Tunus'ta neler oluyor?

Tunus’ta geçtiğimiz günlerde Nahda Hareketi Lideri ve eski Meclis Başkanı Raşid El-Gannuşi, güvenlik güçlerince evine düzenlenen operasyonda gözaltına alınmıştı. Gannuşi’nin gözaltına alınmasından yaklaşık bir gün sonra da Nadha Hareketi’nin genel merkezinin kapatıldığı bildirildi. Polisin partinin genel merkezinde arama yaptığı ve tüm ofislerin kapatıldığı duyuruldu. Nahda Hareketi yetkilisi Riyad Al-Shuaibi, parti genel merkezine yapılan baskını doğrulayarak, "Polis, partinin ülkenin başka yerlerindeki ofislerini de kapattı" dedi.

Yaşanan gelişmelerin ardından Nadha Hareketi’nden konuya ilişkin yapılan açıklamada "muhalif siyasilerin hakları ve özgürlüklerine yönelik ihlaller ve baskıcı uygulamalara karşı tek bir saf halinde durulması" çağrısında bulunuldu.

Neden? Gannuşi, Cumartesi günü, "Nahda'sız, siyasal İslam'sız, sol olmayan veya başka bir bileşeni eksik olan Tunus, bir iç savaş projesidir" açıklamasında bulunmuş, ayrıca "darbeyi kutlayanların aşırılıkçı ve terörist olduğunu" söylemişti. Tunus yerel medyasının, Tunus İçişleri Bakanlığına dayandırdığı haberine göre; Gannuşi’nin bu ifadeleri gözaltına alınmasına neden oldu.

Açıklamalar: Nadha Hareketi’nin Başkan Yardımcısı Mondher Lounissi, Gannuşi'nin sorgulanmak üzere polis merkezine götürüldüğünü ve avukatlarının katılımına izin verilmediğini bildirdi.

Al Jazeera’ye konuşan Gannuşi’nin kızı Yusra Gannuşi ise babasının "uydurma suçlamalarla gözaltına alındığını" söyledi. Yusra Gannuşi, "Kais Said'in darbesini, iktidarı ele geçirmesini ve ekonomiyi yönetmedeki başarısızlığını, Tunus'u içinde bulunduğu krizden çıkaracak herhangi bir çözüm sağlamadaki başarısızlığını ve Tunus'u yeniden bir diktatörlüğe götürme konusundaki ısrarını eleştirenlerin tümü, Said’in baskısının hedefi" ifadelerini kullandı.

Ülkedeki muhalif siyasilerden oluşan Tunus Ulusal Kurtuluş Cephesi lideri Ahmed Necib eş-Şabi, "Ülkedeki en önemli siyasi partinin liderinin tutuklanması ve her zaman barışçıl siyasi eyleme olan bağlılığını göstermesi, krizde yeni bir aşamaya işaret ediyor" açıklamasında bulundu.

Bir adım geriden: Müslüman Kardeşler’in Tunus’taki kolu olan, kendisini “Müslüman Demokrat” bir parti olarak tanımlayan Nadha Hareketi, Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said’in Temmuz 2021’de meclisi feshetmesinden önce Tunus Parlamentosu’ndaki en büyük partiydi. Gannuşi de meclis sözcüsüydü. Şubat ayının başından bu yana Tunus’ta aralarında politikacılar, eski bakanlar, iş insanları ve sendika liderlerinin de olduğu 20’den fazla muhalif gözaltına alındı ve bazıları tutuklandı. Tunus Cumhurbaşkanı Said, gözaltıların gerekçesini “devlet güvenliğine karşı komploya karışma” olarak tanımlarken tutuklananlar için “terörist” nitelendirmesinde bulundu.

Dahası: Cumhurbaşkanı Said, Temmuz 2021’de ülkede ekonomi, siyaset ve sağlık alanındaki krizlere tepki göstermek için yapılan kitlesel protestoların ardından “ülkenin tehlikede olduğu” gerekçesiyle Anayasa’nın 80. Maddesini hayata geçirdiğini ve meclis çalışmalarını 30 gün boyunca durdurduğunu, tüm milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırıldığını, başbakanı azlettiğini ayrıca yolsuzluk dosyaları için kendisini başsavcı olarak görevlendirdiğini açıklamıştı. Daha sonra Said, yayımladığı cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle yasama ve yürütme yetkilerini devraldığını duyurdu. Bu hamleler muhalefet tarafından “darbe” olarak adlandırıldı. Muhalifler Said’i yeniden otokratik yönetim kurmakla suçladı. Eylül 2021’den bu yana Said, ülkeyi kararnamelerle yönetiyor.

Öte yandan: Gannuşi, Arap Baharı ayaklanmaları sırasında demokrasinin tek doğduğu ülke olan Tunus’ta Arap Baharı öncesindeki yönetim olan diktatör Zeynel Abidin Bin Ali döneminde 20 yılı aşkın bir süre sürgünde kalmış, ancak 2011'deki ayaklanmanın ardından geri dönerek Tunus siyasetinde baskın bir figür hâline gelmişti.

Tepkiler: Gannuşi’nin gözaltına alınmasının ardından AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell'in ofisinden yapılan açıklamada, yaşananların endişeyle takip edildiği belirtildi. Açıklamada adil yargılama ve savunma hakkına saygı gösterilmesine önem verilmesi çağrısı yapıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da geçtiğimiz gün yaptığı açıklamada "Gannuşi kardeşimizi ne yazık ki mevcut yönetim aldı. Konuyla ilgili de yine Tebbun ile bir müşterek çalışmanın içine girerek şu mübarek Ramazan ayında, bayramın arifesinde böyle bir irade ortaya konmasını doğru bulmadığımızı söyledik. Telefon irtibatını gerek Cezayir gerekse Tunus'taki yönetimlerle henüz kuramadık. Temennimiz odur ki aramaya devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

Değerlendirme: BirGün’den İbrahim Varlı konuya ilişkin yazısında "Tunus toplumsal olarak da siyasal olarak da ikiye bölünmüş durumda. Laik seküler güçler İhvan’ın iktidar mekanizmalarından tamamen uzaklaştırılması için esaslı bir yol temizliği yapılmasını savunuyor. İhvancıların yeniden dirilip Mısır senaryosunun tekrarlanmasından endişe ediliyor. Ülkeyi demir yumukla yöneten muhafazakâr Cumhurbaşkanı Kais Said’in hamlesi Tunus’ta yeni bir dönemin kapılarını açabilir. Gannuşi, ‘Din artık politikaya rehin olmayacak’ dese de Tunuslular için İhvancılar laik, seküler yaşama ciddi bir tehdit." değerlendirmesinde bulunuyor.