Trump Dönemi Ekonomik Beklentiler

ABD’de 2024 başkanlık seçimlerini Donald Trump’ın kazanması, ülke ve dünya ekonomisinin gelecekteki yönünü belirleyecek önemli politika değişikliklerini gündeme getirdi. Uygulanacak ekonomi politikaları Amerikan piyasası ve küresel piyasalar üzerinde belirleyici bir rol oynayacak. Bu bültende de Trump yönetiminin ekonomik etkileri incelenecektir.

Trump’ın seçilmesinin ilk etkileri hisse senedi piyasasında görüldü. Yatırımcılar, Trump yönetiminin kurumlar vergisini düşürmesini ve regülasyonları gevşetmesini bekledikleri için hisse fiyatları seçim sonuçlarıyla birlikte yükselişe geçti. Cumhuriyetçiler gelir vergisi oranlarındaki indirimleri kalıcı hale getirmeyi ve Trump'ın kurumlar vergisini yüzde 15’e düşürme vaadini yerine getirmeyi hedefliyor. Ancak Trump’ın politikaları, ABD firmaları için bazı zorlukları da beraberinde getirecek. Bu zorluklardan biri, yeni gümrük tarifeleri olacaktır. Trump, daha önce "Bana göre sözlükteki en güzel kelime tarifedir. Ve bu benim en sevdiğim kelimedir” ifadelerini kullanmıştı. Yeni gümrük tarifeleriyle birlikte ithalat yapan firmaların maliyetleri artacak. Bu durum, iç piyasada üretim yapan firmalar için olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Trump’ın amacı da yerli üreticiyi korumak ve istihdamı artırmak. Ancak tarifelerdeki artışla birlikte fiyatların yükselmesi enflasyon maliyetini de beraberinde getirecektir.

Firmaları ve tüketicileri etkileyebilecek bir diğer gelişme ise göçmen politikalarıdır. Trump’ın yasadışı göçmenleri sınır dışı etmesi firmalar açısından belirsizlik ve maliyet yaratabilir. Ancak, bu politikanın uygulanabilirliği henüz kuşkuludur.

ABD’ye yapılan tüm ithalata %10 ila %20 arasında değişen ek gümrük vergileri getirilmesi ihtimali, altyapısını küreselleşmeye göre kurgulayan uluslararası şirketleri olumsuz etkileyecek bir durum. ABD’ye ihracat yapan firmalar üretimlerini ABD’ye kaydırmak zorunda kalabilir, ki bu da Trump’ın bir diğer hedefidir. Bu tarifelerden en çok etkilenecek olan ülke, tarifelerin %60’a kadar yükselmesinin beklendiği Çin olacak. Trump’ın ilk döneminden itibaren Çin ile olan ticaret açığı azalmaya başlamıştı. Çin ile ticaret azalırken, diğer Asya ülkeleriyle ticaret önemli ölçüde artış gösterdi. Bu nedenle, yeni tarifelerden diğer Asya ülkelerinin daha fazla etkilenmesi muhtemeldir. Kore ve Tayvan ayrıcalıklı ticari pozisyonları sayesinde belki daha az etkilenebilir, ancak Çin, ticaret engelini Vietnam üzerinden aşmaya çalıştığından, Vietnam ile olan ticaretin akıbeti belirsiz.

            Tablo 1: AB ülkelerinin ABD’ye ihracatı

           Kaynak: Avrupa Komisyonu

Avrupa ekonomisinin de uygulanacak tarifelerden olumsuz etkilenmesi beklenmektedir. Nomura’nın “What if Trump wins?” adlı araştırma raporuna göre, ABD’ye ihracatı en yüksek ülke olan Birleşik Krallık en çok etkilenen ülke olabilir. Ancak rapora göre Trump tarifeleri hizmetlere değil de mallara uygularsa, diğer Avrupa ülkeleri bu durumdan daha çok etkilenebilir. Tablo 1’de görüldüğü gibi, en çok etkilenecek ülke Almanya ve sektörel olarak ta kimya ve otomotiv sektörleridir. Trump’ın seçilmesinin ardından, Almanya’da erken seçim kararı alınması da Euro’nun ABD Doları karşısında değer kaybetmesine yol açtı.

Türkiye açısından bakıldığında ise beklentiler karışık. Trump kabinesi, Türkiye’ye karşı olumsuz fikirler üreten isimlerden oluşacak gibi görünmekte. İlk dönemindeki ilişkiler genelde olumsuz, ancak inişli çıkışlıydı. Ekonomik anlamda yaşanan ve halen devam eden zorluklar Trump döneminde oldukça artmıştı. Ancak Türkiye’nin mevcut durumda Trump’ın politikalarından olumlu etkileneceği bazı durumlar da bulunmakta. Trump’ın Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşı bitirme planı, özellikle Rusya ile yüksek ticaret hacmine sahip olan Türkiye için olumlu bir gelişme olacaktır. Filistin’deki çatışmalar sona ererse bu da Türkiye üzerinde belirli düzeyde olumlu etkiler yaratabilir. Peterson Institute’ün raporuna göre, Türkiye, Rusya ile birlikte Trump döneminden en olumlu şekilde etkilenecek olan iki ülkeden biri olabilir. Bu olumlu durum, "ABD ile çok fazla ticareti olmayan Türkiye ve Rusya, tarım ve üretime güçlü sermaye girişleri sayesinde genel olarak sermaye yatırımını artırarak öne çıkmaktadır" şeklinde açıklanmakta. Türkiye’nin 2023 yılı sonunda ABD’ye ihracatı 14,8 milyar dolar olup bu miktar toplam ihracatın yalnızca %5,7’sine karşılık gelmekte.

İkinci Trump dönemindeki tüm bu beklentilerin gerçekleşmesi, Trump’ın vaatlerine ne ölçüde sadık kalacağına çok bağlıdır. Bu konuda birçok analistin oldukça büyük şüpheleri bulunmakta ve bu şüpheler Trump dönemine dair ekonomik belirsizlikleri artırmaktadır. Trump’ın ne kadar samimi olduğunu ise hep beraber zamanla göreceğiz.

* Dr. Caner Gerek 

[1]https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=CCPR%2FC%2FTUR%2FCO%2F2&Lang=en