11 Eylül Cuma sabahından herkese günaydın.
Küresel piyasalarda haftanın son önemli verisi ABD’den gelecek. İran-ABD geriliminin başka bir boyuta taşınmasıyla birlikte yeniden yükselen enerji fiyatları enflasyon görünümünü bozarken, Ağustos ayında ABD üretici fiyatlarında artış beklentiyi aştı. Enflasyon endişesi tahvil piyasasına da yansıdı. ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,85’e kadar yükselirken, ABD Hazinesi’nin 10-20 yıl vadeli tahviller için geri alım tavanını 2 milyar USD'den 6 milyar USD'ye çıkarması satışları durdurmaya yetmedi. Avrupa Merkez Bankası da enerji şokunun fiyatlar üzerindeki etkisini gerekçe göstererek üç ana faiz oranını 25’er baz puan artırdı.
Bu ortamda gözler ABD’nin Ağustos ayı tüketici enflasyonuna çevrildi. Piyasa beklentisi manşet TÜFE’nin aylık bazda %0,4, yıllık bazda %3,4 artması yönünde. Veri, 16 Eylül’de kararını açıklayacak Fed’in önündeki son büyük enflasyon göstergesi olacak. ÜFE'nin ardından piyasada Eylül toplantısında faiz artırımına verilen olasılık %70’e kadar yükselmiş durumda.
- O sırada Aposto'da: Aposto'nun yaz gündemi elinizde tutup, sayfalarını çevirebileceğiniz bir dünyaya taşındı. Aposto Gazete'nin Yaz 2026 sayısı, İstanbul'da akşam 6'dan sabah 6'ya gece ekonomisine odaklanan Soli ekiyle birlikte yayında.
Bugün ayrıca bültende:
🏦 TCMB'den beklenen karar
⚙️ Sanayi üretiminde sert daralma
🗣️ "İran tanker kaybetmeye devam edecek"
İyi okumalar.
Emircan
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi günü 232,3 milyar TL hacim ve %0,77 kayıpla 14.394 puan seviyesinden tamamladı.
- Ayrıntılar: Güne pozitif bir açılışla başlayan ve ilk işlemlerde gelen alımlarla 14.550 seviyesinin üzerine çıkan endeks, öğle saatlerine yaklaştıkça satışların ağırlık kazanmasıyla negatife döndükten sonra saat 16.00 sularında 14.200 seviyelerine kadar geri çekildi. Kapanışa doğru gelen tepki alımlarıyla kayıplarının bir bölümünü telafi eden endeks, günü 14.400 seviyesinin hemen altında kayıpla tamamladı.
- Kazanç-kayıp: Endekste haftalık kazanç %3,31 seviyesinde olmakla birlikte, aylık kazanç %4,22, yılbaşından bu yana kazanç ise %27,81 seviyesinde.
- Şirketler: BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %9,99 kazanç yaşayan Katılımevim (KTLEV), %9,97 kazanç yaşayan Grainturk Holding (GRTHO) ve %9,95 kazanç yaşayan Pasifik Teknoloji (PATEK) payları oldu.
- Sektörler: Günün en çok öne çıkan sektörel endeksi %2,23 kazanç yaşayan BIST Spor Endeksi (XSPOR) oldu. BIST Sanayi Endeksi’nin (XUSIN) %0,87 kayıp yaşadığı günde, BIST Mali Endeksi (XUMAL) ise %0,36 kayıp yaşadı.
• TCMB'den beklenen karar: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Eylül ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizini piyasa beklentilerine paralel şekilde %37 seviyesinde sabit tutma kararı aldı.
- Ayrıntılar: TCMB karar metninde öncü göstergelerin enflasyonun ana eğiliminde gerilemeye işaret ettiğini belirtirken, jeopolitik gelişmeler nedeniyle yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerindeki yukarı yönlü riski artırdığını ve jeopolitik gelişmelerin maliyetler, ekonomik faaliyet ve beklentiler üzerinden enflasyona etkisinin yakından takip edildiğini ifade etti.
- Perspektif: TCMB, 23 Temmuz’daki toplantıda da politika faizini %37’de sabit bırakmış ancak o tarihte Temmuz ayında enflasyonun ana eğiliminde geçici bir yükseliş beklediğini belirtmişti. Eylül kararında ise son verilerin ana eğilimde gerilemeye işaret ettiği değerlendirmesi öne çıkarken, enerji fiyatlarına ilişkin yukarı yönlü risk vurgusu korundu.
• Sanayi üretiminde sert daralma: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), sanayi üretiminin Temmuz ayında aylık bazda %1, yıllık bazda ise %0,3 daraldığını açıkladı.
- Ayrıntılar: TÜİK verilerine göre Temmuz ayında imalat sanayi üretimi aylık bazda %0,8 daralma kaydederken, ara malı üretimi %0,3, orta yüksek teknolojili mal üretimi %1,0, sermaye malı üretimi %1,6, yüksek teknolojili mal üretimi ise %5,8 daraldı. Aynı dönemde orta-düşük teknolojili mal üretiminde %0,8, dayanıklı mal üretiminde ise %3,3 artış kaydedildi.
• SPK, MSCI düzenlemesini tamamladı: Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerde pay sahipliği bildirimleri ile fiili dolaşımdaki payların hesaplanmasına ilişkin yeni ilke kararlarını yayımladı.
- Ayrıntılar: Yeni düzenlemeyle bir şirkette doğrudan %3 veya daha fazla paya ya da oy hakkına sahip gerçek ve tüzel kişiler MKK’nın pay sahipliği tablolarında gösterilecek. Serbest fonlar, serbest özel fonlar veya başka halka açık şirketler üzerinden dolaylı olarak %10 veya daha fazla paya sahip olan yatırımcılar için de ayrı bildirim yapılacak.
• SPK'dan ters repo düzenlemesi: Sermaye Piyasası Kurulu, Borsa İstanbul Repo ve Ters Repo Pazarı’nda merkezi takas hizmeti verilmeyen işlemlere bildirim ve bloke zorunluluğu getirdi.
- Ayrıntılar: Düzenlemeye göre repo işlemine konu menkul kıymetlerin işlem gününde Takasbank tarafından belirlenen saate kadar bildirilmesi ve fon adına ilgili hesapta bloke edilmesi gerekecek. Bu şartlardan herhangi birinin yerine getirilmemesi halinde işlem geçersiz sayılacak ve Takasbank’ın bildirimi üzerine Borsa İstanbul tarafından iptal edilecek.
• İhracat ikliminde 2024'ten bu yana en yüksek seviye: İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye imalat sektörü ihracat pazarları iklim endeksi Ağustos ayında bir önceki aya kıyasla 0,5 puan artışla 52,7’ye yükselerek üst üste dördüncü ayda da artış kaydetti.
- Ayrıntılar: Böylece Türk imalatçılarının ana ihracat pazarlarındaki talep koşullarında Mayıs 2024’ten bu yana en güçlü iyileşme kaydedilmiş oldu.
• İnşaat maliyetlerinde artış: Türkiye İstatistik Kurumu, inşaat maliyet endeksinin Temmuz ayında aylık bazda %1,15, yıllık bazda ise %28,33 arttığını açıkladı.
- Ayrıntılar: TÜİK verilerine göre Temmuz ayında malzeme maliyetleri aylık bazda %1,28 artarken, işçilik maliyetleri %0,92 arttı. Yıllık bazda malzeme maliyetlerindeki artış %27,13 olurken işçilik maliyetlerindeki artış ise %30,51 ile malzeme maliyetlerinin üzerinde kaydedildi.
• "Serbest kura dönüşün şartları var": Bloomberg’e konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, serbest dalgalı kur rejimine geri dönmenin arzu edilir olduğunu ancak bunun için enflasyonun daha düşük seviyelere inmesi, enflasyon beklentilerinin daha güçlü şekilde çıpalanması ve döviz piyasasında iki yönlü hareketin görülmesi gerektiğini söyledi.
• Otel doluluk oranlarında artış: Kültür ve Turizm Bakanlığı, Temmuz ayında otel doluluk oranının yıllık bazda 2,26 puan artışla %67,96’ya yükseldiğini açıkladı.
- Ayrıntılar: Bakanlık verilerine göre Temmuz ayında geceleme sayısı ise %3,8 artarak 36 milyon 615 bin 862’ye yükseldi. Aynı dönemde yabancı ziyaretçilerden kaynaklanan doluluk oranı 2,37 puan artarak %39,82’ye çıkarken, yerli ziyaretçilerden kaynaklanan doluluk oranı 0,08 puan gerileyerek %28,14 oldu. Ortalama kalış süresi de 2,71 günden 2,75 güne yükseldi.
• TCMB rezervlerinde düşüş: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası toplam rezervleri 4 Eylül ile sona eren haftada 4,0 milyar USD azalışla 184,2 milyar USD seviyesine geriledi.
- Ayrıca: Aynı dönemde net rezervler de 1 milyar USD azalışla 65,7 milyar USD'ye, swap hariç net rezervler ise 2,5 milyar USD azalışla 53,4 milyar USD'ye geriledi.
• Tera, Pusula Finans Holding'i alıyor: Tera Yatırım, Pusula Finans Holding ve bağlı şirketlerindeki payların Tera Grubu tarafından devralınmasına yönelik görüşmelerin tamamlandığını ve tarafların işlemin temel ticari ve finansal şartlarında mutabakata vardığını açıkladı.
• MKK kripto verilerini yayımlıyor: Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Kripto Varlık Merkezi Kayıt Sistemi (KVMKS) kapsamında topladığı Türkiye kripto varlık piyasası verilerini günlük olarak yayımlamaya başladı.
- Ayrıntılar: Stablex CEO’su Burcu Küçükünal, düzenlenmiş platformlardan MKK’ya aktarılan verilerin aynı standartlarla yayımlanmasının Türkiye’de kripto piyasasının büyüklüğü, yatırımcı yapısı ve platform ekosistemi için ortak bir referans oluşturabileceğini belirtti. MKK’nın verilerine göre Türkiye’de kripto varlık piyasasının toplam değeri 171,4 milyar TL, yatırımcı sayısı 3 milyon 467 bin, günlük işlem hacmi ise 18,6 milyar TL seviyesinde bulunuyor.
• ECB'den faiz artırım kararı: Avrupa Merkez Bankası (ECB) Eylül ayı toplantısında üç ana faiz oranını piyasa beklentileri doğrultusunda 25’er baz puan artırma kararı aldı.
- Ayrıntılar: Kararla birlikte mevduat faizi %2,50’ye, ana refinansman faizi %2,65’e, marjinal fonlama faizi ise %2,90’a yükseltilirken, ECB kararla ilgili açıklamasında İran savaşının yol açtığı enerji şokunun enflasyon üzerindeki etkilerinin beklenenden daha uzun sürebileceğini belirtti.
- Açıklama: ECB Başkanı Christine Lagarde, faiz artırım kararının oy birliğiyle alındığını, enerji fiyatları yüksek kaldıkça enflasyondaki ikinci tur etkilerin güçlenebileceğini ve faiz kararlarının veriler doğrultusunda toplantı bazında alınmaya devam edeceğini söyledi.
• ABD'de ÜFE beklenti üstü: ABD’de üretici fiyat endeksi Ağustos ayında aylık bazda %0,4, yıllık bazda %5,4 artış ile piyasa beklentilerini aştı.
- Ayrıntılar: Ağustos ayında ülkede mal fiyatları aylık bazda %1,1 artarken, hizmet fiyatlarındaki artış %0,1’de kaldı. Enerji fiyatları ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanması ve petrol fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle %4,2 artarken, gıda fiyatları %0,1, gıda ve enerji hariç mal fiyatları ise %0,4 artış gösterdi.
• Tahvil alım programı genişletiliyor: ABD Hazine Bakanlığı, uzun vadeli tahvillerde likiditeyi artırmak amacıyla 10-20 yıl vadeli tahviller için yapacağı bir sonraki geri alım işleminin üst sınırını 2 milyar USD'den 6 milyar USD'ye çıkardı.
- Ayrıntılar: Böylece 10 Eylül’de yapılacak geri alım işleminin büyüklüğü önceki uygulamaya göre 3 katına çıkarılmış oldu. ABD Hazine Bakanlığı, Ağustos ayında 10-20 yıl ve 20-30 yıl vadeli tahvillerde işlem başına geri alım limitini en az 4 milyar USD'ye yükselteceğini açıklamıştı.
- Öte yandan: ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in uzun vadeli tahvil getirilerindeki yükselişin ardından geri alım programını genişletme sinyali vermesiyle piyasalarda 6 milyar USD'nin de üzerinde bir işlem yapılabileceği beklentisi oluşmuştu. Kararın açıklandığı gün 10 yıllık ABD tahvil faizi %4,85’e kadar yükselerek 2023’ten bu yana en yüksek seviyesini görürken, 6 milyar USD'lik geri alım açıklaması tahvil piyasasındaki satışları durdurmaya yetmedi.
• "İran tanker kaybetmeye devam edecek": ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın ABD donanmasına ait gemileri hedef almaya devam etmesi halinde İran’ın petrol tankerlerini vurmayı sürdüreceklerini ifade ederek, “Bunu her yaptıklarında ya da yapmaya çalıştıklarında tanker kaybedecekler” açıklamasında bulunudu.
- Ayrıntılar: ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) İran’ın 2 ABD savaş gemisini balistik füzelerle hedef almasının ardından İran’a ait 5 petrol tankerinin vurulduğunu açıkladı. İran Devrim Muhafızları ise ABD’nin tanker saldırılarının sürmesi halinde bölgedeki Amerikan askeri unsurlarına yönelik saldırıların kapsamını genişleteceklerini ilan ederken, Kuveyt ve Bahreyn limanlarında bulunan petrol tankerlerinin mürettebatına gemileri derhal terk etmeleri çağrısı yaparak tankerlerin misilleme saldırılarının hedefi olacağını da duyurdu.
• İran'dan ABD'ye Basra Körfezi tehdidi: İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, ABD’nin İran’a yönelik ekonomik savaşı sürdürmesi halinde Basra Körfezi’nde ABD’nin abluka hattına kadar bir deniz dışlama bölgesi oluşturacaklarını ve İran’ın son günlerde kullandığı yeni füzelerin ABD’ye açık bir uyarı olduğunu ifade etti.
- Ayrıca: İran yönetimi önümüzdeki günlerde Basra Körfezi’nde yeni bir kısıtlı bölge ilan etmeye ve Hürmüz Boğazı’ndan geçecek ticari gemiler için yeni bir güzergah haritası yayımlamaya hazırlanıyor. Rızai yakın zamanda İran ve Umman’ın boğazdaki gemi trafiğinin yürütülmesi için ortak bir koridor üzerinde uzlaştığını ve bu düzenlemeye ilişkin anlaşmanın birkaç gün içinde imzalanacağını açıklamıştı.
• Husiler Aramco tesislerini vurdu: Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, Husilerin ülkenin güneyindeki Ebha, Necran ve Cazan’da yer alan bazı enerji tesisleri ve altyapı noktalarını hedef aldığını, saldırılar nedeniyle tesislerde yangın çıktığını ve operasyonların geçici olarak durdurulduğunu açıkladı.
• Kanada'dan ABD'ye misilleme: Kanada, ABD’nin uyguladığı gümrük vergilerine misilleme olarak ABD’den yaptıkları ithalatın 20 milyar USD'lik kısmına %15, %25 ve %50 oranlarında değişen ilave gümrük vergileri uygulamaya başlayacaklarını ilan etti.
- Ayrıntılar: Kanada Başbakanı Mark Carney, Trump'ın Kanada mallarına ek gümrük vergisi uygulama kararının ardından ABD’nin koyduğu her bir vergiye karşı aynı oranda vergi uygulayacaklarını söylemişti. Yeni düzenleme ile ABD hangi ürüne ne kadar gümrük vergisi uyguladıysa, Kanada da aynı ürüne o oranda vergi uygulayacak.
- Ayrıca: ABD Başkanı Donald Trump, Kanada menşeli motosiklet, süt ürünleri ve içki ithalatının 29 Eylül’den itibaren yasaklanmasına karar verirken, Kanada ürünlerinin federal kamu ihalelerinde kullanılan tedarik listelerinden çıkarılması için de talimat verdi.
• Avrupa'da doğalgaz fiyatları 3,5 yılın zirvesinde: Avrupa’da gelecek ay teslimli doğalgaz kontratları Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi bölgesinde gerilimin daha da artmasının ardından 77,98 EUR ile Ocak 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
• Avro Bölgesi'nde beklentileri aşan büyüme: Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat), Avro Bölgesi ekonomisinin 2026 yılının ikinci çeyreğinde çeyreklik bazda %0,6, yıllık bazda ise %1,2 büyüdüğünü açıkladı.
- Ayrıntılar: Böylece ikinci çeyrek için daha önce sırasıyla %0,4 ve %1,0 olarak açıklanan büyüme tahminleri yukarı yönlü revize edilmiş oldu. Eurostat verilerine göre ikinci çeyrekte hanehalkı tüketimi çeyreklik bazda %0,4 büyürken, kamu tüketimi %0,2, ithalat %1,5, ihracat ise %3,4 büyüdü. Aynı dönemde sabit sermaye yatırımları %0,1 geriledi. İkinci çeyrekte net ihracat büyümeye 0,9 puanla en yüksek katkıyı sağlarken, hanehalkı tüketiminin katkısı 0,2 puan oldu, stok değişimleri ise büyümeyi 0,5 puan aşağı çekti.
• Alman sanayi üretimi beklentilerin altında: Almanya’da sanayi üretimi Temmuz ayında aylık bazda %1,1, yıllık bazda %1,6 daralarak piyasa beklentilerinin altında kaldı.
- Ayrıntılar: Temmuz ayında otomotiv üretiminde kaydedilen aylık bazda %9,2 düşüş ana oranı aşağı çekti. Alman Otomotiv Sanayicileri Birliği (VDA), elektrikli araç üretimine geçiş kapsamında bir fabrikada üretimin birkaç hafta durmasının düşüşte etkili olduğunu ifade etti. Aynı dönemde ülkede ilaç üretimi %5,7, metal üretimi %2,6 daralırken, makine üretimi %1,1, elektronik üretimi %2,7, enerji üretimi ise %4,7 büyüdü.
• OPEC petrol üretimi: Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) günlük ham petrol üretimi Ağustos ayında bir önceki aya göre 346 bin varil artarak 24 milyon 81 bin varile yükseldi.
- Ayrıntılar: OPEC’in aylık petrol piyasası verilerine göre Irak’ın günlük ham petrol üretimi Ağustos ayında 664 bin varil artarak 3 milyon 378 bin varile yükselirken, Birleşik Arap Emirlikleri’nde üretim 54 bin varil, Kuveyt’te ise 49 bin varil arttı. Aynı dönemde İran’ın üretimi günlük 399 bin varil azalarak 2 milyon 86 bin varile gerilerken, Libya’da ise 9 bin varillik düşüş kaydedildi.
- Ayrıca: Suudi Arabistan, OPEC’e Ağustos ayında ham petrol üretiminin günlük 1,9 milyon varil azalarak 6 milyon 238 bin milyon varil seviyesine gerilediğini bildirdi. Böylece ülkenin kendi bildirdiği üretim tutarı 1990’dan bu yana görülen en düşük seviyeye indi.
• Irak, OPEC'ten kota artışı istiyor: Irak, OPEC+ üyelerinin 2027 üretim kotalarına temel oluşturacak kapasite incelemesinde, ülkenin üretim referans seviyesinin günlük 6 milyon varil olarak kabul edilmesini talep etti.
- Ayrıntılar: OPEC’in en büyük ikinci üreticisi olan Irak’ın Eylül ve Ekim ayları için mevcut üretim tavanı günlük 4,4 milyon varil seviyesinde bulunurken, Irak hükümeti yeni kotanın son yıllarda artırılan üretim kapasitesi dikkate alınarak belirlenmesini istiyor. Ülke yönetimi daha önce kota artış talebi kabul edilmezse OPEC’ten ayrılabileceğine dair mesajlar da vermişti.
- Editörün önerisi: BAE’nin OPEC’ten ayrılması neden sıradan bir çıkış değil? | Emircan Yaman, EXANTE
• 12 ülkeden İsrail'e karşı yaptırım açıklaması: Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç ve Birleşik Krallık, İsrail işgali altındaki Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşimlerden yapılan mal ticaretine yönelik kısıtlamalara destek vereceklerini ortak bir açıklama ile ilan etti.
- Ayrıntılar: Birleşik Krallık, Fransa ve Kanada yerleşimlerde üretilen malların ticaretini yasaklayacak ulusal düzenlemeleri yürürlüğe koyacaklarını açıklarken, İrlanda, İspanya ve Norveç’in de aralarında bulunduğu bazı ülkeler bu alanda daha önce adım atmıştı.
• Çin, kamu bankalarına sermaye enjekte ediyor: Çin Maliye Bakanlığı, ülkede ekonomik büyümenin yavaşlaması ve kredi talebinin zayıf seyretmesi nedeniyle 8 büyük kamu finans kuruluşunun ana sermayesini güçlendirmek için 300 milyar CNY'lik (yaklaşık 45 milyar USD) özel devlet tahvili ihraç edeceğini açıkladı.
- Ayrıntılar: İhraçtan elde edilen kaynak devlete ait banka ve sigorta kuruluşlarına aktarılacak. Aktarılan kaynakla birlikte kamu bankalarının bir yandan çekirdek sermaye yükümlülüklerini korurken, diğer yandan daha fazla düşük maliyetli kredi kullandırabilmesi hedefleniyor.

Eylül ayı PPK kararı: TCMB'de normalleşmenin sınırları
Türkiye’de para politikasının yakın vadeli geleceğine dair soru işaretleri, jeopolitik karmaşa ve yansımalar bir yana, makro gündemin ana maddesi olmaya devam ediyor. Dezenflasyon sürecinde izlenen yatay-aşağı görünüm, şirketlerin birikimli finansman ihtiyacı ve enerji fiyatlarındaki oynaklık, Merkez Bankası’nın hareket eğilimine aynı anda ancak farklı yönlerde etkiliyor. 10 Eylül tarihli PPK kararını da bu kapsamda ve daha geniş bir çerçevede okumak gerekiyor.
Temkinli gevşemenin ayak sesleri
Piyasa halihazırda, gevşeme adımlarını (beklenenden yavaş olsa da) fiyatlıyor. Bu yöndeki ilk adım da zaten 23 Ağustos’ta atıldı. TCMB, bu tarihte, mart başında ara verdiği haftalık repo ihalelerine yeniden başlama kararı aldı. Bu hareketle birlikte fiili fonlama maliyetinin %40’tan %37’ye geriledi ve politika faizi değişmeden parasal koşullarda gevşeme sağlandı. Diğer bir ifadeyle, savaş ortamı sebebiyle atılan sıkılaşma önlemi geri çekildi. Dolayısıyla bundan sonraki kararlar değerlendirilirken, ağustosta sağlanan bu 300 baz puanlık rahatlamanın etkisi de hesaba katılmalı zira aynı politika faizi oranı, farklı likidite uygulamaları altında farklı sıkılık seviyeleri yaratabiliyor.
10 Eylül’de politika faizinin %37’de, gecelik borç verme ve borçlanma faizlerinin sırasıyla %40 ve %35,5’te korunmasını da bu çerçevede değerlendirmek gerekiyor. Beklentilere paralel açıklanan karar TCMB’nin ağustostaki fonlama adımının etkilerini izlemeyi tercih ettiğini teyit ediyor. Bu da elbette ki son çeyrekte indirim olasılığını açık tutarken, buna ilişkin bir takvim veya miktar taahhüdü vermiyor.
Garanti BBVA Yatırım ile Amerikan borsalarında şeffaf yatırım devri

Global piyasalarda yatırım yaparken karşınıza çıkan karmaşık komisyon yapıları ve "minimum işlem ücreti" gibi sürpriz maliyetler artık geride kaldı. Garanti BBVA Yatırım ile Amerikan borsalarındaki yatırımlarınızda stratejinizi maliyetler değil, hedefleriniz belirliyor.
Garanti BBVA Yatırım’da sabit ya da minimum bir komisyon sınırı uygulanmaz. Tutarınız ne olursa olsun sadece (%0,3) oranında net bir komisyon ödersiniz. Birçok platformun aksine, düşük bütçeli işlemlerinizde "sabit alt sınır" engeline takılmaz, sermayenizi verimli bir şekilde yönetirsiniz.
Tam esneklik: Alt sınır maliyeti olmadan, dilediğiniz miktarda hisse alım-satımı yapabilirsiniz.
Kolay hesaplama: İşlem hacminiz neyse, ödeyeceğiniz ücret sadece onun %0,3’üdür.
Düşük bütçe dostu: Küçük birikimlerle dünya devlerine ortak olurken yüksek komisyonlar altında ezilmezsiniz.
Yatırım yaparken maliyetlerinizi şeffafça yönetmek için Garanti BBVA Yatırım ile tanışın.

OVP’nin içinde gizli bir ‘seçim ekonomisi’ var mı?
Türkiye ekonomisinin üç yıllık hedef ve politikalarının yer aldığı Orta Vadeli Program'ın (OVP) onaylanmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmî Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlandı. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan ve 2027-2029 dönemini kapsayan OVP ile temel ekonomik büyüklükler ve hedefler belirlendi. OVP kapsamında makroekonomik ve finansal istikrarın güçlendirilmesi ile enflasyonun tek haneye düşürülmesi temel öncelik olarak açıklandı.
Enflasyon tahminleri bir önceki programa kıyasla yukarı yönlü revize edilirken, tek haneli enflasyon hedefi 2029 yılına ötelendi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in iddialı enflasyon hedeflerine ulaşılamamasına ilişkin, “Enflasyon ataletini muhtemelen küçümsedik” özeleştirisi dikkat çekti. Şimşek, enflasyonda arzuladıkları noktada olmadıklarını belirterek, bu zor konjonktürde enflasyonun kontrolden çıkmamasının önemli olduğuna işaret etti.
Bu yılki büyüme tahmini yüzde 3,8'den yüzde 3,3'e düşürülürken, enflasyon tahmini ise yüzde 16'dan yüzde 28,4'e yükseltildi. Programın ana teması, 2026 için hedeflenen yüzde 3,8’lik büyümenin altında kalınmasını temel olarak üç unsura bağlıyor: Bunlar, Şubat ayında başlayan ABD ve İsrail ile İran arasında ilerleyen savaşın tetiklediği dış talep zayıflığı, küresel ticaretteki yavaşlama ve dezenflasyon sürecinin gerektirdiği sıkı finansal koşullar olarak sıralanıyor.

Orta Vadeli Program (OVP) ve hedeflerden sapmalar üzerine
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'ı açıkladı. 2026 büyüme tahmini %3,8'den %3,3'e indirildi, yıl sonu enflasyon tahmini %16'dan %28,4'e yükseltildi. Önümüzdeki üç yıl için büyüme sırasıyla %4,2, %4,6 ve %5,0; enflasyon ise %21, %13,5 ve %9 olarak kondu.
Programa iki ayrı soruyla yaklaşılabilir. Birincisi iç tutarlılıktır. Büyüme, enflasyon, işsizlik ve bütçe rakamları birbiriyle uyumlu mu? İkincisi dış geçerliliktir. Bu belgelerin geçmişte verdiği rakamlar, kaydedilenle karşılaştırıldığında ortaya nasıl bir sicil çıkıyor? Bu yazımızda ikinci soruyu soruyoruz. Dört yıllık OVP serisini üst üste koyduğumuzda düzenli bir örüntü görünüyor ve bu örüntü, tek bir revizyondan daha fazlasını söylüyor.

750 milyarlık YTAK küçük yatırımlara açılıyor: Ucuz kredinin koşulları neler?
Ekonomi yönetimi Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) programının limitini Temmuz ayında 750 milyar TL’ye yükseltti. Yakın zamanda açıklanan 2027-2029 Orta Vadeli Programı’nda (OVP) ise katma değeri yüksek, daha küçük ölçekli imalat yatırımları için yeni bir uygulama hazırlanması kararlaştırıldı. Ekonomim’den Mehmet Kaya ve Hüseyin Gökçe’nin haberine göre 2026’nın son çeyreğinde başlaması planlanan düzenlemeyle, Merkez Bankası kaynaklarıyla sağlanan uzun vadeli yatırım finansmanının kapsamı genişletilecek.
YTAK’ın mevcut uygulamasında en az 1 milyar TL büyüklüğündeki projelere, 10 yıla kadar vadeli ve iki yıla kadar anapara ödemesiz kredi veriliyor. Yeni düzenlemeyle daha küçük yatırımlar da bu tür bir finansmana erişebilecek. Ekonomi yönetimi, yüksek faizle iç talebi sınırlarken imalat yatırımlarını daha düşük maliyetle finanse etmeyi ve üretim kapasitesini artırmayı amaçlıyor.
YTAK’ın maliyeti ne düzeyde?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), son toplantısında politika faizini %37’de tuttu. YTAK kapsamında uygulanacak faiz, politika faizinin %70’ine göre belirleniyor. %30 ise tavan oran olarak tutuluyor. Politika faizinin %37 olduğu mevcut durumda bu oran %25,90’a karşılık geliyor.
Teknoloji/Strateji Puanı en az 85 olan projeler için bu orandan 6,04 puan, yatırımın en az %20’sini dış finansmanla karşılayanlar için 4,32 puan, mali sağlamlık koşulunu sağlayan şirketler için de 2,59 puan indiriliyor. Üç indirimin birlikte uygulanmasıyla TCMB kaynak maliyeti %12,95’e kadar düşüyor. Bankanın ekleyebileceği azami marj KOBİ’lerde 2, diğer şirketlerde 1 puan olduğu için, bütün indirimleri sağlayan bir projede bu marjlarla hesaplanan faiz sırasıyla %14,95 ve %13,95 oluyor.

Jeopolitik haber akışı ile pozisyon almak
Jeopolitik gelişmeler piyasaların en zor fiyatladığı risklerden biridir. Savaşın ne zaman sona ereceğini, bir zirveden hangi kararın çıkacağını veya seçimlerin siyasi dengeleri ne ölçüde değiştireceğini önceden bilmek mümkün değildir. Buna rağmen jeopolitik haber akışı yatırımcı açısından tamamen öngörülemez bir alan da değildir. Çünkü olayların kendisini tahmin etmek zor olsa da bunların enerji, enflasyon, büyüme, faizler, ticaret ve risk primi üzerinden hangi varlıklara aktarılacağını analiz etmek mümkündür.
Bu nedenle jeopolitik gelişmeler üzerinden pozisyon alırken ilk soru “Ne olacak?” değil, “Bu gelişme gerçekleşirse hangi fiyatın değişmesi gerekir?” olmalıdır.
Eylül ayındaki küresel takvim bunun için oldukça iyi bir örnek oluşturuyor. ABD-İran çatışması ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, Trump-Xi görüşmesi, BRICS+ zirvesi, Avrupa'daki seçimler ve ABD'nin bütçe süreci aynı dönemde takip edilmesi gereken farklı risk kanalları yaratıyor.




