Yurt İçi Piyasalar
Yurt Dışı Piyasalar
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Eğitim

🗣️ Açıklamalarla dolu bir gün

Cumhurbaşkanı Erdoğan EYT düzenlemesinin yakın zamanda meclise geleceğini açıklarken, Borsa İstanbul günü satıcılı tamamladı. Avrupa'da ise işsizlik oranı aynı seviyede kaldı.
4 Mayıs - Zingat
Zingat ile birlikte

Zingat Uzman ’a soruyoruz: Hayalimizdeki evi satın mı almalı yoksa kiralamalı mı?

“ Ne yapmayacağına karar vermek, ne yapacağına karar vermek kadar önemlidir. ” demiş Steve Jobs.

Daha fazlasını öğren →

Anadolu Ajansı

Anadolu Ajansı

10 Ocak sabahından herkese günaydın.

Borsa İstanbul’da satıcılı bir gün daha geride kaldı. Akşam saatlerinde ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamaları gündemin üst sıralarına yerleşti. Yurt dışında ise Avrupa ağırlıklı bir haber akışı vardı.

Bugün bültenimizin devamında editörümüz Emircan Yaman’ın kaleme aldığı “Para Basmak İşe Yarar Mı?” isimli makale sizleri bekliyor.

Günlük ruh gıdası dozunuz da her zamanki yerinde: Feel Good Classical

Keyifli okumalar!

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Yurt İçi Piyasalar

• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), finansal yatırım araçlarının reel getiri oranlarına ilişkin 2022 yıl sonu verilerini açıkladı. Verilere göre 2022 yılında hem ÜFE hem de TÜFE bazlı hesaplamada yatırımcılarına pozitif reel getiri sağlayan tek mecra Borsa İstanbul oldu. Borsa İstanbul 100 endeksi, TÜFE’den arındırıldığında yatırımcısına %61,8 oranında reel getiri sağlarken, külçe altın yatırımcıları  %16,0; Avro yatırımcıları %21,5; mevduat yatırımcıları ise %29,3 oranında zarar etti.

🚩Öte yandan: Borsa İstanbul günü %3,2 düşüşle 5.170 puandan kapattı. Endeks böylelikle 3 Ocak’ta gördüğü 5.704 puanlık zirvenin %9,4 altına gerilemiş oldu.

• Kabine toplantısının ardından açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, emeklilikte yaşa takılanlar yasasının en kısa zamanda Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulacağını bunun yanında otoyol ve köprü ücretlerinde yıl boyunca bir artış yapılmayacağını söyledi.

• İstanbul Sanayi Odası (İSO), aralık ayı ihracat iklimi endeksi anketi sonuçlarını yayımladı. 48,5 olarak ilan edilen gösterge 50 olan eşik değerin halen altında seyretmekle birlikte geçtiğimiz aya göre 0,7 puanlık bir iyileşmeye işaret ediyor. Talepteki yavaşlamanın tetiklediği bozulma eğiliminin devamlılığı ise beşinci aya taşınmış durumda.

• T.C. Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakır, bir süre önce gündeme gelen kamu bankalarının sermayesinin desteklenmesi sürecini olumlu bulduğunu ifade ederek bu gelişmenin Türkiye Ekonomi Modeli çerçevesinde uygulanan kredi desteklerine katkı sağlayacağını söyledi.

• Ak Parti Grup Başkanvekili Mustafa Elitaş, %30 olara kaçıklanan memur ve emekli maaşlarının yanında artırılan işveren ödeneğinin bütçe üzerindeki yükünün 299 milyar TL olacağını hesapladıklarını söyledi.
💾 Cep bilgisi: Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın verilerine göre 2022 yılının ilk 11 ayındaki bütçe gelirleri 2,6 trilyon TL seviyesinde bulunuyor.

• İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekib Avdagiç, İstanbul’daki şirketleri su tasarrufu yapmaya çağırdı. Avdagiç “Bilinçli tüketimle iş yerlerimizde su tüketimini kontrol altına alalım, kendimizin ‘su denetçisi’ olalım. Küresel ısınma iklim değişimini tetikliyor, mevsimsel yağışları artık alamıyoruz.Barajlarımızı tasarrufla doldurmalıyız. Su çocuklarımızın geleceği. Her İstanbullu firma ve kişi, kişiselleştirilmiş eylem planı yapmalı. Çünkü sudan büyük enerjimiz yok" dedi.
💉 Hatırlatma dozu: Mevsimsel yağışların gecikmesi sebebiyle İstanbul’da barajların doluluk oranı %32’nin altına gerilemiş durumda.

• İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan, mevcut uygulama seti sebebiyle yurt dışından yabancı para kaynak girişinin durduğunu, döviz kaynağının ihracatçı dövizleri ve mevduat ile yaratılmaya çalışıldığını söyledi ve “bir an evvel kaliteli bir kanın vücuda girmesini sağlamamız lazım. Türkiye’nin, dünya finans piyasalarıyla tekrar barışık hale gelmesine ihtiyaç var" dedi.

• Anadolu Ajansı Finans masasının yaptığı cari işlemler dengesi anketine göre, aylık cari işlemler açığının 3 milyar USD olması ve yıl sonu değerinin 46,8 milyar USD’ye ulaşması bekleniyor.
💉 Hatırlatma dozu: Cari işlemler dengesi verisi yarın açıklanacak.

• Kariyer.net’in CEO’su Fatih Uysal, katıldığı BloombergHT yayınında EYT’liler ile ilgili yaptıkları araştırmanın sonuçlarını açıkladı. Çalışmaya göre, EYT’li olmaya hak kazanan çalışanların üçte ikisi çalışma hayatlarını sürdürmek istiyor.

• Talep toplama süreci önceki Cuma günü biten Söke Un’un 581 milyon TL tutarındaki hakla arzına 118 kat talep geldiği açıklandı. Gelen yüksek talep, yatırımcıların halka arzı takip eden dönemde girdikleri “tavan” beklentilerinin yanında kendilerine tahsis edilecek payın büyüklüğünü artırmak için verdikleri yüksek tutarlı alım emirleri ile bağlantılı.

Yurt Dışı Piyasalar

• Avro Bölgesi’nde işsizlik oranı kasım ayında değişmeyerek %6,5 oldu. İşsizlik oranı Almanya’da %3,0 olarak gerçekleşirken İspanya’da %12,4 oldu. Bölgede genç nüfusta işsizlik oranı ise %15,1 seviyesinde bulunuyor.

• Yerel Fed başkanlarından para politikasına ilişkin yorumlar gelmeye devam ediyor. Atlanta Fed başkanı Bostic, politika faizinin %5,00-%5,25 aralığına çekildikten sonra beklemeye geçmenin uygun olacağını söylerken, San San Francisco Fed Başkanı Daly ocak ayı sonundaki toplantıda hem 25 hem de 50 baz puanlık artırım adımlarının masada olduğunu söyledi.

• Goldman Sachs’ın bir süredir gündemde olan tarihi işten çıkarma operasyonunu bu hafta gerçekleştirebileceği haberleştirildi. Maliyetlerini kısmak isteyen kurumun bu süreçte 3.200 çalışanı ile yollarını ayırması bekleniyor.
💾 Cep bilgisi: Goldman Sachs’ın 2022 yılının üçüncü çeyreği itibarıyla 49.100 çalışanı bulunuyor.

• Alman Ekonomi Enstitüsü, 2.500 şirket ile yaptığı beklenti anketinin sonuçlarını açıkladı. Buna göre, ülkede faaliyet gösteren şirketlerin %39’u 2023 yılında ticari faaliyetlerinde daralma bekliyor. Kurum, yaptığı değerlendirmede olumsuz görünümün inşaat ve imalat sektörlerinde yoğunlaşmasına rağmen genele yaygın bir bozulma söz konusu olduğunu ifade etti.

• Avro Bölgesi’nde yatırımcı güveni -17,5 olarak açıklanırken eşik değerin altındaki seyrini sürdürdü. Öte yandan endeks bu noktaya -21 seviyesinden geldi ve toparlanma serisi üçüncü aya taşındı. Veri, orta-uzun vadeli beklentilerde iyileşmeye işaret ediyor.

• Fransa’da Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, 62 olan emeklilik yaşını iki ya da üç yıl artırma planını meclise taşımak istediği haberleştirildi. Mevcut meclis dağılımında muhalefetten de destek alması gereken Macron’un bu girişimi ülke içindeki gerilimi artırma potansiyeli taşıyor.

BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Zingat Uzman’a soruyoruz: Hayalimizdeki evi satın mı almalı yoksa kiralamalı mı?


“Ne yapmayacağına karar vermek, ne yapacağına karar vermek kadar önemlidir.” demiş Steve Jobs. 

Özellikle gayrimenkul arama sürecinde oldukça önemli bir noktaya değinen Jobs’a katılıyor, hepimizin aklında yer etmiş “ev satın almak mı yoksa kiralamak mı?” sorusuna yanıt bulmak ve karar aşamasına destek olmak üzere daima yanımızda olan Zingat Uzman’a danışıyoruz.

Nedir? 'Oturmayı düşündüğünüz evi satın almak mı kiralamak mı sizin için kazançlı?' sorusuna cevap sunan Zingat Uzman, satın alma bedeliyle kiralama bedelinin ne zaman eşitleneceğini (başabaş noktası) göstererek oturmayı düşündüğünüz ev için hangi kararın avantajlı olduğuna dair sizi bilgilendiriyor. 

Nasıl hesaplanıyor? Hesaplamada söz konusu konutun satın alma ve kiralama maliyetleri, konutun konumuna ait ortalama fiyat verileri, kaç yıl oturulacağı, peşinat tutarı, güncel kredi vadeleri ve faiz oranları, yıllık enflasyon ve piyasa verilerini kullanan Zingat Uzman, evin satılık veya kiralık olması hâlinde iki farklı algoritmaya başvuruyor ve belirli kabuller ışığında sizin için en doğru sonucu tahmin ediyor.

Size her aşamada uzman desteği sunan Zingat’la hayalinizdeki gayrimenkula ulaşmak hiç olmadığı kadar kolay.

Eğitim

Para basmak işe yarar mı?

Para basmak işe yarar mı?

Özellikle ekonomik koşulların zorlu olduğu, alım gücünün düştüğü ekonomik kriz dönemlerinde biz iktisatçılar şakayla da karışık olsa “para basılıp vatandaşa dağıtılsa olmaz mı?” tarzı sorulara maruz kalırız. Düz bir mantıkla düşünüldüğü zaman oldukça makul görünen bu fikir, aslında kendi içinde büyük çelişkiler ve handikaplar barındırır. Peki para basıp ihtiyaçları için hanehalkına dağıtmak ekonomik sorunlara çözüm olur mu?

Miktar teorisi

Cevap kısa ve net. Hayır. Para basmak veya para arzını orantısız ölçüde artırmak bir ülkenin ekonomik sorunlarına uzun vadede çözüm getirebilecek bir uygulama değildir. Kısa vadede küçük bir rahatlamaya sebep oluyormuş gibi görünse de uzun vadede çok daha büyük sorunlara yol açacaktır. 

Bunu bir örnekle açıklamak gerekirse ekonomik sorunlardan para basma yoluyla kaçmak, vücudunuza saplanmış bir bıçağı aniden yerinden çıkarmaya benzer. Bıçak yerinden çıktığında ani ve kısa bir rahatlama elde edilebilir fakat uzun vadede kan kaybından ölmeniz kaçınılmaz olacaktır.

Bu durumu bir ekonomi teorisiyle açıklamak istememiz durumundaysa en iyi alternatif “miktar teorisi”dir.

M x V  =  P x Y


Bu eşitlikte M para arzını, V paranın dolaşım hızını, P fiyatlar genel düzeyini, Y ise gayri safi yurt içi hasılayı temsil eder. Klasik teoriye göre paranın dolaşım hızı ve gayri safi yurt için hasıla kısa dönemde sabit kabul edilir. Çünkü bir ülkenin gayri safi yurt için hasılasının artırılabilmesi için uzun vadeli yatırımlar yapılması gerekmektedir.

Bu eşitliğe göre V’nin ve Y’nin sabit kabul edildiği durumda M’de yani para arzında yapılan herhangi bir artış P’yi yani fiyatlar genel düzeyini direkt olarak etkileyecektir. Dolayısıyla para arzını artırmak, fiyatlar genel düzeyinin de artmasına sebep olacak ve reel olarak bir kazanç elde edilememesine neden olacaktır.

Phillips Eğrisi

Para basmanın ekonomiye etkilerini gösteren daha pek çok teori vardır fakat bunların en çok bilinenlerinden biri Beklentilerle Genişletilmiş Phillips Eğrisi yaklaşımıdır.

Phillips eğrisine göre enflasyon ile işsizlik arasında ters orantılı bir ilişki vardır. Yani enflasyonun yükseldiğinde işsizlik azalacak, işsizliğin arttığı durumlarda ise enflasyon düşecektir. Fakat uzun vadede enflasyon da işsizlik oranı da tam istihdam düzeyinde dengeye gelecektir.


 


Beklentilerle Genişletilmiş Phillips Eğrisi modeli ise para arzında yapılacak olağanüstü bir artışın kısa ve uzun vadelerde nasıl sonuçlara yol açacağını gösterir. Para arzında yapılacak ani ve güçlü bir artış kısa vadede ekonomide işleri canlandıracak ve bu sebeple istihdamın artarak tam istihdam düzeyinin üzerine çıkmasına neden olacaktır. Fakat herkesin eline para geçmesiyle birlikte görülen güçlü talep artışı ve tam istihdam düzeyinin üzerine çıkılması nedeniyle işgücü ücretlerindeki artış enflasyonun da tırmanmasına neden olacak ve ekonomiyi yukarıda gördüğümüz grafikte B noktasına taşıyacaktır. Fiyatlar genel düzeyinde yaşanan düzenli artış, işgücünü rahatsız edecek ve işçilerin zam istemesine neden olacaktır. Yapılan zamların ardından, işgücü maliyetlerinde artış nedeniyle işten çıkarmalar da hızlanacak ve işsizlik oranı eski seviyesine geri dönerek ekonomiyi uzun vadede C noktasında tekrardan dengeye getirecektir. Dolayısıyla para arzında bir artış yapmak uzun vadede işsizliği düşürmemiş, yalnızca fiyatlar genel düzeyinin daha da yükselmesine neden olmuştur.

Alman hiperenflasyonu

Para arzının orantısızca artırılmasının bir felakete sebep olması konusunda akla gelen ilk örneklerden biri 1920’lerin Almanya’sıdır. Almanya hükümeti Birinci Dünya Savaşı’nın ardından üzerine kalan ağır savaş tazminatlarını ödeyebilmek için para bastıktan sonra bu paralarla borç ödemeleri için yüklü döviz satın alımları yaptı. Sonuç ise tam bir felaket oldu. 1919 yılında 48 mark olan USD kuru 1922 yılında 330 mark seviyesine kadar yükseldi fakat bu hükümeti durdurmak için yeterli olmadı.

En nihayetinde hükümet o kadar çok para bastı ki borç ödemesi için döviz alımı yapamaz oldu. Borç ödemelerinin yapılmaması nedeniyle Fransa ve Belçika ordusu önemli bir sanayi bölgesi olan Ruhr’u işgal etti. Bölgedeki fabrikalarda çalışan Alman işçiler işgali protesto etmek amacıyla greve gitti ve hükümet bu insanlara destek ödemesi yapmak için tekrar para basmaya karar verdi. Böylece abartılı tabirle “cehennemin kapıları açılmış” oldu.

Hükümetin ödemeleri gerçekleştirmesinin ardından Alman markı USD karşısında inanılmaz ölçüde değer kaybetti. Bunun üzerine hükümet müdahale etmek adına daha fazla para bastı ve zaman içinde USD/Mark paritesi 7 bin 400’den 4 trilyon 210 milyar seviyesine taşındı. Ülkede tüketici fiyatları her 4 gün içinde ikiye katlanıyordu. 1923 yılının Ekim ayına gelindiğinde ülkede enflasyon %29.500 seviyesine ulaşmıştı. 1922 yılında 160 mark olan bir somun ekmek fiyatı, 1923 yılının sonlarına doğru 200 milyar mark olmuştu.

Ülkede kağıt paradan bol bir şey yoktu. İnsanlar alışverişe el arabaları ile çıkmaya başlamış, hırsızlar ise kağıt paralar yerine el arabalarını çalar olmuştu. Ülkede bir bavul para karşılığında yalnızca bir gazete veya havuç alınabilir hale gelmişti.

Hiperenflasyondan çocukların oyunları bile etkilenmişti. Çocuklar, ebeveynlerinin oyuncak almaya gücü yetmediğinden, para balyalarıyla oynamaya başlamıştı. Bu oldukça uygundu çünkü tepeleme dizilmiş para balyaları bir oyuncaktan daha değersizdi.

Hiperenflasyon sürecinde birkaç kez el değiştiren Alman hükümeti sorunun etkilerini para basımını durdurup, yeni bir para birimi ile marktan 12 sıfır atarak hafifletmeyi denedi ve nispeten de başarılı oldu. Fakat çok gecikilmişti. Kriz döneminde çaresiz kalan öfkeli insanlar bir nevi “kurtarılmak” için radikal gruplara yöneldi ve bu süreç Almanya’nın ve dünyanın felaketi olacak yeni bir dönemin kapılarını araladı.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir