Yatırımını Geri Çek Nedir?

IPCC raporları, STK’ların çalışmaları, biliminsanlarının uyarıları... Hepsi bize eğer iklim krizini durdurmak ve küresel ısınmayı sınırlamak istiyorsak, fosil yakıtları hayatımızdan çıkarmalıyız diyor.

Bununla beraber, 2015’teki Paris Anlaşması’ndan bu yana dünyanın en büyük 60 bankası fosil yakıt şirketlerine 3,8 trilyon dolarlık finansman sağladı. Hatta 2020’de sağlanan finansman 2016 veya 2017’den daha yüksekti.

IMF’nin 2019’daki bir çalışması ise dünyanın, 2015 yılında küresel GSYİH’nin %6,5’ini yani yıllık 5,2 trilyon doları devlet yardımı olarak fosil yakıt şirketlerine verdiğini ortaya koymuştu.

Bu durum Paris İklim Anlaşması ile biraz değişse de, özellikle Çin gibi bir devin kömür yatırımlarına devam etmesi umut kırıcı olabiliyor.

Biz bireysel değişimleri odak noktamıza alırken, ekonomi ve finans dünyasında da ciddi bir değişim olması artık şart.

Son yıllarda bu konuda bir çok hareket başladı, ama küresel açıdan en çok gelişenlerden biri “Divestment” (Yatırımını Geri Çek) hareketi olsa gerek.

Yazar ve iklim aktivisti Naomi Klein ve 350.org kurucusu Bill Mckibben’ın 2012 yılında “Hesabını Yap” turu üzerinden başlayan hareket, aslında fosil yakıt şirketlerinin elindeki kaynakları kullanırsa geri dönülemez bir iklim krizine yol açacağını duyurmak için başladı.

Bu soruna çözüm olarak çıkan Fosil Yakıtlardan “Yatırımını Geri Çek” hareketi ise son 10 yılda ciddi rakamlara ulaştı.

Fosil yakıtlardan çekilen yatırımlar 2014 yılında 52 milyar dolar civarında iken, bugün yüzde 22.000’lik bir sıçramayla 11 trilyon dolara çıktı.

Günümüzde 1100’den fazla yatırım yapan kurum; kömür, petrol ve doğal gaz yatırımlarını kara listeye almış durumda. 

Bunlar arasında hükümet varlık fonları, bankalar, küresel varlık yöneticileri ve sigorta şirketleri, şehirler, emeklilik fonları, sağlık kuruluşları, üniversiteler, inanç grupları ve vakıflar bulunuyor. 

En önemlileri arasında Norveç Hükümeti Varlık Fonu, Filipin Katolik Piskoposlar Konferansı, Rockefeller Kardeşler Fonu, İngiliz Tabipler Birliği ve bu hafta katılan Kore Ulusal Emeklilik Fonu var.

Tabii ki, bu hareket, tüm fosil yakıt sektörünü bir günde yıkmayı planlamıyor. Yalnız itibarlarına yapılan etki ve bunun yol açtığı zincirleme etkiler daha büyük.

Bu hareketi bence Exxon ve Chevron’da gördüğümüz aktivist yatırımcı hareketine de bağlamak mümkün.

Bir şekilde gelecek gelecek. Ama bu geleceğin nasıl olacağı bireylerin ve bilinçli kurumların alacağı kararlar üzerinden belirlenecek.

O yüzden “Yatırımını Geri Çek” hareketi bu geleceği belirlemekte anahtar rolü oynayan aktörlerden biri olarak tarihe geçecek.

Bu konu hakkında daha fazla bilgi almak için 350 Türkiye’yi takip edebilirsiniz.