Yılbaşı yaklaşırken: Türkiye'de sahte içki tüketimi

Kütahya'da dün, 3 gündür haber alınamayan Özgür A. evinde ölü bulundu. Polis ekiplerinin evde yaptığı incelemede plastik şişede etil alkol bulununca, ölümün sahte içkiden kaynaklandığı değerlendirildi. Özgür A.'nın kesin ölüm nedeni yapılacak otopsinin ardından netlik kazanacak. 

Dün yine aynı kentte üç kişi, bir büfeden plastik şişede aldıkları içkiyi içtikten sonra rahatsızlanınca hastaneye kaldırıldı. İncelemede, sahte içkiden zehirlendikleri tespit edilen 3 kişi, yoğun bakım ünitesinde tedaviye alındı.

Her ay gündemde 

Sahte içki haberleri neredeyse her ay haberlerde yer alıyor. Yaklaşık 2 hafta önce Bursa'da içki içtikten sonra rahatsızlanan ve hastaneye kaldırılan 12 kişiden 6'sı yaşamını yitirmişti. 

Zehirlenen kişilerden biri polise verdiği ifadesinde "Sahte içkiyi bir arkadaşımın ağabeyinden aldım. İlk olarak tek başıma içmeye başladım. Daha sonra bir arkadaşım geldi. O da benimle içti. Ben rahatsızlanınca bir süre bekledim. Arkadaşımın zehirlendiğini ve hastaneye kaldırıldığını öğrenince, ben de zehirlendiğimi anladım" dediği aktarıldı. 

Eylül ayında Hatay'ın İskenderun ilçesinde sahte içkiden zehirlendikleri şüphesiyle hastaneye kaldırılan 12 kişiden 4'ü hayatını kaybetmiş, olaya ilişkin 5 kişi de tutuklanmıştı. 

Ağustos ayında ise Van'da sahte içkiden zehirlenerek hastaneye kaldırılan 8 kişiden 4'ü yaşamını yitirmişti. 

Ya 1 yıl öncesi? 

Devletin Alkol Politikalarını İzleme Platformu, Mart 2022'de yayımladığı veride; 2021 yılında sahte içki kaynaklı zehirlenme nedeniyle 109 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Öte yandan platform 2021 yılında alkol kaçakçılığına yönelik toplam 720 operasyon düzenlendiğini aktardı.

Öte yandan GazeteDuvar'da yer alan habere göre; sadece 1 Aralık 2021 ile 2 Ocak 2022 tarihleri arasında sahte içkiden zehirlenen yaşamını yitiren kişi sayısı 88 oldu. 

Peki neden sahte içki tüketimi bu kadar yaygın? 

Tek kelimeyle özetlemek gerekirse; ÖTV. 

Vergi Uzmanı Dr. Ozan Bingöl'ün yayımladığı verilere göre; 2010 yılında bir litre alkolde yaklaşık 50 lira olan ÖTV tutarı, bu yıl itibarıyla 600 lirayı aşarken ÖTV'de son 12 yıldaki artış oranı da %1070'e (yüzde bin yetmiş) ulaşıyor. Alkollü içkilerin, 2006'da tahsil edilen tüm ÖTV'nin içinde %5 olan payı ise 2021 yılında %11'e yükselmiş durumda. 

ÖTV'de yaşanan artışın gelirde yaşanmıyor olmasıyla birlikte içki içen birçok kişi bu artıştan yoğun şekilde etkileniyor. Bunun da etkisiyle birçok kişi ya evinde alkol üretmeye ya da üreten kişilerden alarak maliyetini düşürmeye çalışıyor. 

GazeteDuvar'dan Ogün Akkaya'nın haberine göre; sahte içkiden kaynaklı ölümlere karşı uyarı yapan uzmanlar, ölümleri durdurmak için içkiler üzerindeki yüksek vergilendirmelerin ve zamların geri alınması gerektiğini belirtiyor. Akkaya'ya konuşan TMMOB Kimya Mühendisleri Odası Genel Başkanı Engin Çörüşlü yüksek vergilerin insanların içkiye erişmesini engellediğini belirterek "Normal içkiler üzerinde çok yüksek vergiler var. İnsanlar içki içmekten vazgeçmiyorlar çünkü doğal bir şey. Sosyal içicilik diye bir şey var. Bir taraftan hükümette içki karşıtlığı var bir taraftan da inanılmaz vergiler yoluyla para kazanmaya çalışıyorlar. Bakanlık denetimi halk sağlığı için değil de vergi için yapıyor." diyor. 

Haberde etil alkol yerine metil alkol kullanıldığının da altı çizilirken Çörüşlü, vatandaşlarda bu konuda bir bilinç olmadığını da belirterek "İnsanlar metil alkolün ölümcül olduğunu bilmiyor. Bilseler ölüme gitmezler." diyor. 

Haberde yılbaşı yaklaştıkça kaçak içkiden kaynaklı ölümlerin artacağı uyarısında bulunan Türkiye Tekel Bayileri Platformu Başkanı Özgür Aybaş, "İnsanlar zamlara isyan etmesin diye metil alkol izin verilen bir madde hâline geldi. Herkes kendini kimyager zannediyor. Şikayet ettiğimiz hâlde geri dönüş alamıyoruz. Zehirlenmelerin önüne geçmek için vergilendirmenin azaltılması gerekiyor. İçkiden ÖTV kaldırılmadığı sürece bu ölümler devam edecek" ifadelerini kullanıyor. 

Ya şimdi ne olacak? 

Geçtiğimiz yıl özellikle aralık ayında sahte alkol zehirlenmesi nedeniyle meydana gelen ölümlerin ardından bu yıl da yılbaşı öncesi piyasaya sürülebileceği öngörülen sahte içkilere yönelik farkındalık oluşması gerekiyor. Uzmanlar özellikle açık olarak gelen şişelerden şüphelenilmesi gerektiğinin altını çiziyor. Bunun yanında içki alışverişini bilinen zincir marketlerden yapmak da bu ihtimali düşürecek etkenler arasında yer alıyor.