Trump protestolara müdahale için Ulusal Muhafızları görevlendirdi: Los Angeles'ta neler oluyor?

ABD Başkanı Donald Trump, Los Angeles'ta göçmenlerin işyerlerine yapılan baskınlar üzerine patlak veren ve ikinci gününde kitlesel protesto gösterilerine dönüşen eylemlerin büyümesi üzerine kente 2.000 kişilik Ulusal Muhafız kuvvetinin gönderileceğini açıkladı ve yetkililerin görevini yapmasını engelleyen her türlü protesto veya şiddet eyleminin “bir isyan biçimi” olarak değerlendirileceğini söyledi.

• Bir adım geriden: Cuma günü Los Angeles bölgesinde başlayan eylemlerde protestocular polisle karşı karşıya gelmiş; plastik mermi, biber gazı ve ses bombası kullanılmış; çok sayıda protestocu gözaltına alınmıştı. ABD İç Güvenlik Bakanlığı, Los Angeles'taki göçmen operasyonlarında 118 göçmenin gözaltına alındığını duyurmuştu.

Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, X üzerinden yaptığı açıklamada federal hükümetin hamlesinin “gereksiz ve provokatif” olduğunu söyledi ve “Bu sadece gerilimi artırır” uyarısında bulundu. “Federal hükümetin Los Angeles'a gönderdiği 2.000 asker, kolluk kuvvetleri yeterli olmadığından değil. Trump bir 'gösteri' istiyor," diyen Newsom, “Onlara bu fırsatı vermeyin” çağrısında bulundu.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise yine X üzerinden yaptığı paylaşımda, askerlerin “derhal” harekete geçirildiğini duyurdu ve "Şiddet olayları sürerse Camp Pendleton'da aktif görevdeki Deniz Piyadeleri de harekete geçecek; yüksek alarma geçirildiler" sözlerini kullandı.

Newsom ise bu sözleri "çılgınca" diye niteledi.

Olaylar nasıl başladı?

Olayların fitili, Cuma günü Los Angeles şehir merkezinde mağazaların, restoranların ve adliye binalarının da aralarında yer aldığı farklı noktalarda düzenlenen göçmen operasyonlarıyla ateşlendi. Şehir genelinde düzenlenen göçmenlik baskınlarında onlarca kişinin gözaltına alınmasının ardından Cumartesi günü ise ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) yetkilileri, kentin güneydoğusunda yer alan Latin kökenli nüfusun çoğunlukta olduğu Paramount bölgesine yöneldi. Bir sanayi parkında toplanan göstericiler, saatler boyunca biber gazına, plastik mermilere ve gözaltılara rağmen sokağı terk etmedi.

Cuma günü şehir merkezindeki bir gözaltı merkezinde düzenlenen protestolarda sendika lideri David Huerta da gözaltına alındı. Biber gazı ve ses bombasıyla yapılan müdahale sırasında yaralanan Huerta, hastaneden yaptığı açıklamada, “Bu olay benden çok daha büyük bir meseleyle ilgili” sözlerini kullandı:

"Bu, bir topluluk olarak nasıl birarada durup yaşanan adaletsizliğe nasıl direneceğimizle ilgili. Emekçiler, ailelerimizin ve topluluğumuzun üyeleri suçlu gibi muamele görüyorlar. Hepimiz bu çılgınlığa itiraz etmeliyiz çünkü bu adalet değil."

Cumartesi öğleden sonra en gergin anların yaşanmasından sonra akşam saatlerinde sakinleşme emareleri görülmeye başlamıştı ki Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, Kaliforniya'daki Demokrat liderlere "vatandaşlarını koruma sorumluluklarından tamamen vazgeçtikleri" suçlamasını yöneltti.

Leavitt, "Trump yönetiminin suça ve şiddete karşı sıfır tolerans politikası vardır, özellikle de bu şiddet, görevini yapmaya çalışan kolluk kuvvetlerine yöneldiğinde..." sözlerinin ardından Trump'ın Cumartesi gecesi geç saatlerde ulusal muhafızların bölgeye gönderilmesini emreden bir muhtıra imzaladığını duyurdu.

Muhtırada gösterilerin "yasaların uygulanmasını" engellediği ve dolayısıyla "ABD Hükümeti'nin otoritesine karşı bir isyan biçimi" olduğu belirtiliyordu. Savunma ve İç Güvenlik bakanlıklarına gönderilen yazıda, federal görevlileri korumak için 60 gün süreyle Ulusal Muhafızlar'ın görevlendirilmesi, nadiren kullanılan "Title 10" yetkisine dayandırılmıştı.

Title 10 nedir?

"Title 10" adı verilen yetki, Ulusal Muhafız birliklerinin federal hizmetler için etkinleştirilmesini sağlayan bir düzenleme. Bu yetki kapsamında Ulusal Muhafızlar, ABD içinde veya yurt dışında konuşlandırılabiliyorlar.

Ancak ABD Başkanı'nın ülke içindeki bir protesto için Ulusal Muhafızları, "Title 10" statüsüyle federalize etmesi, yani eyalet valisinin onayı olmadan federal kontrolü ele alması, ABD tarihinde oldukça nadir görülen bir uygulama. Zira yasa kapsamında konuşlandırılan birliklerin sivil kolluk kuvvetlerine "doğrudan yardım" sağlaması, hem 10. Madde'nin ayrı bir hükmü hem de "Posse Comitatus Yasası" uyarınca yasaklanıyor.

Bu yasağın bir istisnası ise 1807 İsyan Yasası'nın uygulanmasını gerektiren durumlar. Bu yasa uyarınca ABD Başkanı, eyalet sakinlerinin bir bölümünün anayasal haklarından mahrum kalmasına ve eyalet yetkililerinin bu hakkı koruyamamasına yol açacak şekilde “kanunların uygulanmasını engelleyen” isyanları bastırmak için eyaletlerin Ulusal Muhafız birliklerini federalleştirme yetkisine sahip.

İsyan Yasası ne zaman uygulanmıştı?

1958 yılında ABD Başkanı Dwight D. Eisenhower, Yüksek Mahkeme'nin okullardaki ırk ayrımcılığına son verme kararını yürürlüğe koymak ve siyah öğrencileri şiddet yanlısı bir gruba karşı korumak için İsyan Yasası'nı uygulayarak Arkansas'a asker konuşlandırmıştı.

Ayrıca 29 Nisan 1992'de Los Angeles'ta Rodney King adlı siyah gence karşı orantısız güç kullanmakla suçlanan 4 polis memurunun beraat etmesi üzerine başlayan Amerikan tarihinin en büyük protesto gösterilerinde de Ulusal Muhafızlar görevlendirilmişti. Ancak mağazaların yağmalandığı, yüzlerce binanın ateşe verildiği, 63 kişinin öldüğü ve en az 1 milyar dolarlık hasar meydana gelen bu gösterilere müdahale, farklı bir federal yasa hükmüyle yapılmıştı.

Trump'ın İsyan Yasası'nı ülke içindeki muhalefeti bastırmak için uygulama ihtimalini eleştirenler ise şu aşamada bu ölçüde bir müdahalenin "orantısız" ve "gereksiz" olduğunu savunuyor; Trump'ın ülkede ordunun siviller üzerindeki kontrolünü sınırlayan en temel kaidelerden birini aşarak ciddi bir yetki aşımına imza attığını ifade ediyorlar.