Haftanın İllüstrasyonu
Sinema & TV
Etimoloji
Sürdürülebilirlik
Söyleşiler
Aposto! Radyo

Aposto! Digest #41: Sinema & TV, Etimoloji, Sürdürülebilirlik

Aposto!'da öne çıkan içerikler ve editörlerin favorileri burada!
Aposto! Digest #41: Sinema & TV, Etimoloji, Sürdürülebilirlik

Aposto!’da yayımlanan bültenlerden öne çıkan içerikleri bir araya getirerek hazırladığımız Aposto! Digest’te bu hafta sinema & TV, etimoloji ve sürdürülebilirlik kategorileri yer alıyor. Haftanın illüstrasyonu, söyleşileri ve Aposto! Radyo'dan öne çıkanlar da bültenin devamında sizi bekliyor.

Mutlu hafta sonları!

Aposto! Community Ekibi

Haftanın İllüstrasyonu

• Şarap kültürü yayını Veraison, bol köpüklü yeni sayısının illüstrasyonuyla şişenin farklı hâllerini sunuyor.

Sinema & TV

Bu Hafta Ne İzlesem?, dijital platformlardan izleme önerilerini her perşembe e-posta kutunuza bırakıyor.


Son dönemin fenomen dizisi Gibi, komedi yönetmenliği açısından incelemeye değer bir eser. Henüz ilk işini gerçekleştiren Ömer Sinir; Feyyaz Yiğit'in hiçbir fiziksel aksiyona dayanmayan, reaksiyon odaklı, tamamen uzun diyalog ve monologlar üzerine kurulu meşakkatli mizahını kusursuzca tamamlayan bir yönetmenlik sergileyerek, dikkat çekici bir başlangıca imza attı. Gibi’nin merkezinde, kökleri Laurel ile Hardy'e kadar dayanan, birbirinin tamamen zıttı iki karakterin çatışması yer alıyor. Bu karakterlerden birinin, İlkkan'ın rolü, komedi üretmek değil, üstünden komedi üretilen kişi olmak. Bütün komedi yükü Yılmaz'ın/Feyyaz'ın üzerinde, her şey kendisine endeksli, bütün öykü onun repliklerine, tepkilerine göre ayarlanıyor. Bu noktada Gibi’deki yönetmenin asli görevi de Feyyaz Yiğit gibi oyun kurucu olmak değil, oyuna iştirak etmek, bir nevi kameralı İlkkan olmak. Ömer Sinir de bu görevi kusursuz yapıyor.
 
Komedi yönetmenliğinde temel unsurlardan biri zamanlamadır. Kameranın oyunculara mesafesi ve mekân içindeki konumu da o zamanlamanın anahtarı. Aksiyon içermeyen, karşılıklı diyaloglara, tek taraflı uzun monologlara dayalı Gibitarzında bir öykü için, mizahın kendisi kadar, yönetmenin tercihleri de büyük önem arz ediyor. Sinir, upuzun bölümler boyunca, hiç rol çalmadan, göze hoş gelen, daha sinematik kadrajların, kamera hareketlerinin peşine düşmeden bütün oyunu Feyyaz'ın taşı gediğine oturttuğu repliğine göre ayarlıyor. (Bir istisnayı teşkil eden yeni sezonun ikinci bölümü Kuki hariç, dizide karşılaştığımız "sinemasal" her an -ki sadece hikâyede bir değeri olmayan, amaçsız mola anlarında rastlıyoruz- kendi kendisinin parodisinden ibaret.) Kalabalık sahnelerde karakterlerden çok fazla uzaklaşmayan genel planlar ile ikili ve üçlü diyaloglarda keskin olmayan yakın planlar tercih eden ve bu ikisi arasında harika bir denge kuran Sinir, “fon” kullanımı noktasında da hayranlık verici bir iş ortaya çıkartıyor.
 
Gibi, zamansız, mekânsız bir sanal evrende geçiyor. Dizide kurulan dünyanın reel, pratik bir karşılığı yok. Karşımıza çıkan her karakter, adeta birer Twitterkullanıcısı, dizi boyunca da sanki Timeline'da dönen atışmalar izliyoruz. Birçok bölümde toplumsal mesaj veriliyor ama Twitter'da çoğu zaman denk geldiğimiz suni ve teorik tartışmaların bir kopyasından ibaretler. Vücutçu Yalvaç'taki mahalle baskısı, Vatka ve Nü Model’deki özgürlük çizgisi, Kokariç'teki başkalarının yanlışlarıyla dalga geçilmesi gibi temalar, gerçek mahallemizde değil, sanal mahallemizde yaşadığımız farazi tartışmaların uzantısı. Olaylara dahil olan kişilerin tavrı ve konuşma şekli de Twitter’daki bir tartışmaya dışarıdan dahil olan kullanıcıların tavrını andırıyor. Yılmaz ve İlkkan'ın birbirleriyle ve dizi evrenindeki diğer karakterlerle arasındaki hukuk da yine Twitter'da takipçilerle kurulan hukuka benziyor: Çoğu zaman yüksek sesli, keskin ve eyvallahı olmayan, gerçek dünyada kurulması mümkün olmayan bir ilişki biçimi. Bu nedenle bütün diziyi Twitter'ın beyaz fonlu akışına taşımak mümkün. Sinir de dizideki gerçek mekanlara, Twitter'ın beyaz arka planı muamelesi yaparak sadece fon işlevi gören bir gerçek dünya yaratıyor: Dizide dairelerin, apartmanların ve semtin herhangi bir ayırt edici özelliği yok; akılda kalan, easter egg işlevi gören bir nesne, obje içermiyorlar. Hepsi sadece birer fon. 8-10 saat boyunca boş fona maruz bırakmanın veya o fonu, çiçekli böcekli bir wallpaper'la doldurmanın, izleyiciyi eşit derecede yoran ve hikâyeyi ana amacından uzaklaştıran tercih olacağının bilincindeki Sinir, kamerayı karakterlere yaklaştırarak, çerçeveyi daraltarak fonu gizleme yöntemine gidiyor, üstelik hiçbir boşluk hissi yaratmadan. Bu yöntem kâğıt üstünde en ideal tercih gibi görünebilir fakat tatbik etmesi zor çünkü yönetmenin kendinden ödün vermesi ve bizzat kendi alanını daraltması gerekiyor. Sinir genç biri ve Gibi de ilk işi, tam da bu nedenle “seçilmiş” de olabilir ama yönetmenin kariyerinden bağımsız olarak, altından kalkması zor iş. Evet, Gibi baştan sona bir Yiğit dizisi (Aziz Kedi’yi anmak için sanırım iyi bir an), onun şovu ama böyle bir yönetmenlik (benzer şekilde kendinden ödün veren görüntü yönetimi ve kurgu) olmasa, sonuç farklı olabilirmiş.
 
Normal şartlarda, bu saydıklarımız, bir sinema filminde eksi hanesine yazılacakken burada artı değer yaratıyor, ki Yiğit’in yer aldığı ve onun mizahının şekil verdiği Ölümlü Dünya'yı, Cinayet Süsü'nü kötü kılan unsurlar da bunlardı. Nihayet, sinemaya hiç uymayan Yiğit mizahı, dijital platformlar sayesinde kendi alanını ve formunu bulmuş durumda. Gibi, ileride parmakla gösterilen bir ilk örneğe, şimdiden oluşturduğu hayran kitlesini sürekli büyüten bir kült esere dönüşecektir lakin Sinir’in, ülkemizde emsaline pek rastlanmayan üstün başarısı olmasa, mizahın güzelliği on par’ etmeyebilirmiş.

Abone Ol


Etimoloji

Kelime Köşesi; kelimelerin köklerini, tarihlerini ve anlamlarını keşfetmek için bir yolculuğa çıkıyor.


Yeni yılda tekrar merhaba. Seneye paramızın isimlerini öğrenerek bir giriş yapalım dedik.

Roma İmparatorluğu döneminde ticaret, farklı ağırlıkları olan altın, gümüş, tunç veya bakır metallerin aktarımı ile yapılmaktaydı. İmparatorluğun çöküşünden sonra Avrupa kıtasının çeşitli yerlerinde benzer metallerin farklı ağırlıklarını kullanan parasal sistemler kullanılmaya devam edildi. Bunlardan temel olarak karşımıza troy ağırlık sistemi çıkmaktadır.

Charles Moore Watson adlı İngiliz yazara göre adını, “terazi” anlamına gelen yerel bir kelime troi’dan alan troy ağırlık sistemine göre bir troy pound’u yaklaşık 373 grama denk gelen bir ağırlık ölçüsüdür. Bu ağırlık ölçüsünü parasal bir standart olarak kullanan Avrupa medeniyetleri, terimi kendi dillerine çevirmişlerdir. Örnek olarak İngilizcede troy pound, Fransızcada troy livre, ve Latincede troy libra.

Latince libra kelimesinin, Ön-İtalyanca *leithra-  kökünden geldiği düşünülür, ve birebir İngilizce pound olarak bilinen ağırlık ölçüsünü ifade eder (hatta bu sebeple İngilizcede ağırlık olarak poundun simgesi libranın kısaltması olan lb’dir) . Özellikle, bu para birimini Venedikliler kullanmaktaydı; ve onların dilinde ismi Latinceden biraz farklıydı. Venedikliler libra yerine, para birimlerine lira (çoğulu lire) demekteydiler.

Osmanlı Devleti’nde Doğu Akdeniz’deki yoğun ticari ilişkilerden dolayı, birçok parasal ve mali terimin Venedik İtalyancasından alındığı görülür. Türkçeye bu dilden kazandırılmış banka veya bilanço gibi kelimelere, lira da dahildir.

1844’te, eski paranın giderek tağşiş edilmesi ile, Osmanlı Devleti lira adı altında para tedavüle çıkarmaya başlamıştır. Para kelimesinin de bir birim olarak kullanılması ile beraber, ilk başta 40 para 1 kuruşa eşdeğer, 100 kuruş da 1 liraya eşdeğerdir. Böylece lira birimi, ana birim olarak kuruşun yerini alır. Peki kuruş nereden gelmektedir?

Abone Ol


Sürdürülebilirlik

Dünyahali, sadece iklim krizinden değil; havadan sudan da konuşuyor.


Sıfır Atık Yaşam Tarzı

Özlem Kaynak Eren

Son dönemde kulaklarımıza oldukça aşina olan sıfır atık mutfak fikrini biraz açalım.

Yöntemler ve seçenekler farklı olsa da asıl niyet, mutfaklarımızdan çıkan çöp miktarını azaltabilmek. “Bir yıl boyunca toplamda en fazla bir kavanoz çöp çıkaran aileler” hakkında izlediğim belgeseller beni en kısa yoldan vazgeçmeye ittiği için her zamanki küçük adımlara böl - hemen başla bakış açımla, konuyu ertelememeye karar verdim. 

Ölçümlemeyle başlamak, nerden kısarsanız en fazla etkiyi görebileceğinizi anlamak için ideal. Çöpünüzde en çok ne var? Attıklarınız arasında en çok yer kaplayan nedir? Sizin çöp tenekelerinizi bilmiyorum ama araştırmalar plastik atıkların yüzde 50’sinin pipet, torba ve şişelerden oluştuğunu söylüyor. 

Bizim çöplerimiz de bu istatistikle paraleldi ve en kolay vazgeçebildiklerimiz tek kullanımlık pipetler oldu. Her ne kadar çocuklar pipet kullanmayı çok sevse de, bambu ve metal pipetler ile bu alışkanlığımızı kolaylıkla dönüştürebildik.

Bir diğer çok hızlı dönüşümü kumaş ve mumlanmış kapaklarla sağladık. Streç folyo kullanımımız ciddi şekilde azaldı. 

Alışverişe giderken yanımıza aldığımız bez ve file torbalar da plastik torba miktarını neredeyse sıfırladı. Bu çok kullanımlık torbalardan hem her gün kullandığım çantamın içine, hem evin çıkışına, hem de arabaya yerleştirdim böylece planlanmamış anlık alışverişlerde de ulaşılması kolay oldu.

Plastik şişelerin önüne geçmek için kendi su mataralarımızı kullanıyoruz. Evden çıkarken de mutlaka yanımızda oluyorlar. Eve plastik şişede satılan içecek almayıp ya cam şişe tercih ediyoruz, ya da evde meyvemizi sıkıyoruz. Ambalajlı olan hemen hemen tüm gıdaların içerisine giren katkı maddelerinden de korunmuş oluyoruz böylece.

Bunların dışında kalan diğer ambalajları da azaltabilmek için satın alma kararıyla ilgili değişiklikler gerekebiliyor. Markette reyonları gezerken veya eve online sipariş verirken, çoğu zaman kendime soruyorum “gerçekten gerekli mi, almasam da olur mu?” diye. Eğer yokluğunu çok hissetmeyeceksem veya kendim yapabileceğimi düşünüyorsam, almamayı tercih ediyorum. Markette soyulmuş sarımsaktan, paketli donuk köfteye, badem sütünden, granolaya birçok farklı işimizi kolaylaştıran paketli gıda var. Tüm bunların ambalajları çöp miktarımızı artırıyor. 

Hazır atıştırmalıkları da hem sağlıklı beslenmek için, hem de ambalaj atığını azaltmak için almaktan vazgeçtim. Mutfakta üretmeyi çok sevdiğim için kek, kurabiye gibi atıştırmalıkları evde hazırlıyorum. Kuru meyveleri kendi kurutma makinemde kurutuyorum.

Tabi evde hazırlamak istediğimizde bu defa da mutfağımıza giren yemek malzemelerinin ambalajları yer tutabiliyor, sebze ve meyve kabukları ile pişen yemeklerden arta kalanlar gibi. 

Biz çözüm olarak bahçemize bir kompost alanı hazırladık. Mutfakta da bokashi kompostu için bir düzen kurduk. Bu sayede yumurta kabukları, çay ve kahve atıkları, kuruyemiş kabukları gibi organik atıkları içinde biriktirebiliyorum. Doğru oran ve zamanla verimli bir toprağa dönüşmüş oluyorlar. Altta biriken sıvı kısım ise ev bitkilerine en güzel sıvı gübre oluyor.

Yemek atıkları ile sebze ve meyve kabuklarını tavuklarımızla paylaşıyoruz. Aynı şekilde sokak hayvanlarıyla paylaşmak da iyi bir fikir olabilir.

Tavukların yemediği, kompost için de fazla asitli olan narenciye kabuklarını bir kavanozda biriktirip üzerini sirke ile kaplayıp 15-20 gün bekleyince kimyasallardan uzak harika bir yüzey temizleyici haline geliyor. Eğer sirke kokusu baskın gelirse sevdiğiniz bir uçucu yağ kokusunu ilave edebilirsiniz.

Tüm bunların yanında değiştiremediğimiz ve hazır almaya devam ettiğimiz gıdalar da var. Makarna, pirinç, bakliyat gibi. Yakınlarımızda açık satan güvenilir yerler olduğunu bilsem, kendi kumaş torbalarıma doldurup almayı tercih edebilirdim. Ülkemizde henüz böyle bir anlayış başlamadı, pazarlar haricinde açık alabileceğimiz yerler yok, ya da açık satılan gıdalar önerilmiyor. Yine de müşteri talebi arttıkça marketlerin de güvenilir açık satışa başlayabileceğine inanıyorum.

Unutmamak gerekir ki her zaman kaçaklar, kısa yollar, ve kolaylıklar olabilir. Yine de atıklarını azaltma konusunda daha bilinçli olan ve bunu azaltmak için çabalayan herkes şimdiden katkı sağlamış oluyor. Mükemmel olmaya çabalamak ve ertelemek yerine değişime bugün başlarsak çöp kutularımız zamanla hafifleyecek.

Abone Ol


Söyleşiler

• Oradan Buraya adlı podcast serisinin yaratıcısı Ulaş Yiğit ile podcast yapmak, farklı araçlar ve serinin geleceği üzerine keyifli bir sohbet için Show Business'ın yeni sayısına göz atabilirsiniz.

• Thiscover Me'nin son sayısında, sorumlu tasarım girişimciliği üzerine Tuğçe Akbulut ile bir söyleşi sizi bekliyor.

Aposto! Radyo

• Bahar Akıncı, Başıma Gelmeyen Kalmadı’da her hafta bir gezgini konuk ederek onunla yolculuğu ve bu yolculuk esnasında başına gelenler üzerine sohbet ediyor. Bashaques markasının tasarımcısı Başak Cankeş’in konuk olduğu son bölüm Aposto! Radyo’da dinleyebilirsiniz.



Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Editörün Seçkisi

Editörün Seçkisi

Aposto'da öne çıkan çıkan yayınlar ve içerik derlemeleri.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir