Zincirin son, suçlamanın ilk halkası: Müteahhitler

Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden tam 1 yıl geçti. Resmî verilere göre 53 bin 537 vatandaşın hayatını kaybettiği, milyonlarca insanın evlerini terk ettiği depremlerin ardından müdahaleler ve yeniden inşa süreci kadar tartışma yaratan konulardan biri de enkaza dönüşen yapılar oldu. Yüzbinlerce yapının yıkık veya ağır hasarlı olduğu belirlendi. On binlerce kişi enkaz altında can verdi. Bunun nedeni ise “rant”, “ihmal” ve “denetimsizlik”ti. 

Depremden bu yana geçen süreçte kimi yıkımların sorumlusunun müteahhitler, kimilerinin dükkan sahipleri, kimilerininse yapı denetim şirketleri olduğu ortaya çıktı. Neredeyse her gün bu sorumluların arasına yeni bir isim eklendi. Bazıları hiç unutulmamak üzere zihnimize kazındı. 

Kahramanmaraş merkezli depremlerin meydana geldiği 11 ilde, sarsıntılardan günler sonra yıkılan binaların müteahhitleri gözaltına alınmaya başlandı. Kimi yurt dışına çıkarken yakalanan, kimi henüz çıkamadan gözaltına alınan müteahhitlerden bazıları tutuklandı. Müteahhitler suçlamanın ilk halkası olsa da geçtiğimiz 1 yılda soruşturmalarda ciddi ilerlemeler kaydedilmedi. 

Geçen zamanda depreme ilişkin açılan hiçbir davada hüküm verilmedi. Tutukluların büyük bölümü, projeleri yürütenlerden oluştu. Onayı verenlerin ismi hiç zikredilmedi, ancak müteahhitler de çarkın en önemli aktörlerinden biri, zira ilkokul mezunundan doktoruna kadar çok farklı eğitim seviyelerinde insanların yapabildiği bir meslek. Müteahhitlerin Türkiye'deki siyasi ve sosyal uzantıları da projelerinin izinleri üzerinde önemli etkenlerden biri. 

Kahramanmaraş merkezli depremler, müteahhitlik mesleğini, Türkiye'de bu mesleğin ne şekilde yapıldığını uzun süre sorgulattı. Depremlerde bazı isimler ve hataları da öfke yarattı. 

Kimilerinin isimleri basına yansıdı. Kimileri ise sadece yerel gazetelerde kaldı. Peki, kimdi bu isimler? 

Yaklaşık 1 yıldır, açık kaynakları araştırarak ve gelen ihbarları teyit ederek derlediğimiz müteahhitler dosyasının tamamını sizlerle paylaşıyoruz. Aşağıdaki linklerden il bazında yaptığımız araştırmalara ulaşabilirsiniz.

#Adıyaman: Kolej sahibi bir müteahhit, siyasi örgüt üyesi bir müteahhit ve yurt dışına kaçmaya çalışırken yakalanan müteahhit çift. 

#Adana: Suçunu kabul etmeyen bir oğul, inşaat mühendisi bir müteahhit ve kolonları kesilen bina.

#Diyarbakır: Yapı ruhsatsız binalar, enkazın altında kalan bir müteahhit ve kesilen kolonlar.

#Şanlıurfa: Yıkımın sorumlusu olduğu için tutuklanan ya da gözlatına alınan müteahhitler

#Malatya: 3 yaşında çöken bina, izinsiz tadilat ve eski MÜSİAD Başkanı

#Gaziantep: "Çok az"la yapılan binalar 

#Hatay: En büyük yıkım, en uzun liste

#Kahramanmaraş: Depremin merkez üssünde hatalı binalar, suçunu kabul etmeyen müteahhitler