Ülkecek büyük bir trajedi ile sınandığımız yeni bir günün sabahından herkese günaydın. İstiklal Caddesi'ndeki bombalı saldırıda yaşamını yitirenlere Allah'tan rahmet, yaralılara ise acil şifalar diliyoruz. Başımız sağ olsun.
- Cari dengede enerji ithalatının baskısı sürerken, sanayi üretiminde yavaşlama sinyalleri beklenenden daha güçlü bir şekilde geldi. Bunun yanında EYT'nin yeni yılda hayatımıza gireceği ve Xi ile Biden'ın yüz yüze görüşmesi kesinleşti. Sanayi üretimi verisine dair değerlendirmemiz ile hafta boyunca bizi nelerin beklediğine ilişkin rehberimiz de bültenimizin sonunda sizleri bekliyor.
Güvenli kalın.
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Piyasalarda son durum ve haftalık değişimler.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), eylül ayına ilişkin cari işlemler dengesi verilerini yayımladı. Buna göre cari denge aylık bazda 3 milyar USD açık verdi. Beklenti, 2,5 milyar USD açık olması yönündeydi. Dengeye altın ve enerji hariç bakıldığında ise 6,8 milyar USD’lik fazla verildiği görülüyor. Veriyle birlikte 12 aylık cari işlemler açığı 39,2 milyar USD olarak gerçekleşti. Açıktaki inatçı seyrin altında bir önceki yıla kıyasla neredeyse dört kat artan enerji faturası ve dış ticaret açığı yatıyor.
💉 Hatırlatma dozu: TCMB, turizm gelirlerinin kayıt ve takip edilmesi çalışmalarını tamamladığını ve eylül ayı verilerini yeni metodoloji ile 2012 yılına uzanacak şekilde revize edilmiş halde açıklanacağını duyurmuştu. Düzenleme sonrasında, bir süredir yüksek seyreden ve tartışmalara konu olan 12 aylık net hata noksan kaleminde 8,6 milyar USD tutarında azalmış yaşandığı görülüyor.
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) , Eylül 2022 perakende satış endeksi verilerini açıkladı. Buna göre perakende satış hacmi yıllık bazda %9,7 oranında artarken aylık artış oranı %1,8 oldu. Aylık ve yıllık bazda en çok artış görülen alt kalem bilgisayar, kitap ve iletişim aygıtları grubu olurken otomotiv yakıtı satışının yıllık bazda %3,1 oranında daraldığı görülüyor.
👓 Dahası: Veri setinde ayrıca cari fiyatlarla ciro artışının ise %130,8 olduğu bilgisi yer alıyor. Bu oran, ürün grubu fiyatlarında yaşanan artıştan doğrudan etkileniyor. Bu sebeple de sabit fiyatlara satış hacmi düşen tek kalem olan otomotiv yakıtlarındaki yıllık ciro artışı %168,6 ile zirvede yer alıyor.
• Avrupa Komisyonu, güncellediği ekonomik görünüm raporunda ülkemiz için 2022 yılı büyüme beklentisini %5,0; enflasyon beklentisini ise %71,1 olarak açıkladı. Bu değerler 2023 için sırasıyla %3,5 ve %54,1; 2024 içinse yine sırasıyla %3,0 ve %40,4 olarak tahmin ediliyor. Raporda, AB’nin 2022 yılında %3,3 oranında büyümesi enflasyonun ise %9,3’e ulaşmasının beklendiği ifade ediliyor. Raporun tam metnini buradan indirebilirsiniz.
• Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türk Devlet Başkanları Zirvesi’nde yaptığı konuşmada Türk Yatırım Fonu’nun mümkün olan en kısa sürede hayata geçmesinin faydalı olacağını söyledi.
💾 Cep bilgisi: Türk Yatırım Fonu, Türk Devletleri Teşkilatı’nın ekonomik işbirliği alanında bir süredir gündemde olan projelerden biri. Fonun kurulumuna dair çalışmalarda geçtiğimiz yıl sona yaklaşıldığı duyurulmuştu.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, TBMM’de yaptığı konuşmada asgari ücrete yıl sonunda reel geliri koruyacak miktarda zam yapacaklarını açıkladı. Bilgin, Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesini aralık ayında meclise getireceklerini, bu kapsama girecek kişi sayısının ise 1,5 milyon civarında olacağını söyledi. Bakan ayrıca bu grubun %87’sinin özel sektörde çalıştığını ve uygulamanın 2023 yılında devreye gireceğini söyledi.
• Son üç yılda başkanlık koltuğuna beş farklı kişinin atandığı Türkiye İstatistik Kurumu'nda (TÜİK) başkan yardımcısı Fatih Şahin, cumayı cumartesiye bağlayan gece Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile görevden alındı.
• Avrupa Birliği Komisyonu Euro Bölgesi'nin 2023 yılı büyüme tahminini %1,4'ten %0,3'e çekti. Kurum, 2022 yıl sonu enflasyon beklentisini %8,5'e çekerken (önceki: %7,6) 2023 yıl sonu beklentisini %6,1 (önceki: %4,0) olarak açıkladı.
👓 Bir adım sonrası: Daralma sürecinin önümüzdeki mart ayına kadar süreceğinin tahmin edildiği çalışmada AB'de en büyük daralmanın Almanya ve İsveç'te yaşanması bekleniyor.
• Birleşik Krallık'ta ekonomi yılın üçüncü çeyreğinde %0,5’lik beklentilere karşın %0,2 oranında daraldı. İyi performans gösteremeyen ülke ekonomisi salgın öncesi seviyesini henüz yakalayabilmiş değil ve ülkenin merkez para otoritesi 2 yıla kadar uzayabilecek bir resesyonist dönem beklediklerini açıklamış durumda.
• Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile ABD Başkanı Joe Biden’ın salı günü başlayacak olan G-20 zirvesinde ilk kez yüz yüze görüşecekleri açıklandı. İki ülke arasındaki mevcut ticari gerginliklerin yanı sıra Tayvan kaynaklı askeri gerilim de bulunuyor. Biden, bu görüşmede Tayvan konusundaki hassasiyetlerini dile getireceğini açıkladı. Toplantıdan çıkabilecek bir işbirliği mesajı küresel siyasi iklimde yumuşama sağlayabilir.
• Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), gıda ithalatı hacminde rekor seviyelerin görüldüğünü duyurdu. Kurumun yayımladığı raporda hacmin arz ve lojistik ağlarındaki aksamalar sebebiyle 2 trilyon USD’ye ulaştığı ve bu durumun özellikle düşük gelir grubundaki ülkelerin gıda güvenliğini riske attığı ifade ediliyor.
• Japonya’da Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ekim ayında yıllık bazda %9,1 olarak açıklandı. Veride beklenti değer %8,8’di. Japonya için tarihî olan bu değerlerin de temel kaynağı enerji fiyatları. Japonya, büyümeye dair sorunlarının üstesinden gelmek üzere genişletici para politikası uygulamayı sürdüren nadir ülkeler arasında yer alıyor.
• Avrupa Birliği’nin (AB) İran’da yaşanan gelişmeler sonrasında yapılan devlet müdahalesine cevaben ülkeye yeni bir yaptırım setini devreye alması bekleniyor. Bugün açıklanması beklenen karar çerçevesinde -kapsam genişletilmediği takdirde- 30 kişi ve kuruma daha yaptırım uygulanması bekleniyor.
• Bir süredir olumsuz ve karmaşık haberlerle gündemde yer alan ve işlem hacmi itibarıyla dünya üçüncüsü olan kripto para borsası FTX, ABD’de iflas sürecini başlattığını ve CEO Sam Bankman-Fried’ın görevden ayrıldığını duyurdu.
👉 Olup biten: Kurum hakkında çıkan likidite problemleri haberlerinin ardından kurumun aracılık ettiği işlemlerle ilintili soruşturma başlatılmıştı. Süreç, kripto para fiyatlamalarında sarsıntı yaratmaya devam ederken, Binance’ın kurucusu Changpeng Zhao, FTX olayının etkilerinin henüz tam olarak görülmediğini söyledi.
Sanayide daralma artık gerçek
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) sanayi üretimi verilerini açıkladı. Endeks eylül ayında %1,6 oranında daraldı ve beklentilerin çok altında kaldı. Endekste yıllık büyüme ise %0,4 oldu.
Detaylarda neler var?
Endeksin alt kalemlerinde aylık bazda sanayi gruplarının tamamında daralma görülüyor. Bu alanda en sert daralma %2,6 ile madencilik ve taşocakçılığı kaleminde görülüyor. Bu seride yıllık daralma ise %16,5 seviyesinde. Alt sektörlerin neredeyse tamamı bu daralma eğiliminden etkilenmiş durumda.
Verilere mal grubu bazında bakıldığında ise beş alt kalemin de aylık bazda %1,3 ila %2,0 aralığında daraldığı görülüyor. Mal grupları verisine yıllık bazda bakıldığında ise ara malları ve enerji kalemlerinin yıllık bazda daraldığı, dayanıksız tüketim ve sermaye malları üretiminin %7’nin üzerinde büyüdüğü görülüyor. Dayanıklı tüketim malları da büyüme bölgesinde olmakla birlikte sıfıra yakın bir değere (%0,3) sahip.
📌 Önemli not: %1,0 olarak açıklanan ağustos ayı yıllık büyüme değeri %1,1 olarak revize edildi.
Veri bize ne anlatıyor?
Öncü veriler ve beklentiler ekonomik aktivitede üçüncü çeyrekle birlikte artan durgunluk eğilimine işaret ediyordu. Veride gelen bu beklentilerin üzerindeki daralma bu görüşü teyit ediyor. Bunun yanında, yıllık büyüme oranının da salgın döneminden bu yana görülen en düşük seviye olduğunu belirtmekte fayda var.
Veri setinin alt kalemlerinde derin ve genele yaygın bir daralma trendinin varlığı görülüyor. Bu, öncü verilerde vurgulanan finansal sıkılaşma eğilimi ve dış talebin daralmasının güçlü etkilerinin yansıması olarak kabul edilebilir.
PMI verileri, daralmanın ekim ayında da devam edeceğine işaret ediyor. Buna karşın reel sektör güven endeksi ve ciro endeksleri iç talepteki canlılığın sürdüğünü gösteriyor. Kısaca veri, faiz indirimleri serisiyle birlikte %3’lerden %5’lere revize edilen büyüme beklentilerinin aşağı çekilmesini an itibarıyla gerekli kılmayacak gibi görünüyor.
Buna karşın ekonomi politikası tarafında bu yavaşlamaya karşı adımlar atılabileceğini akıldan çıkarmamakta fayda var.
Yatırım Finansman, müşterilerine birbirinden özel kampanyalar sunuyor.
Yatırım Finansman ile “Haftaya Başlarken”
Yurt İçi Piyasalar
Yurt içinde yeni hafta, dış ticaretin miktar ve değer bazındaki seyrinin takibi açısından önemli olan, Dış Ticaret Endeksleri ile başlayacak. Salı günü Bütçe Dengesi verileri izlenecek. Bütçe dengesinin öncü göstergesi konumunda olan Hazine Nakit Dengesi, Ekim’de, geçen yılın aynı ayına göre 66,9 milyar TL daha olumsuz olmak üzere, 72,2 milyar TL açık verdi. Çarşamba ve Perşembe günleri dış borç ve konut sektörüne ilişkin bazı göstergeler takip edilecek. Ayrıca, her hafta olduğu gibi, Perşembe günü haftalık para, banka, menkul kıymet ve rezerv verileri de açıklanacak.
Haftanın son işlem gününde ise TCMB kasım ayı Piyasa Katılımcıları Anketi ve Fitch’in planlı Türkiye kredi notu gözden geçirmesi izlenecek. Ekim’de yıl sonu, 12 ay sonrası, 24 ay sonrası ve 5 yıl sonrasına ilişkin enflasyon beklentileri sırasıyla %67,8, %37,7, %21,2 ve %9,7 seviyesindeydi. Fitch, son olarak temmuz ayındaki gözden geçirmesinde, Türkiye’nin yabancı para cinsinden uzun vadeli kredi notunu yatırım yapılabilir seviyenin 5 kademe altı olan B not seviyesine düşürmüş ve not görünümünü negatif olarak açıklamıştı.
Yurt Dışı Piyasalar
Küresel takvimde iktisadi faaliyet ve enflasyona yönelik göstergelerin ön planda olduğu görülüyor. ABD’de salı günü ÜFE; çarşamba günü Perakende Satışlar, Sanayi Üretimi ve enflasyona yönelik öncü gösterge niteliği taşıyan İthalat Fiyat Endeksi; Perşembe günü Konut Başlangıçları ve Philadelphia Fed İmalat Endeksi ile Cuma günü Varolan Konut Satışları haftalık takvimde öne çıkan veriler olarak sıralanabilir. ÜFE’nin Ekim’de yıllık bazda %8,5’ten %8,3’e gerilemesi beklenmekte.
Euro Bölgesi’nde pazartesi günü Sanayi Üretimi; salı günü ekonomik büyüme ve perşembe günü TÜFE izlenecek. Büyümenin 3Ç22’de bir önceki çeyreğe kıyasla %0,2 ve geçen yılın aynı dönemine göre %2,1 artış kaydetmesi beklenmekte. Eylül’de %9,9 olan Euro Bölgesi yıllık TÜFE, ekim ayına ilişkin öncü ilk tahminde %10,7 olarak açıklanmıştı; nihai sonucun da aynı seviyede olması öngörülmekte.
İngiltere’de salı günü İstihdam Raporu; çarşamba günü Enflasyon ve cuma günü Perakende Satış verileri takip edilecek. İşsizlik oranının %3,5’de yatay kalması; yıllık TÜFE’nin ise eylüldeki %10,1’den Ekim’de %10,5’e yükselmesi öngörülmekte.
Asya tarafında ise salı günü Çin Sanayi Üretimi ve Japonya Ekonomik Büyüme ile cuma günü Japonya TÜFE takip edilecek. Japonya’da büyümenin 3Ç22 döneminde çeyreklik bazda %0,3 olması ve eylülde %3,0 olan yıllık TÜFE’nin ekimde %3,7’ye yükselmesi beklenmekte.
Son bir not olarak 15-16 Kasım tarihlerinde Endonezya’da G-20 Zirvesi’nin gerçekleştirileceğini de belirtelim. Rusya Devlet Başkanı Putin’in toplantıya fizikî katılım yerine video konferans yoluyla bağlanacağı açıklandı. Toplantıda Rusya’nın Türkiye’yle gaz konusundaki işbirliğine ve tahıl ihracatına yönelik bazı açıklamalar yapabileceği değerlendiriliyor.
