Trump ve Apple verileri

ABD'de Donald Trump’ın başkanlığında Adalet Bakanlığı savcılarının Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi üyesi olan en az iki Demokrat Parti vekili hakkında Apple’dan veri talep ettiği ortaya çıktı. Talebin vekillerle sınırlı kalmadığı, vekil ailelerinin ve danışmanlarının da verilerinin talep edildiği belirlendi. Demokrat Parti ise bu durumun ortaya çıkması üzerine Trump döneminde bakanlıkta çalışan savcılar hakkında soruşturma başlatılması çağrısında bulundu.

• Kimlerin verileri: Demokrat Parti’den Meclis üyesi olan Adam Schiff ve Eric Swalwell ve Meclis İstihbarat Komitesi ile ilişkisi bulunan en az bir düzine insanın verileri talep edildi. Apple, Trump dönemi Adalet Bakanlığı’nın talebi üzerine 100’den fazla e-posta adresi ve telefon numarasıyla alakalı çeşitli verileri savcılara aktardı. Apple, bu verilerin Temsilci Schiff’e ait olduğunu bilmediğini belirtti.
• Neden: Trump’ın yakın çevresindeki kişilerin Rusya ile bağlantıları başkanlığa seçilmeden önce de tartışma konusuydu. Trump dönemi Adalet Bakanlığı ise bu bağlantıları medyaya servis eden kişileri tespit etmek adına başlattığı soruşturma kapsamında Apple’dan çeşitli veriler talep etti. Apple, ürünlerini kullananların tüm verisine erişememekle beraber, kimin kiminle ne zaman iletişim kurduğu gibi bilgilere ulaşabiliyor. Bu bilgiler de bilgi sızdırma soruşturmalarında delil olarak kullanılabiliyor.
• Soruşturma sonucunda İstihbarat Komitesi üyelerinin herhangi bir bilgi sızdırmadığı belirlendi. Ancak Jeff Sessions’dan sonra Adalet Bakanı olan William Barr soruşturmayı tekrar canlandırdı. Barr, New Jersey’de yerel ofiste çalışan, çok tecrübesi olmamasına rağmen güvendiği bir savcıyı Üye Schiff’in ve danışmanlarının soruşturmasını yürütmek üzere Washington, D.C.’de görevlendirdi.
• Olağan değil: Adalet Bakanlığı’nın bilgi sızdırma şüphesiyle soruşturma başlatması olağan bir durumken yolsuzluk soruşturmaları dışındaki durumlarda Kongre üyelerinin verilerinin talep edilmesi pek rastlanılır bir durum değil. Bakanlık aynı zamanda Apple’ın bakanlıkça yapılan veri talebi hakkında sessiz kalması ve kimseyi bilgilendirememesi için mahkeme kararı aldırdı. Savcılar aynı soruşturma kapsamında New York Times, Washington Post ve CNN’de çalışan birçok gazetecinin telefon kayıtlarını ve e-posta verilerini talep etti. New York Times Genel Yayın Yönetmeni Dean Baquet ise Trump yönetiminin bu uygulamasının basın özgürlüğüne aykırı olduğunu, toplumu bilgilendirmek adına gazetecilere kaynak sağlayanları sessizleştirme amacı taşıdığını söyledi. Baquet, Adalet Bakanlığı’ndan yaşananlarla ilgili açıklama yapılması gerektiğini, Biden yönetiminden bu tip olayların tekrar yaşanmaması adına eylem beklediğini dile getirdi.
• Trump’ın medyaya duyduğu öfke, medyayı “halk düşmanı” ilan etmesi ve Üye Adam Schiff’e duyduğu herkesçe bilinen kızgınlık bu soruşturmaların politik amaçlar güdülerek yapıldığı şüphesini uyandırıyor. Soruşturma ilerledikçe elle tutulur bir delil olmadığı ortaya çıkmasına rağmen soruşturmanın devam ettirilmesi de kimi bakanlık çalışanlarınca eleştirilmişti. Ancak bu durum Barr’ı durdurmaya yetmemiş gözüküyor.
• Demokratların tepkisi: Schiff bu yaşananlar hakkında sert sözler sarf etti. Savcıların veri talebini, Trump’ın medyaya ve politik rakiplerine karşı başlattığı savaşın bir parçası olarak değerlendiren Schiff, bakanlığın politik amaçlara hizmet etmesinin hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğunu ve Amerikan demokrasisine zarar verdiğini söyledi. Verisi talep edilen diğer Meclis üyesi Eric Swalwell ise bakanlık savcılarının ellerinde bir delil olmaksızın soruşturmayı devam ettirmesini eleştirdi. Trump’ın hatalarını dillendirmenin bir suç olmadığını ekleyen Swalwell, ABD demokrasisinin zorlu günlerden geçtiğini belirtti.
• Adalet Bakanlığı bünyesinde çalışan savcıların Kongre üyeleri ve çalışanlarının verilerine erişimini zorlaştıracak yeni kurallar planladığını açıkladı. Ayrıca New York Times, CNN ve Washington Post yöneticileriyle görüşen Adalet Bakanı Merrick Garland, savcıların gazetecilerin telefon kayıtlarına ulaşmalarını sağlayan kuralların ya askıya alınacağını ya da tamamen ortadan kaldırılacağını belirtti. Ancak bu kuralların tekrar yazılmasının ya da tamamen iptalinin zaman alacağını ekleyen Garland, hem gazetecilerin haklarını ihlal etmemenin hem de ulusal güvenlik açısından sorun teşkil edebilecek durumlara karşı hazırlıklı olmanın yollarını aradıklarının altını çizdi.
• Soruşturmalar sırasında politikacıların ve gazetecilerin verilerinin talep edilmesine gösterilen reaksiyon, Trump döneminde atanan ve Biden yönetiminde de görevini sürdüren Adalet Bakanlığı Ulusal Güvenlik Bölümü Başkanı John Demers’in istifa kararına sebep oldu. Önümüzdeki günlerde Trump dönemi savcıları hakkında soruşturmaların başlaması olası gözüküyor.