dönüşmesi, onları yalnızca Türkiye içinde değil; Suriye, Irak ve İran bağlamında da ‘meşru muhatap’ konumuna taşır. Bu da Kürtleri tasfiye edilebilir bir güvenlik sorunu olmaktan çıkarıp, çözümü zorunlu bir siyasal aktör haline getirir.
• Barışçıl siyaset bağlamında ulusal bir savunma hattının örülmesi ve çok boyutlu bir diplomatik ağın inşa edilmesi gerekmektedir.”