Akışkan Formların Usta Mimarı

Dünyanın ilk kadın starchitect’i Zaha Hadid, mimarinin geleneksel yollarına meydan okudu. Otuz yılı aşkın bir süredir Zaha Hadid, çok az kişinin cesaret edebileceği tasarım kozmosunun dış sınırlarına girmeye cesaret etti. Tartışmalı ve son derece deneysel olan yaratıcı dehası, sanatta ve mimaride mümkün olanın ufkunu genişletti.

1950'de Bağdat'ta doğan Hadid'in form sevgisi erken yaşlardan belliydi. Londra'daki Architectural Association'da mimarlık kariyerine başlamadan önce Beyrut Amerikan Üniversitesi'nde matematik okumayı seçti. 1979'da Londra'da kendi ofisini kurdu - Zaha Hadid Architects - ve 1983'te Hong Kong'daki Peak ve 1986'da Berlin'deki Kurfürstendamm 70 dahil olmak üzere çığır açan  çalışmalarıyla dünya çapında hızla ün kazandı.

Bununla birlikte, 1993 yılında üstlendiği Almanya'nın Weil am Rhein kentindeki Vitra İtfaiye İstasyonu projesi, uluslararası ününün ilk adımıydı. Bu aşamadaki kayda değer projeler, İtalya'yı kapsayan daha büyük bir küresel erişime kavuştu: Maxxi: Roma'daki İtalyan Ulusal 21. Yüzyıl Sanatları Müzesi (2009), Birleşik Krallık - 2012 Olimpiyat Oyunları için Londra Su Sporları Merkezi (2011), Haydar Aliyev'e kadar Merkez Bakü'de (2013) Azerbaycan'da. Cincinnati'deki Rosenthal Çağdaş Sanat Merkezi (2003) ve Çin'deki Guangzhou Opera Evi (2010) 'geleceğin fikirlerini dönüştüren' eserler olarak tanımlandı. 

^{Guangzhou Opera House}

Hadid, hem kültürel hem de politik bir ifade olarak tasarım konusunda bir ikon olsa da, kadın mimar olarak anılmaya önem vermedi. “Eskiden kadın mimar denilmesinden hoşlanmazdım. Ben sadece bir kadın mimar değil, bir mimarım” dedi. Ama yine de: 

“Erkekler kafama dokunur ve 'Bir kız için iyisin' derdi. Ama diğer kadınların bunun yapılabileceğine dair güvenceye inanılmaz derecede ihtiyaç duyduklarını görüyorum, bu yüzden bu umurumda değil. Hiç."

Bugün, mirası, ortağı Patrik Schumacher liderliğindeki son derece başarılı bir stüdyo olan Zaha Hadid Architects ile yaşıyor. Stüdyonun öncü çabaları, dünya çapında kentsel tasarım şemalarından nesnelere ve mobilya tasarımına kadar her ölçekte neredeyse bin projeyi şaşırtıcı bir şekilde sonuçlandırdı. 

Tasarımlarında 90 derecelik açıya yer vermeyeceğine ant içen vizyoner tasarımcı Zaha Hadid, erkek egemen ve geleneksel Birleşik Krallık mimari sektöründe adeta bir super star olarak mimarlık tarihine geçti. Irak asıllı bir İngiliz vatandaşı olan Zaha Hadid; yerçekimine meydan okuyan kavislerini hayata geçirebilmek için teknolojinin kendi vizyonuna yetişmesini beklerken, Rus avant-garde akımından ve özellikle de Kazimir Malevich'in işlerinden ilhamla çizdiği eskizleri ve resimleri ile teknolojinin mimariye vereceği yönü manüel olarak aktardı.

^{Courtesy of Zaha Hadid Architects} 

Zaha Hadid'in hemen hemen herkes tarafından bilinen işlerine örnek vermek gerekirse: Haydar Aliyev Kültür Merkezi, Tokyo Olimpiyat Stadyumu, Vitra Yangın İstasyonu ve Guangzhou Opera Evi en çok bilinen işleri arasında sayılabilir. 

^{Haydar Aliyev Kültür Merkezi/Courtesy of Zaha Hadid Architects} 
Bu yapıların ilhamını ve üretim süreçlerini ise 70'lerden itibaren, vizyonunu iki boyutlu olarak gerçekleştirdiği çizimlerinde ve resimlerinde bulmak mümkün. Zaha Hadid'in yaratım sürecini ve mimari araştırmalarını aktardığı bu işleri 2013 yılında, yine kendi mimari firması tarafından tasarlanan, Lonra'da bulunan Serpentine Sackler Gallery'de sergilendi. Zaha Hadid'in devasa heykelleri olan mimari projelerinin perde arkasından örneklerin gösterildiği bu sergi, adeta Hadid'in beynine yapılan bir yolculuk...

^{Courtesy of Zaha Hadid Architects} 

^{©Luke Hayes}

Etkileyici mimari projeleriyle bilinen, dekonstrüktivizm akımını benimseyen mimar Zaha Hadid, mimarinin yanı sıra şehircilik ve tasarım alanlarında oldukça üretkendi. Eserlerinde görülen akışkan ruhu saygıyla anarken günümüzde olduğu kadar gelecekte de adından söz ettirecek Liquid Glacial koleksiyonuna göz atalım.

Bir mimar olarak yaptığı çalışmalarla ünlü olan Zaha Hadid, aynı zamanda yeni teknolojiye olan ilgisini ve şiddetli mükemmeliyetçiliğini gösteren çağdaş, kıvrımlı mobilya parçaları da tasarlıyor. Dünyanın en iyi ustaları ve teknikleri ile şaşırtıcı derecede dinamik, akışkan formları hayata geçiriyor.

Mimar Zaha Hadid, Londra'daki David Gill Gallery için buz parçalarından oluşmuş izlenimi veren bir koleksiyon tasarladı. Liquid Glacial adlı bu koleksiyon şeffaf yeni bir tür akrilik reçineden üretildi. Koleksiyon kavisli formu ile buzulları anımsatıyor. Yüzeyde oluşturulan desenler, ışık ile oynayarak gölgeler oluşturuyor. Koleksiyona ait taburelerden biri ise mavi rengiyle dalgaların bir an için donmuş ve o şekilde kalmış olduğunu düşündürüyor. Sınırları zorlayan bir koleksiyon olduğundan bahseden Hadid, bu koleksiyonun çalışmalarına Galeri kurucusu David Gill ise uzun süredir devam eden verimli bir iş birliğinin sonucu olarak görüyor.

Işığın etkisiyle zeminde oluşan etkileyici yansıma, tasarımın sadece final üründen ibaret olmadığını, ışık ve ortam ile de ilişkili olduğunu gösteriyor.