V for Vendetta: Bir Devrimin Anatomisi

Hepimizin illa ki denk geldiği filmlerden biridir herhalde "V for Vendetta". Bana kalırsa bir devrimin anatomisini en iyi çıkaran filmlerden bir tanesi. Bir yandan da birçok eylemde de V maskesi bir sembol oldu ve halen de kullanılmaya devam ediyor. İnsanları haksızlığa karşı birleştirici bir unsur olmasının yanı sıra, acaba bir şeyi kaçırıyor muyuz?

Show Business

Aslen bir çizgi romandan uyarlanan ve Natalie Portman'ın başrolünde olduğu V For Vendetta, enteresandır ki 2020'lerin sonuna doğru bir zaman diliminde, İngiltere'de bir totaliter rejimde geçiyor. Sokağa çıkma yasakları, polis faşizmi ve hükümet propagandası hak getire! Bu dünyanın içinde Evey, bir gün yasaklı saatte sokağa çıktığında yan kesiciler tarafından kıstırılıyor. İmdadına yetişen V, hemen Evey'nin ilgisini çekiyor.

Uyarı: Buradan sonrası film ile ilgili ufak tefek spoiler'lar içerir.

Fotoğraf: GQ

V'NİN İNTİKAM YOLU

Aslında V, toplum tarafından yaratılan bir canavar. Yasa dışı bir deneyin yürütüldüğü bir hapishanede esir tutulduğu sürede yaşadıklarından ötürü içi nefretle dolmuş ve intikam ateşiyle tutuşan bir insan haline getirilmiş. Hatta filmde V ve Evey konuşurlarken V şöyle bir laf eder: "Önceki hayatın sahip olduğunu düşündüklerinin bir bütünüydü. Oysa o hücrede hayatının ötesinde önem teşkil eden bir şey buldun" ve bunun üzerine der ki "Beni yaratan nihai şey bana yaptıkları oldu". Yani aslında V o hücrede o büyük acıları çekmeden önce kaybedecek şeyleri olduğunu düşünüyordu. Ne gibi mi? Evi, arabası, gündelik hayatı... Oysa şimdi bu dünyevi şeyler artık onu tatmin etmiyor ve çok daha başka bir dürtüsü var.

V'nin "Remember, Remember, the 5th of November" ile anılan meşhur tiradını tekrar dinlemek isterseniz bu linkten ulaşabilirsiniz.

V'nin karakterine dair enteresan bir not daha herhalde o hücreden kurtulduktan sonra kendine yarattığı yaşam alanıdır. Duvarlarında yasaklanmış tablolar, artık hiçbir yerde varlığının esamesi okunmayan müzik ve müzik çalar, objeler... Aslında onun hayatını karartan totaliter rejim neleri yasakladıysa onları tekrar keşfetmek, hayattan daha yüksek bir anlam çıkarmak için bir yaşam kurduğu söylenebilir kendine. Elbette unutmamak gerek ki bu sığınağın asıl amacı, hükümetten alacağı intikamın planıdır.

HEM TOPLUMSAL, HEM BİREYSEL DEVRİM

V For Vendetta bir devrimin anatomisi elbette ama sadece toplumsal devrim demek eksik bırakmak olur. V For Vendetta, aynı zamanda bireyin kendi içinde yaşadığı devrimi de sembolize ediyor. Düşüncelerin, hislerin ve sevginin getirdiği özgürleşme hissinin yarattığı devrim. Bu kimi zaman hükümetler veya toplumsal normaların üzerimizde kurduğu bir baskı ve engel olabilir, kimi zaman kendimize oluşturduğumuz kalıpların esareti olabilir. Ne zaman ki kabuğumuzdan - veya konfor alanımızdan - çıkarız, o zaman bambaşka bir dünya ile tanışırız. Bu da aslında V'nin "hayatın ötesinde önem teşkil eden şey" derken bahsettiği düşüncedir.

Aynı Devrim Düşüncesi, İki Farklı Yansıma

Evey'nin hayatı da V'nin onu plasebo bir zindana kapatmasından sonra değişiyor. Orada ne kadar işkence görürse görsün, neler okursa okusun, V'yi asla ele vermemesi ve prensiplerinden vazgeçmemesi, gündelik dertlerinden onu arındırıyor. V'nin de amacı bu aslında. V'nin bir karakter olarak kendine biçtiği bir diğer görev de devrimi öğretmek. Ama bunu Evey haricinde kimseye bu kadar özel bir şekilde yapmıyor. Çünkü V'nin bir yandan da insanlığa olan inancı da pek kalmamış. Aslında, V'nin intikam yolunda kendini feda etmek üzerine bir intihar görevi kurguladığını görüyoruz. Filmim sonuna doğru V'nin bu niyetini fark eden Evey, ona planının işe yaraması için ölmesi gerekmediğini söylüyor. Ancak V'yi kararından döndüremiyor ve V ince detaylarıyla planladığı epik ölümüne yürüyor. Burada da aslında tek mevcut devrim düşüncesinin aşağı yukarı benzer zorluklardan geçmiş iki insanda nasıl farklı yansıdığını gösteriyor bize yazarlar.

Kaynak: The Twilight Movie Türkiye

GUY FAWKES MASKESİ

Bu maskenin hükümetler açısından büyük bir bela olarak algılandığını çeşitli medya kaynaklarından görüyoruz. Birçok protestoda kullanılan maskeler, gerek liberaller, gerekse muhafazakarlar tarafından ayırt edilmeden kullanılıyor. Çünkü unutmamak gerek ki anarşizm aslında politik spektrumda ultra sol olarak gözükse de, sıradan vatandaş için bu bazen orijinal anlamının dışında kullanılabiliyor.

V her anlamda tam bir anarşist diyebiliriz. Ancak onun peşine takılan tüm insanlar öz yönetimi tercih etmiyor. Ancak mevcut iktidarı devirmek için böyle bir hamlenin gerekliliğine ve halktan çıkan bir yönetime ihtiyaç olduğunu düşünüyorlar. Oysaki V her tür kuruma ve başa gelecek kişiye, dolayısıyla da üstün olduğunu iddia edecek kişiye, karşı.

Kaynak: National Geographic

Birkaç ülkede bu maskenin nasıl kullanıldığını görmek isterseniz:

Kanada | İlginçtir ki Kanada'da 2013 senesinde protestolarda maske kullanımı kanunen yasaklanmış ve kullanana da 10 seneye kadar hapis cezası getirilmiş. Bir maskenin bedeli bu kadar olmalı mıdır gerçekten?

Anonymous | Hacktivizm grubu olarak tanıdığımız Anonymous'un bu maskeyi ilk kullandığı zaman, 2008 senesinde Scientology Kilisesi'ne karşı yapılan bir protestodaydı.

Occupy Hareketi | Bir sürü insanın yanı sıra Occupy London Stock Exchange eyleminde WikiLeaks kurucusu Julian Assange da Guy Hawkes maskesi takarak eylemlere katıldı. Ardından polisin isteği üzerine çıkarmak zorunda kaldı.

Venezüela | 2014 yılında temel gıda kıtlığı, yüksek suç oranı ve şiddetli enflasyona karşı yapılan eylemlerde de sıkça rastlanılan bir maske oldu.

V'NİN LİDERLİĞİ ÖRNEK BİR LİDERLİK Mİ?

İşin sonunda burada tartıştığımız şey, Guy Hawkes maskesini kullanmak demek, V karakterinin önderliğinde, onun personasını yansıtarak eyleme katılmak demek. Bu da en nihayetinde o insanı örnek alıyor olmak demek. Burada düşünmemiz gereken şey şu: V toplum için mi çalışıyordu?

En nihayetinde, V karakteri kendi çıkarları üzerine hareket eden, çözüm aramayan ama sadece ona yapılan hainlik kadar epik bir biçimde intikam almaktı. Kendisinin de filmde söylediği gibi: "Tek hüküm intikamdır. Bir kan davasıdır ki benim gibi açıkgözlüler ve erdemlilerin aklanmasına yol açacak değerler ve hakikat uğruna kurban edilecek bir adak niteliğindedir". Bir yandan sistemi yıkmak için kendini feda ediyordu ama aslında sistemin içinde yaşayamayacak kadar da öfkeliydi. Yani bu fedakarlık aslında başka seçenek görmemesindendi. Bu öfkesinden dolayı da sadece sorumlu gördüğü insanları değil, yeri gelince masum kişileri öldürmekten de çekinmedi. Çünkü V bir totaliter rejimi yıkmak için onun yaptığı propaganda'yı yenilemek gerektiğinin farkında ve bu yüzden de o büyük tiratları atıyor. Ancak V hep tek çalıştı. Bu da onun varlığının bir liderlik teşkil ettiğini ama gerçekten uygulamada etkisi derin bir lider olmaktan uzak tutmakta.

En nihayetinde bu özellikleri, onu idolleştirilecek bir insandan uzak kılıyor. İnsanlar aslında Guy Hawkes maskesini tüm hayatlarını anarşizmi bir ideoloji olarak benimseyerek yaşadıkları için takmıyorlar. İnsanlar bu maskeyi V For Vendetta'nın verdiği mesajdan ötürü takıyorlar ve bu da: devrimle özgürleş ve özgürleştikçe devrim gelsin.