Yeni anayasa aritmetiği: AK Parti’nin 'çekim merkezi' olma hesabı nereye varacak?

AKP, son dönemde yaptığı milletvekili transferleriyle TBMM’deki sandalye sayısını artırırken bütün sağ partilere ve bu partilerdeki milletvekillerine, “İcraat ve siyaset yapmak istiyorsanız doğru adres burası, kapımız açık” mesajı verdi. 

Bu mesajın verilmesinin en büyük nedeni, yeni anayasa masası kurulana kadar mümkün olan en yüksek sandalye sayısına ulaşmak. AKP, bu yolla hem yeni anayasayı referanduma götürmek için gerekli 360 vekilin desteğine ulaşabileceğini hesaplıyor hem de istediği tarihte erken seçim kararı alarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden aday olabilmesi konusunda inisiyatifi elinde tutmak istiyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde de beklenmedik isimlerin AKP’ye transfer olduğu haberlerini duymak sürpriz sayılmamalı.

600 sandalye sayısına sahip TBMM’de şu anda istifa ve ölümler nedeniyle 593 milletvekili bulunuyor. Sandalye dağılımı Türkiye açısından artık kritik önemde. Zira siyaset bundan sonra biraz da bu hesaplara göre şekillenecek. Artık bütün hesaplar kurulması beklenen anayasa masasına ve olası bir erken seçim tarihine göre yapılıyor. Masanın kurulup kurulmayacağı ve erken seçim kararının alınıp alınmayacağı konusunda iktidar ve muhalefet inisiyatifi eline almak için çabalıyor.

Sandalye dağılımı

AKP’nin son katılımlarla vekil sayısı 272’ye ulaştı. MHP’nin 47 vekili eklendiğinde iki partinin toplam vekil sayısı 319’a ulaşıyor.

Cumhur ittifakını destekleyen HÜDA Par’ın 4, DSP’nin 1 milletvekili bulunuyor. Böylece Cumhur ittifakının sandalye sayısı 325’e ulaşabiliyor.

Dört vekili bulunan Yeniden Refah Partisi’nin olası bir anayasa değişikliğini desteklemesi durumunda sayı 329’a çıkıyor.

Geriye kritik sınır için 31 vekil kalıyor.

Şu an TBMM’de 10 bağımsız milletvekili bulunuyor. Bu isimlerin büyük bölümü sağ partilerden istifa ederek bağımsız kaldı.

Bu isimlerden bir bölümünün de önümüzdeki dönemde AKP’ye katılabileceği iddiaları var.

Saadet Partisi, Gelecek Partisi ve DEVA Partisi’nin grup kurabilmek için bir araya gelerek oluşturduğu Yeni Yol Partisi’nin vekil sayısı 24.

Bu üç partiden az sayıda da olsa milletvekilinin AKP’ye geçme ihtimalinin olduğu da konuşuluyor.

Kalanlar ayrılır mı?

Geriye CHP, DEM Parti ve İYİ Parti kalıyor.

Önemli sayıda milletvekilinin ayrıldığı İYİ Parti’nin TBMM’de halen 28 vekili bulunuyor. İYİ Parti kaynakları, ayrılması beklenen isimlerin farklı aşamalarda partiden istifa ettiğini, kalan 28 vekil içerisinden bu oranda bir kopma beklenmediğini, artık güç toplama dönemine girildiğini belirtiliyor.

Ancak AKP kaynaklarının görüşü aynı yönde değil. Farklı tarihlerde İYİ Parti ve diğer sağ partilerden kopmalar olmasının ve sağın farklı unsurlarının AKP’de karşılık bulmasının sürpriz olmayacağı düşünülüyor.

Kulislere göre, AKP’nin hedefi, orta vadede 340-350’ye yakın vekilin desteğini sağlamak. Bu durumda anayasa değişikliği için sadece 10-20 vekilin desteğine ihtiyaç duyulacak.

Anayasa pazarlıkları

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, bir sonraki seçimde aday olabilmesinin iki yolu var. Ya anayasa değiştirilecek ve aday olma sınırı kaldırılacak ya da erken seçim kararı alınacak. Her iki ihtimal de TBMM’de 360 vekilin bu yönde oy kullanmasına bağlı. Anayasa değişiklikleri 360 vekilin oyuyla referanduma sunulabiliyor. TBMM’nin erken seçim kararı alabilmesi için de 360 vekilin oyu gerekiyor.

• AKP, İYİ Parti ya da DEM Parti’nin yeni anayasa konusunda tam desteğini alamazsa 350’ye yakın vekilinin bulunduğundan yola çıkacak ve TBMM’deki vekillerin kapısını çalarak kalan sayıyı tamamlamak için destek isteyecek.

Bu ihtimalin gerçekleşmemesi hâlinde CHP, İYİ Parti ya da DEM Parti’nin anayasa değişikliği konusunda ikna edilmesi gerekiyor.

CHP, Kasım 2025’e kadar erken seçim kararı alınması hâlinde destek vereceğini, bu tarihten sonra desteğin söz konusu olmayacağını açıkladı.

İYİ Parti’nin de tutum değişikliği olmazsa aynı yönde hareket edebileceği değerlendiriliyor. Ancak AKP kulislerinde güç kaybeden İYİ Parti’nin beklediği oranda toplumsal destek bulamazsa TBMM’ye yeniden girebilmek için ittifak hesapları yapabileceği iddiaları da konuşuluyor. AKP açısından bu kapı kapalı değil.

AKP’nin elindeki önemli kozlardan biri DEM Parti’nin de çözüm sürecine paralel olarak yeni anayasa masasına sıcak bakıyor olması. Yeni anayasa masasının kurulması hâlinde adaylık tartışmalarına son verecek bir formül üzerinde uzlaşılabileceği değerlendirmeleri de yapılıyor.

Kongrenin mesajı

En sert AKP karşıtlarından biri olan Gelecek Partisi’nden Serap Yazıcı Özbudun’un AKP’ye transfer edilerek Merkez Karar ve Yönetim Kurulu’na alınması, MHP tabanından yetişen Ünal Karaman’ın İYİ Parti’den transfer edilmesi, İYİ Parti Sözcüsü Kürşad Zorlu’nun transfer edilerek genel başkan yardımcısı yapılması, bütün bu transferlerin ve görevlendirmelerin AKP kongresinde gerçekleştirilmesi önemli bir mesaj.

AKP kongresinden bütün sağ partilere, sağın merkezinin AKP olduğu, milliyetçi-muhafazakar, liberal demokrat çevrelerin icraat yapma olanağını sadece AKP’de bulabileceği mesajı bu nedenle verildi.

Genel ve yerel seçimlerde ummadığı sonuçlar alan AKP, bir çekim merkezine dönüştüğünü, gücünü tahkim ettiğini göstermeye çalıştı. Kongrenin en önemli mesajı da buydu.