Suriye'ye 4'üncü harekât: açıklamalar, hedefler, iddialar

Geçtiğimiz hafta gerçekleştirilen Millî Güvenlik Kurulu toplantısının sonuç metninde, "Güney sınırlarımızın terör tehdidinden arındırılması için hâlihazırda icra edilen ve edilecek olan harekâtların komşularımızın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini hiçbir surette hedef almadığı, milli güvenlik ihtiyaçlarımızın bir gereği olduğu belirtilmiş; bu harekâtların, komşularımızın da huzur ve güvenliğine ciddi katkı sağlayacağını altı çizilmiştir." ifadeleri yer alıyordu.

Buna ek olarak, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da geçtiğimiz günlerde "Güney sınırlarımız boyunca, 30 kilometre derinliğinde güvenli bölgeler oluşturmak için başlattığımız çalışmaların eksik kalan kısımlarıyla ilgili yeni adımları atmaya yakında başlıyoruz" demesi "Suriye'nin kuzeyine yeni bir askerî operasyon başlatılacağının sinyalleri" olarak yorumlandı.

Azerbaycan ziyaretinin dönüşünde gazetecilere açıklama yapan Erdoğan, şu ifadelerle Suriye’ye bir askerî operasyon yapılacağını teyit etmişti: 

"Tabii Suriye'nin kuzeyinden Türkiye'ye karşı yapılabilecek en ufak bir saldırıyı bizim cevapsız bırakmamız mümkün değil. Suriye'nin kuzeyinde malum terör örgütlerinin odaklanma noktaları var. Nasıl ki Kuzey Irak'ta PKK'ya ve PKK'nın âdeta yavrucuklarına karşı yaptığımız operasyonlar var, aynı durum Suriye için çok daha geçerli, çok daha önemli. Her zaman söylediğim gibi, bir gece ansızın onların da tepelerine ineriz, inmeye de mecburuz." 

Operasyonun hedefi ne?

Operasyonun ne zaman başlatılacağı belirsizliğini korurken Kuzey Irak'taki PKK hedeflerine yönelik başlatılan Pençe-Kilit Operasyonu ile Suriye'ye yapılacak olası bir askerî harekât, aynı anda iki ülkede yapılacak olan ilk askerî operasyon olması niteliğiyle bir ilk olacak. 

Operasyonun hedeflerinin Tel Rıfat, Kobani (Ayn El Arab) ve Menbiç olacağı öngörülüyor. Özellikle, Tel Rıfat'taki PKK/YPG varlığının sona erdirilmesi ve Menbiç'ten kuzeye doğru Türkiye sınırına kadar açılacak bir koridorla Türkiye'nin güney sınırlarının kontrol altına alınması ve burada tampon bölge oluşturulması da operasyonun temel hedefleri arasında görülüyor. Bir diğer ifadeyle; Türkiye Fırat’ın doğusundaki PKK/YPG varlığını ortadan kaldırarak güney sınırları üzerinde tam kontrolün sağlandığı bir tampon bölge oluşturma hedefinde.

Neden şimdi?

Ukrayna'nın işgali nedeniyle Rusya'nın Suriye'deki askerî birliklerini azaltması Suriye'nin kuzeyinde hem bir güç boşluğu oluşturdu hem de bölgedeki İran etkisini artırmaya başladı. İran destekli milis güçler, Fırat nehrinin güney kısmındaki bölgelerden başlayarak batıya doğru ilerlemeye başladı. 

Türkiye'nin de yapacağı bir askerî operasyonla Rusya'nın oluşturduğu güç boşluğunu doldurmak ve bölgedeki İran nüfuzunu kırmak istediği değerlendiriliyor. İsrail'in de bölgede artan İran kontrolünden rahatsız olduğu ve son zamanlarda İran hedeflerine yönelik saldırılarını artırdığı biliniyor. Bu anlamda, İsrail ve Türkiye arasındaki yakınlaşmanın amaçlarından birinin İran'ın bölgedeki nüfuzunu kırmak olduğu ve bunun Türkiye'ye olası bir operasyonda hareket alanı sağlayacağı söyleniyor. 

Kuzey Irak'a yapılan askerî operasyonlar düşünüldüğünde, güney sınırlarındaki YPG/SDG kontrolünü tamamen kırmak ve bölgede TSK kontrolünü sağlamak operasyonun ana hedeflerinden birini oluşturuyor.

Nitekim, İran tarafından yapılan açıklamalar operasyonun desteklenmediğini de açıkça gösteriyor. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatipzade’nin şunları söylediği belirtiliyor: 

"İran, aralarındaki anlaşmazlıkları çözmek için diğer ülkelerin topraklarında herhangi bir askerî harekâta ve güç kullanımına karşı çıkıyor. Böyle bir harekât, Suriye'nin toprak bütünlüğünün ve ulusal egemenliğinin ihlali olacaktır. Bu operasyon, bölgedeki durumu daha karmaşık hâle getirerek gerilimi artıracaktır."

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "1 milyon Suriyelinin gönüllü geri dönüşü" için Suriye'nin kuzeyinde bir güvenli bölge oluşturma planı da bu askerî operasyonun hedeflerinden bir diğeri olarak öne çıkıyor. Bölgedeki YPG/SDG kontrolünü bertaraf ederek Suriyelilerin geri dönüşü için bir tampon bölge oluşturulması hedefleniyor.

AB ve NATO'nun tepkisi

Suriye’ye askerî operasyon yapılacağı açıklamasının, İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliği tartışmaları sürerken yapılması önem taşıyor. ABD, NATO ve AB’nin tüm enerjisini ve dikkatini Ukrayna’da devam eden işgale odaklamış olmasının Türkiye’ye bir avantaj sağlayacağı da ortaya atılan iddialardan biri.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, teröre destek verdikleri gerekçesiyle İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğini onaylamayacaklarını açıklaması hem bu ülkelerin yöneticilerinden hem de NATO’nun üst düzey isimlerinden "Türkiye’nin terörle mücadeledeki önemini ve haklılığını" vurgulayan açıklamalar yapılmasına neden oldu. Dolayısıyla, Suriye'ye yapılacak bir askerî operasyona AB ve NATO ekseninden itiraz gelmesi hâlinde Türkiye de İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğini bir süre daha geciktirebilir. Bu nedenle uluslararası dinamiklerin Türkiye’nin bir sınır ötesi operasyon başlatmasına uygun olduğu görüşleri ağırlık kazanıyor.

"Operasyon ertelendi" iddiaları

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kesin bir tarih belirtmeden operasyon yapılacağı sinyalini vermesi, operasyonun zamanı konusunda belirsizlik yaratıyor. Dün ortaya atılan bir iddia ise "Sınıra yakın bir Türkmen köyü olan Havar Kilis'te düzenlenen toplantının akabinde askerî operasyonun belirsiz bir tarihe ertelendiğini" öne sürüyor. Hem ABD-AB kanadından gelecek açıklamalara göre hem de Ukrayna’da devam eden işgalin seyrine göre operasyonun kapsamının ve zamanının netlik kazanacağını söylemek mümkün.