Yenilenebilir enerjide Türkiye'nin 2035 yol haritası açıklandı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, temiz enerjide yeni yol haritası niteliği taşıyan "Enerji Dönüşümü - Yenilenebilir Enerji 2035" hedeflerini açıkladı. Belirlenen yol haritası kapsamında Türkiye'nin enerji politikaları, arz güvenliği, enerjide dışa bağımlılığı azaltmak ve 2053'te net sıfır emisyon olmak üzere 3 temel hedef üzerinde şekillendi.

Toplantıda yeni hedefler politikalarla ilgili sunum yapan Bakan Bayraktar, son 20 yılda Türkiye'nin doğalgaz ve elektrik talebinin yaklaşık 3 kat büyüdüğüne ve 2035'te 510 teravatsaate ulaşacağına dikkati çekti. Türkiye’nin gelecek 30 yılda enerjide net ihracatçı bir ülke olmasını hedeflediklerini belirten Bayraktar, yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının azami düzeyde kullanılmasının gerekliliğine vurgu yaptı.

İthalatı düşürecek hamleler

Türkiye'nin enerji ithalatını düşürmek için petrol ve doğalgaz aramalarına ağırlık vererek ekonomiye katkı sağlanacağını ifade eden Bayraktar, elektrik piyasasında Avrupa Birliği normlarında bir yapıya kavuşulduğuna dikkati çekti:

"Daha öngörülebilir yatırım ortamı, daha güçlü bir Türkiye enerji piyasası sağlamak durumundayız. Önümüzde ısı kanunu, jeotermal kanunu, mutlaka küçük modüler reaktörlerle alakalı bir kanuni düzenleme altyapısı hedefimiz var. Bunun yanı sıra fiyatlamanın daha rasyonel olduğu, maliyet esaslı bir fiyatlamaya doğru bir hedef bizi bekliyor."

Enerji sektöründe dijitalleşmenin akıllı şebekeler, akıllı sayaçlar, akıllı ölçüm mekanizmaları gibi sektör için önemli birçok fırsatı getirdiğine değinen Bayraktar, siber güvenliğin de dikkat edilmesi gereken konular arasında yer aldığını dile getirdi.

Enerji verimliliğine 20 milyar dolar yatırım 

Hükümetin çizdiği yol haritasına göre, Türkiye'nin 2024-2030’u kapsayan dönemde enerji verimliliği yatırımları kamu ve özel sektörde 20 milyar doları bulacak.

Güçlü ve modern bir altyapının bir zorunluluk olduğuna değinen Bakan Bayraktar, enerji kaynaklarının iletim ve dağıtım şebekelerinin güçlü olmaması durumunda planlanan yatırımlarda büyük sorunlar yaşanabileceğini aktardı. Sunumda, bakır, nikel, kobalt gibi nadir toprak elementleri hususunda Türkiye’nin gelişmesi gerektiğinin altı çizilirken bu alanlar "Türkiye'yi çağ atlatacak, bir üst sınıfa getirecek konu başlıkları" olarak nitelendirildi.

TEİAŞ, BOTAŞ, TPAO, ETİ MADEN ve EÜAŞ enerji sektöründe faaliyet gösteren kamu şirketlerinin geçen yılki cirolarının 50 milyar doları bulduğuna değinen Bayraktar, bu şirketlerin modern bir anlayışla klasik kamu işletmeciliği mantığından çıkarılması gerektiğini söyledi:

“Biz bu şirketleri bölgesel oyuncu, bölgesel millî şampiyonlar hâline getirmek istiyoruz. Bu şirketlerimizdeki kurumsal dönüşüm, yeniden yapılandırma bizim en önemli reform alanlarımızdan. Elbette dönüşüm yapacağımız alanlardan biri de EPİAŞ, onu da karbon piyasasının içerisine katarak, karbonu fiyatladığımız bir yapıya dönüştürerek, İstanbul Finans Merkezi'nde çok daha güçlü, çok daha geniş bir kapsamda madenlerin de ticaretinin yapıldığı bir formata dönüştürmek istiyoruz.”

330 milyar metreküp gaz ithalatı engellendi

Eylül itibarıyla Türkiye’nin yenilenebilir enerji kapasitesinin elektrik kurulu gücündeki oranının %59'a ulaştığını hatırlatan Bayraktar, son 20 yılda 1.648 teravatsaat elektriğin yenilenebilir kaynaklardan üretildiğini açıkladı. Bu hacim yeşil kaynaklar yerine doğalgazdan üretilseydi, Türkiye’nin 330 milyar metreküp doğalgaz ithal etmesi gerekecekti. Aynı zamanda 892 milyon ton karbon salımının da önüne geçilmiş oldu.

70 bin megavatlık kapasite yatırımcılarda

Bugün sanayicilere tahsis edilen, yatırım sürecinde 70 bin megavatlık kapasite olduğunu ve bunun hızlı bir şekilde devreye alınması gerektiğini vurgulayan Bayraktar, halihazırda rüzgarda ve güneşte kapasitenin 31 bin megavata yaklaştığını dile getirdi. Bunun iki katından daha fazla bir güç kapasitesinin yatırımcılarda olduğunu belirten Bayraktar, bunun yaklaşık %70'inin güneş, geri kalan kısmının da RES'lerden oluştuğunu açıkladı:

“Kırılımına baktığımızda ağırlıklı olarak depolama yatırımları, depolama RES ve GES’ler 34 bin megavat. Şu anda 23 bin 500 megavat sanayicilerimizin elinde lisanssız öz tüketim amaçlı bulunan kapasiteler söz konusu. 9 bin 200 megavatı EPDK'den lisans almış diğer lisanslı projeler ve 3 bin megavatlık da YEKA projeleri var. Dolayısıyla bu yatırım sürecindeki kapasite bizim en çok hızlandırmamız, en yoğunlaşmamız gereken alan."

2035’te hedef 120 bin megavatlık kurulu güç

Bayraktar, Türkiye'nin 2035'te 120 bin megavatlık rüzgar ve güneş kurulu güç hedeflediğini belirtti: 

"Bunun için 80 milyar dolara yakın bir yatırım ihtiyacı var ve inanıyorum ki biz bunu el birliğiyle, bütün ilgili paydaşlarla beraber, finansal kuruluşlarla, uluslararası, ulusal kuruluşlarımızla beraber, yatırımcılarımızla birlikte başaracağız. Süreçleri hızlandıran, orada da adeta bir 'süper izin' dediğim bir reform sürecini de en yakın zamanda hayata geçirmek istiyoruz."

Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) yarışmalarına da değinen Bayraktar, 28 Ekim'de şartnameleri açıklanacak ikisi Sivas'ta, ikisi Kırklareli'de, biri de Edirne'de olmak üzere 5 rüzgar projesi olduğunu belirtti. Güneşte ise 6 sahanın yatırım sürecinde olduğunu sözlerine ekleyen Bayraktar, “Hedefimiz 2025'te de buraya geldiğimizde 2026'da takip eden yıllarda ÇED izinleri alınmış, dolayısıyla yatırımcının bir an önce yatırıma gireceği, yatırım sürecini kısalttığı bir ihale sürecini tamamlamak' diye konuştu.

Yeni bir yatırım ve reform süreci

Bayraktar, mevcut durumda yaklaşık 48 ayı bulan izin süreçlerinin de kısaltılmasını hedeflediklerini kaydederek, "Bu 48 ayı 2 yıl ve altına indireceğiz. Bu sayede bu yatırımlar çok hızlı bir şekilde hayata geçecek" dedi.

Türkiye'nin dünyadaki en büyük iletim şebekesine sahip ülkelerden olduğunu vurgulayan Bayraktar, şöyle devam etti:

"75 bin kilometre iletim şebekesine sahibiz. 800'e yakın trafo merkezimiz var ve Türkiye'nin bütün komşularıyla enterkonneksiyon kapasitesi var ama bu kapasiteler ihracatta 2 bin 300 megavat, ithalatta 1.360 megavat civarında. AC şebekeli 2035 için hedefimiz şu, biz yaklaşık 90 bin kilometrelik bir iletim hattına sahip olmalıyız. Yaklaşık 45-50'ye yakın yeni trafo merkezini sisteme almamız lazım. Mutlaka komşularımızda enterkonneksiyon kapasitemizi 3-4 katına çıkarmamız lazım. Dolayısıyla bu iletim altyapısında odaklanacağımız en önemli alanlar bunlar. İhracat kapasitemizi 6 bin 750 megavata, ithalatta da 6 bin 600 megavata çıkarmayı hedefliyoruz. Bunların yanında; Türkiye'yi doğudan batıya, güneyden kuzeye 40 bin megavatlık HVDC bir hatla bağlamayı ve şebekemizi adeta şampiyonlar ligine çıkarmayı hedefliyoruz."

Bayraktar, bunun için gelecek 11-12 yıllık dönemde 28 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı bulunduğunu kaydederek, "90 bin megavatlık yeni yenilenebilir gücü, yeni iletim şebekesi, yeni bir altyapı, yaklaşık 108 milyar dolarlık yeni bir yatırım ve reform sürecini başlatmış olacağız" diye konuştu.