Türkiye ve Yunanistan arasında neler oluyor?

Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis, Reuters haber ajansına yaptığı değerlendirmede Türkiye'yle ilişkilere yönelik "Yunanistan, karşılaştığı saldırgan tutuma, revizyonist söylemlere ve egemenlik haklarını ihlal eden eylemlere müsamaha göstermeyecektir. Bence tavrını değiştirmek Türkiye’nin elinde. Saldırgan tutum izleyen taraf hiçbir zaman biz olmadık. Ancak ihtiyaç duyulduğunda kendimizi savunma yeteneğine sahip olduğumuzdan çok eminiz." dedi. 

Miçotakis ayrıca NATO'nun kendlerini desteklediğini "NATO içindeki müttefiklerimiz de bu konuda haklı olduğumuzu ve olaylara başka bir şekilde bakmanın mümkün olmadığını söylediğinde Türkiye şaşırmamalı." ifadeleriyle dile getirdi.

Neler oluyor? 

DW Türkçe'nin konu hakkında derlediği haberinde Türkiye ve Yunanistan arasında uzun süredir anlaşmazlıklar bulunduğu ve özellikle sorunlu alanların yer alığı belirtiliyor. Haberde sorunlu alanlar "Ege sorunları, Kıbrıs ve Batı Trakya azınlık sorunları" olarak belirtilirken "Son yıllarda mülteci krizinden kaynaklı sorunlar ile Türkiye'nin 'terör örgütü mensubu' olarak görüp iadesini talep ettiği kişilerle ilgili konu da eklenmiş durumda." ifadelerine yer veriliyor.  

Türkiye ve Yunanistan arasında zaman zaman Ege'deki adaların silahsızlandırılması ve hava sahasıyla ilgili tartışmalar gündeme gelirken son olarak Yunanistan Başbakanı Miçotakis'in ABD ziyareti gerginliğin yeniden yükselmesine yol açtı.   

17 Mayıs'ta ABD'yi ziyaret eden Miçotakis, kongrede yaptığı konuşmada Kıbrıs'a ilişkin "Kıbrıs’ta kimse iki devletli bir çözümü asla kabul edemez" dedi. Miçotakis'in ayrıca ABD'den F-35 savaş uçaklarını ülkesine satmasını talep ettiği, böylece Türkiye'nin yeni savaş uçakları satın almasını engellediği öne sürüldü.

Gelişmelerin üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Artık benim için Miçotakis diye biri yok" açıklamasını yaptı. Erdoğan daha sonra iki ülke arasında yakında yapılması planlanan Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey toplantısını iptal ettiklerini bildirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan geçtiğimiz günlerde Yunanistan'a yönelik "İki de bir uçaklarınla bize gösteri yap. Kendine gel, tarihten hiç ders almıyor musun? Türkiye ile dans etmeye kalkma. Şu anda bunlarla ikili görüşmeleri de yapmıyoruz. Bu Yunanistan yola gelmeyecek" sözleriyle eleştirirken Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Panagiotopoulos, "Karşı tarafı (Türkiye) bir çatışmaya cesaret etmekten caydıran, bizim askeri kabiliyetlerimizdir, çünkü ödemek zorunda kalacakları ağır bedeli biliyorlar. Silahlı kuvvetlerimiz her zaman tetikte ve hazır" dedi. Panagiotopoulos, Erdoğan'ın "kendi ülkesinde ne zaman sorunlarla karşılaşsa gerginliği kışkırttığını" söyledi. 

Kim ne diyor? 

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, "Yunan Başbakanı meşru endişelerini çok güçlü bir şekilde dile getirdi ve birkaç Türk yetkilinin Yunanistan'ın birkaç ada üzerindeki egemenliğini sorgulayan yorumlarını kınadı. Burada tüm AB'nin ve özellikle Fransa'nın Yunanistan'a desteğini belirtmek istiyorum. Bugün hiç kimse herhangi bir üye devletin egemenliğini tehlikeye atamaz. Bu sözlerin bir an önce kınanması gerektiğini düşünüyorum" dedi.

Almanya Başbakanı Olaf Scholz, Türkiye’ye Yunanistan’a karşı itidal çağrısında bulundu. Alman hükümeti sözcüsü, "Başbakan, mevcut durum ışığında tüm NATO müttefiklerinin bir arada durarak kendi aralarındaki provokasyonlardan kaçınmasının gerekli olduğu görüşündedir" ifadelerini kullandı. Sözcü "Yunanistan hava sahasının işgal edilmesi ve Yunan adaları üzerinde uçulması ittifak ruhuna aykırı" dedi. 

Nasıl değerlendiriliyor? 

Emekli Büyükelçi Uluç Özülker, ABD ile Fransa'nın Türkiye'ye karşı Yunanistan'ı konuya biraz da ticari bakarak silahlandırmaya ve belli bir denge içine sokmaya çalıştığını düşünüyor. Özülker, "Normal şartlarda Türkiye'nin F-16’ları eğer modernleştirilemezse 2030'dan itibaren en çok 2040'a kadar götürür. Ama ondan sonra mutlaka yenilenmesi gerekir. Bizim kendi muharip uçağımızın üretimine ise 2028-2030’da geçilebilse bugünkü konuma gelebilmek ancak 2040'ı bulur." diyor. 

Uzmanlar, Türkiye ile Yunanistan ilişkilerinin iki ülkenin de iç politikalarında önemli bir etken olduğunu ifade ediyor. İki ülkenin de erken seçim olmaması durumunda 2023 yazında seçime gideceğini hatırlatılırken, özellikle Türkiye için "kritik dış politika hamlelerinin" kısa vadede oy kazandıracağına işaret ediliyor. Diğer yandan giderek kötüleşen ekonomiden ilgiyi dış politikaya kaydırmanın da amaçlanmış olabileceği belirtiliyor.

Durumu DW Türkçe'ye değerlendiren gazeteci Evangelos Areteos, her iki tarafın da bir tür "algı savaşının" içerisinde bulunduğunu ve Türkiye konu başlığı eskiden beri Yunanistan gündeminin en sıcak maddelerinden biri olarak görülse de Miçotakis'in Türkiye ile gerginliğe ihtiyacı bulunmadığını savunuyor.