Twitter (X), insan hakları ihlallerinde Suudi Arabistan’a yardımcı mı oluyor?

Kısa süre öncesine kadar Twitter olarak bilinen X, Suudi Arabistan'ın insan haklarını ihlal edici davranışlarda bulunmasına yardımcı olmakla suçlanıyor. Dava dosyasına göre, X, Suudi yetkililerin talebi üzerine gizli kullanıcı verilerini ABD, Birleşik Krallık ve Kanada'da olduğundan çok daha yüksek oranda ifşa etmek ile suçlanıyor. 

20 yıl hapis cezasına çarptırılan ve 2021'den bu yana kendisinden haber alınamayan Abdulrahman al-Sadhan'ın kız kardeşi Areej al-Sadhan tarafından Mayıs ayında X'e karşı açılan dava, 2014 ve 2015 yıllarında çalışan olarak Twitter’a sızan üç gizli Suudi ajanına dayanıyor.

Ne oldu?

Twitter'ı, Suudi Arabistan'ın eleştirmenlere yönelik sistematik ve belgelenmiş baskısına göz yummakla suçlayan dava dosyasına göre, krallığın yönetici ailesindeki "ikiyüzlülüğü dile getirmek" amacıyla anonim bir Twitter hesabı açan ancak kimliği daha sonra keşfedilen al-Sadhan, 2014 yılında Suudi Arabistan'a geri dönmüş ve iddialara göre Mart 2018'de de krallığın "gizli polisi" tarafından "kaçırılmıştı".

Abdulrahman al-Sadhan'ın Twitter'daki paylaşımları nedeniyle kaçırılıp hapse mahkum edilmesinin arkasında ise yukarıda sözünü etmiş olduğumuz üç Suudi ajandan ikisi yer alıyor. Buna göre, 2014 ila 2015 yılları arasında Twitter kullanıcılarının gizli verilerinin iki şirket çalışanı tarafından Suudi yetkililere aktarıldığının tespit edildiği; casusların hedefinde ise Suudi Arabistan ve kraliyet ailesi hakkında eleştirel ya da küçük düşürücü paylaşımlarda bulunan kişiler olduğu aktarılıyor.

Dahası, geçtiğimiz hafta iddialarına yeni eklemeler yapan al-Sadhan'ın avukatları, olayın yaşandığı dönemde Twitter'ın CEO'su olan Jack Dorsey'in, Suudi hükümetinin muhalifleri tespit etme ve 'ayıklama' kampanyasını bilerek görmezden geldiğini iddia ediyor. Buna göre, avukatlar, Dorsey'in konu hakkında bilgi sahibi olmasına rağmen Twitter'ın en büyük yatırımcılarından biri olan Suudi hükümetiyle arasını bozmamak için sessiz kaldığını öne sürüyor.

• Suudi Arabistan, Elon Musk'ın ardından Twitter'ın en büyük ikinci yatırımcısı olarak öne çıkıyor.

Ali Alzabarah ve Ahmed Almutairi isimli söz konusu iki Suudi ajan şu an FBI tarafından aranıyor. Suudi Arabistan'da olduklarına inanılan Alzabarah ve Almutairi'nin yetkililere sunduğu kullanıcı verileri arasında kullanıcı ismi, doğum tarihi, cihaz tanımlayıcıları, telefon numaraları, IP adresleri ve IP oturun geçmişleri gibi bilgilerin yer aldığı aktarılıyor.

• Ayrıca, yeni davada Suudi Arabistan prensi Muhammed bin Selman'ın yardımcılarından Suud el Kahtani'ye "Proaktif ve reaktif olarak kötülüğü sileceğiz kardeşim" şeklinde bir mesaj gönderdiği ve bu mesajın, Twitter'ı kullanan Suudi muhaliflerin tespit edilmesi ve zarar görmesine yönelik bir gönderme olduğu belirtiliyor. El Kahtani, 2018 yılında gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın öldürülmesinden sorumlu kişi olarak da biliniyor.

Suudi Arabistan'ın Twitter’daki muhalif avı çok daha derine iniyor

Yeni dava, İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (HRW) Suudi mahkemesini Twitter ve YouTube'daki paylaşımları nedeniyle bir kişiyi idama mahkum etmesini kınamasını takip ediyor. Başka bir deyişle, al-Sadhan davası, Suudi hükümetinin ifade özgürlüğü üzerindeki baskı zincirinin son halkası olarak karşımıza çıkıyor.

İdama mahkum edilen 54 yaşındaki Muhammed el-Gamdi, Birleşik Krallık'ta sürgünde yaşayan bir Suudi akademisyen ve hükümet eleştirmenin kardeşi. HRW tarafından incelenen Suudi mahkeme kayıtlarına göre, el-Ghamdi'nin toplamda sadece 10 takipçisi olan iki hesabının olduğu ve toplam tweet sayısı 1.000'den az olan bu iki hesapta hükümeti eleştiren tanınmış kişilerin retweet'lerinin bulunduğu belirtiliyor.

Twitter'a çalışan kimliği altında sızan 3'üncü ajan ise Aralık 2014'te, daha sonra ABD'de gizlice Suudi ajanı olarak hareket etmek ve FBI'a yalan söylemekten hüküm giyen Ahmad Abouammo. Şirkette çalıştığı süre boyunca gizli kullanıcı verilerini Suudi yetkililere aktaran Abouammo'nun, 2015 yılındaki istifasından sonra da bin Salman'ın üst düzey yardımcılarından Bader al-Asaker'den gelen gizli kullanıcı kimlik bilgilerine ilişkin talepler için Twitter ile temas kurmaya devam ettiği belirtiliyor.

Dava ayrıca, Twitter'ın şirket içi kişisel verilere yönelik güvenlik riskleri olduğu konusunda yeterli farkındalığa sahip olduğunu da öne sürüyor. Buna göre, Suudi Arabistanlı yetkililerin, şirket içinde çalışan temsilcilerinden gizli kullanıcı verilerini aldıktan sonra, bir kullanıcının kimliğini doğrulayan ve daha sonra mahkemede kullanacağı belgeleri elde etmek için acil durum ifşa talepleri (EDR) olarak isimlendirilen ve genelde aynı gün içinde onaylanan dosyaları doldurarak Twitter'ı resmî olarak takip ettiği aktarılıyor.

• Elde edilen bulgular, Twitter'ın Temmuz–Aralık 2015 tarih aralığında Suudi Arabistan'dan gelen bilgi taleplerini çoğu ülkeye kıyasla "önemli ölçüde daha sık" kabul ettiğini gösteriyor.

X: ifade özgürlüğü için bir alan mı, yoksa bir silah mı?

Söz konusu dava, her fırsatta ifade özgürlüğüne çok önem verdiğini dile getiren Elon Musk yönetimindeki X'in ifade özgürlüğünün engellenmesinde ne kadar güçlü bir silah olarak kullanılabileceğinin altını çiziyor.

Daha önce Suudi hükümetinin olası hedefi olduğuna dair uyarılan ve Twitter'daki sızıntının deşifre edilmesinin ardından FBI'ın kendisiyle iletişime geçtiği Suudi aktivist Omar Abdulaziz, şu an Kanada'da sürgünde yaşıyor.

Listedeki hesaplar tarafından atılan tweet'lerin çoğunun Suudi Arabistan'daki dini eliti eleştirdiğini ve birçoğunun bu yüzden hapse atıldığını belirten Abdulaziz, "Bizler [aktivistler] için Twitter platformumuz. Bizim parlamentomuz. Orada sesimizi duyurmak istiyoruz ama [Suudiler] araçlarını, uzmanlarını sadece insanları susturmak için kullanıyorlar. Fikirlerimizi paylaşmamızı istemiyorlar" ifadelerini kullanıyor.