Vagus Siniri Nedir?

Bu kısımda psikoloji, sosyoloji gibi alanlardan çeşitli konulara ilişkin, Nedir? sorusunu soruyoruz. Bu sayıda Vagus Siniri Nedir? sorusuna cevap arayacağız.

Vagus sinirinden yoga derslerimde zaman zaman bahsetmeye çalışıyorum ama ders süresi göze alındığında çok uzun soluklu bir bilgi aktarımı olması mümkün olmuyor. Vagus siniri, çok duyulmamış olsa da, otonom sinir sistemimizin en uzun siniri. Kalp hızı, kan basıncı, terleme, sindirim ve hatta konuşma dahil olmak üzere fizyolojimizin birçok kritik yönünü düzenlemeye yardımcı oluyor. Hem motor hem de duyusal bilgileri taşıyor ve kalbe, ana kan damarlarına, nefes yollarına, akciğerlere, yemek borusuna, mideye ve bağırsaklara bağlantı sağlıyor. 

Bu sinirin belki de en önemli noktalarından bir tanesi, baş, boyun, göğüs ve karın gibi tüm ana organlara parasempatik lifler sağlayan vücudun ana parasempatik siniri olmasıdır. Vagus siniri, tıkama refleksinden (ve kulak kanalı uyarıldığında öksürük refleksinden), kalp atış hızının yavaşlatılmasından, terlemenin kontrol edilmesinden, kan basıncının düzenlenmesinden sorumludur. Düşünün ki ne kadar çok farklı görev! Daha detaylı incelemek için kısa bir animasyon ve bilgi videosuna buradan ulaşılabilir. 

Psikiyatri profesörü Stanley Rosenberg tarafından yazılmış olan “Vagus Sinirinin Şifa Gücünü Keşfetmek” kitabında bu sinirden şu şekilde bahsedilmiş:

“Fiziksel ve duygusal sağlık açısından iyi olmak birbiriyle yakından ilişkilidir. Başımız ağrıyorsa mutlu, neşeli olmak ve diğer insanlarla bağlantı kurmaya çalışmak zor olabilir. Öte yandan iyi bir gece uykusu, biraz egzersiz ve iyi bir yemek sonrasında kendimizi inanılmaz derecede mutlu hissederiz ve doğal olarak sosyalleşmek isteriz. Bu bağlantı iyi bilinir. 

Ancak vagus adı verilen sinirin, sağlığımız ve duygusal açıdan iyi olmamız için gerekli bedensel fonksiyonların çoğunu düzenlemeye yardımcı olduğunu çoğumuz bilmiyoruz. Bu sinir, sağlıklı olabilmemiz, duygusal olarak iyi hissetmemiz ve aile, arkadaşlar ve hayatımızdaki diğer insanlarla pozitif etkileşimde bulunabilmemiz için düzgün bir şekilde çalışmalıdır.” 

Ayrıca Gabor Mate, “Vücudunuz Hayır Diyorsa” kitabında Vagus Siniri’nden bahsetmiş ve “Zihin ve beyin reflüye nasıl katkı yapabilir?” Sorusuna cevaben “vagus siniri aracılığıyla” demiştir. Zira vagus sinirinin faaliyeti hipotalamustan etkilenmektedir ve hipotalamus, beyin zarında strese duyarlı duygu merkezle­rinden veri almaktadır. Canım beden, o kadar kompleks ve o kadar muazzam ki, tüm bu bilgiler artık şaşırtmak yerine heyecanlandırmaya başlıyor. 

Peki günlük hayatımızda vagus sinirini uyarmak, aktive etmek ve böylece parasempatik sinir sistemini devreye sokmak için neler mümkün? Hocalarımdan Zeynep Aksoy, vagus sinirini uyarmak için yapılabileceklerin şunlar olduğundan bahsederdi: Nefesin sakinleşmesi/meditasyon; kahkaha atmak; şarkı söylemek; egzersiz yapmak; sevgi ve şefkat duygularını ön plana çıkarmak; restoratif yoga pozları yapmak (aşağı bakan köpek dahil) ve soğukta yürümek ya da elleri ve yüzü soğuk suyla yıkamak. 

Kısaca bu sinirimizi takdim etmeye çalıştım, ilgisini çekenler için yüzlerce kaynak mevcut internette. Özellikle de içinde egzersizler de barındıran, yukarda bahsettiğim Stanley Rosenberg’in kitabını okuyabilirsiniz.