Yargıda karar anı: Kadın cinayetleri

Geçtiğimiz gün, Muğla'da üniversite öğrencisi Pınar Gültekin'i öldüren Cemal Metin Avcı önce ağırlaştırılmış müebbet hapisle cezalandırıldı. Ardından mahkeme, Avcı'nın cezasını "haksız tahrik" indirimiyle 23 yıla indirdi. 

Mahkeme heyeti, Avcı'nın kardeşi Mertcan Avcı, annesi Ayten Avcı, babası Selim Avcı, eski eşi Eda Karagün ve ortağı Şükrü Gökhan Orhan'ın da beraatine karar verdi. Karar Türkiye'de yankı uyandırdı, sosyal medyada büyük tepki topladı. 

Başka bir kadın cinayeti davası 

Öte yandan bu davadan yaklaşık 3 gün önce, gıda mühendisi Şebnem Şirin'i bıçaklayarak öldüren tutuklu sanık Furkan Zıbıncı'nın yargılandığı davada savcı mütalaasını açıkladı. Savcı Zıbıncı'ya, Şirin'i "tasarlayarak" ve "canavarca hisle, eziyet çektirerek" öldürmekten indirim yapılmaksızın ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilmesini istedi. Savcının talebi, avukatlar da dâhil tüm salon tarafından ayakta alkışlandı.  

Pınar Gültekin ve Şebnem Şirin cinayetleri, medyada geniş yer tutmuş, toplumun büyük tepkisini toplamış davalar. Gültekin'in cinayetinde de savcı, "canavarca hisle öldürme" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası talep etmişti. 

Nasıl değerlendiriliyor? Neler olacak? 

Alınan karara ilişkin gerekçe henüz açıklanmazken Aposto'ya konuşan Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu Başkanı Canan Güllü'ye, karara ve olabilecek gerekçeye ilişkin fikirlerini sorduk. Birçok kadın cinayeti davasında kadının yargılandığını vurgulayan Güllü, "Mağdur oldukları halde ve katliam derecesinde ölümler, infial uyandırmasına rağmen duruşmalar boyunca kadınlar kıyafetleriyle, tavırlarıyla, özgür davranışlarıyla hep yargılandılar. Oysa ki sırf kadın oldukları için öldürülmüştü bu kadınlar, bu nedenle de zihniyet dönüşümünün önemini söyledik. O zihniyet hiç dönüşmedi." ifadelerini kullandı. 

Kararı "akıllara durgunluk veren" diye nitelendiren Güllü, "Biz de hukukun Muğla'da öldüğünü söylüyoruz bu nedenle. İçimizdeki umut kırıntılarını da yok etti. Çünkü katliam aslında içinde barındırdığı eylemlerle bir silsile; her birinin neredeyse ağırlaştırılmış müebbet alması gereken 5 eylemi topladığımızda 200, 300 yıla varan cezalar alması gereken bir durumda 14,5 yıl sonra çıkacak. Ancak bu arada siyasi af, açık cezaevi yararlanması, iyi hâl indirimi durumlarıyla neredeyse 6-7 yıl sonra aramızda olacak bir caniyi besledi devlet ve beslemeye çalışacak." diye konuştu. Güllü ayrıca açıklanan gerekçeli kararda herhangi bir gerekçeyi de asla kabul etmeyeceklerinin altını çizdi.

Bu kararda mahkemenin rolünü sorduğumuzda Canan Güllü, "Haksız tahrik kelime anlamıyla olayın meydana geldiği andaki failin durumuna yansıyan, hukuk dışı bir kullanımla 'zıvanadan çıkaran' durum olarak ifade ediliyor. Biz de diyoruz ki 'kadın cinayetlerinin öznesi zaten erkeklerin kadına olan düşmanlığı', yani herhangi bir zıvanadan çıkma hâli yok. Türkiye'de kadınlar, kadın oldukları için öldürülüyorlar. Yani burada haksız tahrik diye bir kelimenin, bir eylemin kullanılması yargının gerçekten önyargılı olmasıyla ilintilidir." ifadelerini kullanıyor.

Şebnem Şirin'in davasına yönelik görüşlerini sorduğumuz Güllü, "Buradaki ilk yürütme kararı olumlu gittiği için aynı durumu yaşamayız diye düşünüyorum. Umudumuzu yitirmeyelim" diyor. 

Kadın cinayetleri hâlâ devam ediyor

Öte yandan Türkiye'de kadın cinayetleri devam ediyor, kadın cinayetleri günbegün manşetlere taşınıyor. Yaklaşık dört gün önce Erzurum'un Yakutiye ilçesinde bir erkek, birlikte yaşadığı kadını bıçaklayarak öldürdü. 

Giresun’da geçtiğimiz gün yol kenarında bulunan cesedin, Keremet Nyshanova’ya ait olduğu, Nyshanova’nın Metin isimli bir erkek tarafından öldürüldüğü belirlendi. 

17 Haziran'da Gaziantep’te, yol kenarındaki minibüste Suriye uyruklu hamile Emine El Ali ile oğlu Halid Mustafa'nın cansız bedenleri bulundu. 

Zonguldak'ta, kayınbiraderi Namık Demirbağ tarafından tabancayla vurulan Nurten Demirbağ, tedavi gördüğü hastanede dört gün sonra yaşamını yitirdi.

Kayseri'de 2 yıldır kayıp olan 1 çocuk annesi Sevil Kutlu'nun, eski sevgilisi tarafından öldürüldüğü ortaya çıktı.

Bilanço 

Öte yandan Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu'nun verilerine göre bu yıl erkekler tarafından 132 kadın öldürüldü.

Cezalar suçları azmettirir mi? 

Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu Başkanı Canan Güllü, mahkeme kararının bu suça yönelik bir azmettiriciliği olup olmadığına ilişkin sorumuza "O yargıçlar, tüm kadınları katledilir hâle getirdiler, faile cezasızlık örneği vererek. O üç erkeğin verdiği karar, beyinlerinde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin varlığı, siyasal olarak hükümetin İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmiş olması, yasal mevzuata bakış ve Türkiye’de hâlâ yasal mevzuatın içine kadına karşı şiddetin tanımının olmayışındaki ayak diremenin yansımalarıdır." cevabını verdi. Canan Güllü mahkemenin tavrına ilişkin olaraksa şu örneği verdi:

"Dört çocuğunu istismara uğratan babaya savcı 30 yıl istiyor ve bu kişi tutuklu ama mahkeme heyeti, tutuksuz yargılanmasına karar vererek yargılamayı denetimli serbestlikle götürmeye karar veriyor. Burada aynı haneye gönderdiği kişi tutuklu hâlinden çıktıktan sonra gidip kapıyı çalıp diyor ki 'Şikâyeti geri çekmezseniz sizi öldürürüm.'. Ne yapmaya çalışıyor yargı? Koruma mı? Kollama mı? Yoksa tahrik etme mi?"

Öte yandan yargının tavrına rağmen Güllü, mücadelenin de arttığını şu ifadelerle hatırlatıyor: 

"Son yıllarda özellikle artan kadın cinayetlerini önlemeye yönelik hareketlerinin de olmadığı bu süreçte, aynı zamanda kadın cinayetlerine karşı kadınların güçlenmesi ve bilinçlenmesi de artıyor. Meseleyi iki yönlü bakış açısıyla izlemek lazım. Bir tarafıyla önleyici politikaları geliştirmiyoruz, dolayısıyla önleyemediğimiz bir sistem, sistematik olarak artıyor. Faillerin de cezasız kaldığı şu durumda, hele ki Pınar Gültekin'e yapılan vahşet boyutundaki saldırıdan sonra saldırıların mutlaka daha da artacağını bilelim. Ancak bu artışın süreç içinde kadınları korkutup sindirerek yaşam tarzlarına müdahale edilmesine boyun eğmediklerini, yani biat etmediklerini de gözlemleyelim. Bu nedenle kadın hareketi 'Korkmuyoruz, susmuyoruz, itaat etmiyoruz' diyor."