Şerif Yenen
Anadolu’nun 12.000 yıla uzanan uygarlıklar tarihini sahada, metinde ve kamusal alanda anlatan bir kültür tarihçisi ve profesyonel turist rehberidir. Çalışmaları, avcı-toplayıcı topluluklardan Neolitik yerleşimlere, antik uygarlıklardan Bizans ve Osmanlı dünyasına uzanan geniş bir zaman dilimini kapsar. Yenen, kültürel mirasın korunması, kentsel ve kırsal arkeoloji, “yaşayan peyzaj” ve tarih ile gündelik hayat arasındaki ilişki üzerine üretmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nde Smithsonian Institution başta olmak üzere müzeler, üniversiteler ve kültür kurumlarında çok sayıda sunum yapmış; Anadolu’nun kültürel mirasını uluslararası izleyiciyle buluşturmuştur. Üç ciltlik Turkish Odyssey adlı kapsamlı kültür rehberinin yazarı olan Yenen, Türkiye’nin farklı bölgelerinde rehberli saha çalışmaları, tematik turlar ve anlatı odaklı kültür projeleri yürütmektedir.
Türkiye’nin müze potansiyeli olağanüstü. Her şehirde bir arkeoloji müzesi olması da büyük bir zenginlik fakat her müzenin kendi ayırt edici kimliğini daha görünür kılması daha büyük bir kazanım olur. Peki isimlendirmeden başlayarak kimlik, anlatı ve deneyim bakımından müzelerimizi nasıl ileriye taşıyabiliriz?
Bir devleti, kendi çağında kendine verdiği adla mı anmalıyız, yoksa sonradan yakıştırılan adla da anabilir miyiz? Bu sorunun tek bir doğru cevabı yok. Ancak şunu bilmeden sağlıklı bir tartışma yürütülemez: Bizans, Doğu Roma’nın kendine verdiği bir ad değildir. Bu da bizi daha büyük bir soruya götürür: Tarihi kim anlatıyor, hangi kelimelerle ve neden?
Antakya’da bir otelin temeli kazılırken mozaiklerin ortaya çıkması ya da Sultanahmet’te bir dükkanın bodrumunda bir sarnıç bulunması, artık şaşırtıcı haberler değil. Bu haberlere gelen tepkiler de öyle... Öte yandan "Tarihî eserlerin üzerine bina yapacak mıyız, yapmayacak mıyız?” sorusu tek başına eksik kalabiliyor. Doğru sorular ne olmalı, nelere dikkat edilmeli? Koruma, şeffaflık, kamu erişimi ve görünürlük arasındaki denge nasıl kurulmalı?
