Tedbir mi, müdahale mi, hatırlatma mı?

İstanbul Valisi Davut Gül’ün 17 Ağustos 2023'te yayımladığı, “Alkol Satışı ve Alkollü İçeceklerin Tüketimi” başlıklı genelgesinde, "alkol satışı ve tüketilmesi ruhsatı bulunan işletmeler dışında" kalan halka açık deniz ve sahil kenarlarında, plaj, park, piknik ve mesire alanlarında alkollü içki tüketimi yasaklandı. Genelgede yasağın gerekçesi ile ilgili şu ifadeler yer aldı: 

“İlgili makamlara yapılan şikayetlerde, ilimiz sınırları içerisinde güvenlik ve asayiş bakımından, kamu düzenini bozan ve halkın huzurunu kaçıran olaylara karışan şahısların ekseriyetle alkollü oldukları, umuma açık park, plaj, sahil ve benzeri alanlarda alkol alan şahısların çevreye rahatsızlık vererek halkımızda korku ve panik yaşanmasına sebep oldukları tespit edilmiştir”

T24'ten Eray Görgülü'nün konuya ilişkin haberinde, genelgede valiliğin bu doğrultuda karar alabileceğine ilişkin yasal hükümlerin hatırlatıldığı da vurgulandı. Genelgede "sarhoş olarak başkalarının huzur ve sükununu bozacak şekilde davranışlarda bulunan kişiye, kolluk görevlileri tarafından 617 TL (altı yüz on yedi lira) idari para cezası verileceği, kişinin, ayrıca sarhoşluğun etkisi geçinceye kadar kontrol altında tutulacağı, hüküm altına alınmıştır" ifadesi de yer aldı. 

Valiliğin genelgesinin ortaya çıkmasının ardından karar, "yaşam tarzına müdahale" olarak yorumlandı. (Eski adıyla) Twitter başta olmak üzere sosyal medyada birçok kullanıcı duruma tepki gösterdi. 

Neden? 

Yasak kararının asayişi ve huzuru sağlamak için alkollü içkiye karşı alınmış olması, bir "tedbirden ziyade müdahale" olarak nitelendirildi. Birçok kişi, halka açık alanlarda yaşanan tartışma, kavga ve çatışma gibi olayların alkollü içki kullanımından değil, düzensiz göçmenlerin verdiği rahatsızlık ve madde kullanımı gibi nedenlerden oluştuğunu vurguladı. 

Bunun yanında kullanıcıların bir kısmı da "alkollü içki kullanımı neden olsa dahi" asayişin doğru şekilde sağlanması için içkinin kullanımının yasaklanması değil, kolluk kuvvetlerinin halkı koruması için daha sıkı tedbirler alınması ve görevlendirmeler yapılması gerektiğini savundu. 

• Uyuşturucu vurgusu: Tüm bu değerlendirmelerde uyuşturucu önemli bir vurgu. Zira Hürriyet'in 27 Ağustos'ta yaptığı haberde yer alan bilgiye göre; Avrupa Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığını İzleme Merkezi’nin (EMCDDA) 2022 raporunda, İstanbul metamfetamin kullanımında Avrupa’daki 106 merkez arasında 10’uncu sırada.

"Anayasaya aykırı"

Kararı T24'e değerlendiren Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi, Anayasa Hukuku profesörü Şule Özsoy Boyunsuz, temel hak ve özgürlüklerin yalnızca kanunla sınırlandırılabileceğini hükmeden Anayasa'nın 13. maddesinin ihlal edildiğini söylerken, konunun yargıya taşınması gerektiğini, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne kadar gidilmesi gerektiğini belirtti. Prof. Boyunsuz, şunları söyledi: 

"Alkol almayı, kamu düzenini bozan bir davranış olarak göstermek, kişinin doğrudan yaşam alanına müdahale edildiği anlamına gelir. Yani valilik, vatandaşın neyi içip neyi içemeyeceğini söylüyor. Bu karar, temel hak ve özgürlüklere yönelik bir sınırlamadır. Anayasamızın 13. maddesine göre, temel hak ve hürriyetler bu şekilde sınırlanamaz. Alkol almak tek başına kamu düzenini bozan bir davranış değil. O davranışı gösteren, alkol almadan da gösterir.

Kararın altında yatan asıl gerekçe 'alkol haramdır' düşüncesidir. Alkolü alan herkes sarhoş olmaz, sarhoş olan herkes de kamu düzenini bozmaz. Özgürlüklere yönelik bu manipülatif müdehale aslında, söylenen gerekçenin dışında başka bir gerekçe ile yapılıyor." 

Hemen ardından 

Tepki çeken genelge sonrası, İstanbul Valiliği Basın ve Halkla İlişkiler Müdürü Emin Gökçegözoğlu, "Parka gidip iki bira içen vatandaşla değil bizim meselemiz. Genelgede kafa karışıklığı ortaya çıktı. Burada kastedilen sarhoşluktan dolayı çevreye rahatsızlık veriyorsa, şikayet varsa polis buna uygulama yapacak" açıklamasında bulundu.

Bir açıklama da validen 

Gazeteci Nevşin Mengü, İstanbul Valisi Davut Gül ile yasağa ilişkin konuştuğunu açıkladı. Mengü, konuşmayı şöyle aktardı:

"İstanbul'da park ve sahillerde içki içmek yasaklandı mı? Elçiye zeval olmaz, Vali ile telefonda konuştum. Sayın Gül, yeni yasak getirmediklerini, mevcut yasaları hatırlattıklarını söyledi. Vali Gül, yaptığı ilçe ve muhtar ziyaretlerinde bazı kişi ve grupların yüksek düzeyde alkol alarak çevreye rahatsızlık verdiğinin çokça iletildiğini söyledi. Kadınların da İstanbul'da korkmadan gece geç saatlerde dahi park ve sahillerde rahatsız edilmeden vakit geçirmesinin hakkı olduğunu hatırlattı. Bu genelge ile buna da dikkat çekmek istediklerini belirtti."