•  AB’de yaş bazlı sosyal medya kısıtlaması sinyali: Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Birliği’nin (AB) 27 üye ülkesini kapsayacak şekilde çocukların sosyal medya erişimini kısıtlamaya yönelik bir düzenleme üzerinde çalıştıklarını açıkladı. 

• Ayrıntılar: Düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından AB’deki 13 yaş altı çocuklar, sosyal medyayı yalnızca ebeveynleri, bakıcıları ve öğretmenlerinin gözetimi altında sınırlı sürelerde kullanabilecek. 13-18 yaş arasında yaş büyüdükçe kısıtlamalar da kademeli olarak kaldırılacak. Düzenleme, sosyal medya platformlarına ek olarak çocuklara uygun olmayan içerikler ve bağımlılık yapıcı özellikler barındıran platformları da kapsayacak.

•  İsviçre’den Google soruşturması: İsviçre Rekabet Komisyonu (COMCO), Android cihazlarda varsayılan arama motorunun seçilmesine olanak tanıyan özelliğin kaldırılmasının ardından Google hakkında soruşturma başlattı. 

• Ayrıntılar: “Seçim Ekranı” özelliği, kullanıcıların yeni Android cihazlarda ilk kurulum aşamasında Google dışında bir varsayılan arama motoru tercih etmesine olanak tanıyordu. Avrupa’daki diğer ülkelerde hâlâ mevcut olan özellik, bir süre önce İsviçre’de kaldırıldı. Bunun İsviçreli kullanıcılara Google’ın dayatılmasına yol açtığını vurgulayan COMCO, Google ile rekabet eden diğer arama motorlarının görünürlüğünün sınırlanacağına ve rekabet kurallarının ihlal edilebileceğine işaret etti.

•  Ofcom’dan TikTok soruşturması: İngiltere’nin medya denetim otoritesi Ofcom, çocukları zararlı çevrimiçi içeriklerden koruyamadığı şüphesiyle TikTok hakkında soruşturma başlattı. 

• Önemli ayrıntı: Soruşturma, platformun belirli bir kullanıcının çocuk olup olmadığını değerlendirmek için gerekli önlemleri alıp almadığını ve çocukların zararlı içerikleri görüntülemesini önlemeyi mümkün kılan sistem ve süreçlere sahip olup olmadığını inceleyecek.

•  Apple Intelligence’a Çin onayı: Çin Siber Alan İdaresi, Apple’ın üretken yapay zeka çözümü Apple Intelligence’ın yerli e-ticaret devi Alibaba’nın Qwen yapay zeka modelleriyle desteklenmek koşuluyla ülkede kullanıma sunulmasını onayladı. 

• Ayrıntılar: İzin kapsamında Apple Intelligence’ın Qwen modellerinden güç alan versiyonu, ülkedeki iOS, iPadOS, macOS ve visionOS işletim sistemli cihazlarda kullanıma sunulabilecek. Reuters’ın haberine göre Çin pazarı için Baidu, DeepSeek ve ByteDance’in modellerini de deneyen, fakat uyumluluk sorunları yaşayan Apple, ülkede Alibaba ile işbirliğine gidecek.

•  Gemini Spark, Türkiye’de kullanıma sunuldu: Google’ın talimatlar doğrultusunda kullanıcı adına işlem yapabilen ve Google Cloud bulut ağında 7/24 çalışabilen yapay zeka ajanı Gemini Spark, Türkiye’deki Google AI Ultra abonelerine sunuldu. 

•  X algoritmasına ince ayar: X Ürün Müdürü Nikita Bier, kullanıcıların karşılıklı olarak takipleştikleri kullanıcılardan gelen gönderileri daha fazla görmesini mümkün kılmak için platform algoritmaları üzerinde “ince ayar” yaptıklarını açıkladı. 

• Ayrıntılar: Güncelleme, gönderilerin altında takip edilen ve kullanıcıyı geri takip eden kişilerin yanıtlarının daha görünür olmasını mümkün kılacak. Bier’e göre yanıt bölümü artık, kullanıcıların “tanımadığı kişilerle dolu bir savaş alanı” olmaktan çıkacak.

•  Meta AI’a ebeveyn denetimi özelliği geldi: Meta, reşit olmayan kullanıcıların yapay zeka destekli sohbet robotu Meta AI ile intihar veya kendine zarar verme davranışına yönelik öğeler içeren bir konu konuşması hâlinde artık ebeveynlere bilgilendirme mesajı göndereceğini duyurdu. 

• Ayrıntılar: Yapay zeka tarafından işaretlenen tüm sohbetler, ebeveyne uyarı gönderilmeden önce manuel olarak da incelenecek. Uyarılar, ilk etapta yalnızca ABD, İngiltere, Avustralya ve Kanada’da Instagram’ın ebeveyn denetimi özelliğini kullanan ebeveynler için aktif hâle getirilecek. Meta, yeni özelliği yıl sonuna kadar küresel kullanıma açacak. 
• Ek olarak: Şirket, yakında yetişkin kullanıcıların Meta AI ile bu tür sohbetler yapması durumunda acil servisleri bilgilendireceği bir özelliği de kullanıma sunacak. 

•  Roblox video konferans özelliğini kapatıyor: Çevrimiçi oyun platformu Roblox, 2023'te kullanıma sunduğu video konferans özelliği Roblox Connect’i kaldırdığını açıkladı. 

• Ayrıntılar: Roblox Connect, kullanıcıların Roblox avatarlarını kullanarak görüntülü görüşme yapmasına olanak tanıyordu. Avatar, konuşma sırasında kullanıcının gerçek hayattaki jest ve mimiklerini taklit ediyordu. Ayrıca görüşmedeki kişiler, sanal bir ortamda birlikte gezinebiliyordu.

•  MİA Teknoloji’den robotaksi hamlesi: Yerli teknoloji şirketi MİA Teknoloji, bağlı ortaklığı Tripy Mobility’nin Çin merkezli CalmCar ile dördüncü seviye otonom robotaksilerin Türkiye ve seçilecek uluslararası pazarlarda ticari kullanıma sunulması için anlaşma imzaladığını duyurdu. 

• Ayrıntılar: Hizmet, SAIC Motor tarafından üretilen ve NVIDIA ile Horizon Robotics’in donanımlarını kullanan elektrikli MIFA 7 araçlarla sunulacak. Tripy Mobility, robotaksilerin Türkiye’de kullanılabilmesi için gerekli teknik uyarlama ve yerelleştirme çalışmalarını yürütecek. Şirket ayrıca, yol testlerinin planlanması ve filo yönetim altyapısının kurulmasından sorumlu olacak. Yol testlerinin tamamlanmasının ardından araçların ticari kullanıma sunulması için düzenleyici kurumlardan onay beklenecek.

•  Tesla'nın AI5 çipi kritik aşamayı geçti: Samsung, Tesla araçlardaki otonom sürüş sistemine güç verecek AI5 çipinin üretim öncesindeki son tasarım aşamasını tamamladığını duyurdu. 

• Neden önemli? Böylece 2 nanometre fabrikasyon sürecinden geçen çip, seri üretime bir adım daha yaklaşmış oldu. İlk üretimin yıl sonuna doğru başlaması, tam ölçekli seri üretim kapasitesine ise 2027’nin ortalarında ulaşılması bekleniyor.

•  eVTOL uçağıyla organ taşındı: ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), tıbbi organ taşımacılığına yönelik elektrikli dikey kalkış ve iniş (eVTOL) aracı uçuşu testini tamamladığını duyurdu. 

• Ayrıntılar: Test uçuşu kapsamında BETA Technologies, United Therapeutics Corporation ve Pennsylvania Ulaştırma Bakanlığı işbirliği yaptı. Uçuşta BETA Technologies'in ALIA isimli eVTOL uçağıyla Virginia'dan Maryland'e bir hayvan organı taşındı. Yolculuk boyunca iki ALIA uçak kullanıldı ve Charlottesville Albemarle Havaalanı'nda, taşınan organ ikinci uçağa aktarıldı.

•  Vertical Aerospace’den otonom ortaklığı: İngiltere merkezli eVTOL aracı üreticisi Vertical Aerospace, amiral gemisi eVTOL uçağı Valo’ya otonom uçuş yeteneği getirmek için Near Earth Autonomy ile işbirliği yaptı. 

• Ayrıntılar: İşbirliği kapsamında Near Earth Autonomy’nin otonom uçuş yazılımı, Honeywell Aerospace tarafından geliştirilen ve hâlihazırda Valo’da kullanılacak olan Anthem sistemine entegre edilecek. Hem tamamen elektrikli hem hibrit versiyonu bulunan Valo, tek şarjla 160 kilometre menzil sunuyor ve maksimum saatte 240 kilometre hıza çıkabiliyor. Dört koltuklu aracın kabini, altı koltuğa kadar genişletilebiliyor. Araç, toplam 550 kilogram yük kapasitesi sunuyor.

•  Volkswagen’den elektrikli bisiklet hamlesi: Volkswagen, n+ ile işbirliği içinde geliştirdiği elektrikli bisikletleri Sport eBike ve Crossover eBike’ı duyurdu. 

• Ayrıntılar: Gidona entegre geniş ekranlı bir kokpitle gelen bisikletler, geri görüş kamerasıyla donatılıyor. Kamera, arkadan bir araç yaklaştığında sürücüyü uyarmak için devreye giriyor. Apple’ın Bul uygulamasıyla uyumlu bir şekilde çalışan iki bisiklet, maksimum saatte 25 kilometre hıza çıkabiliyor ve tek şarjla 160 kilometre menzil sunuyor. Sport eBike, hız ve performansı odağına alırken Crossover eBike, engebeli yollar için tasarlanmış bir süspansiyon sistemi ve bir arka bagajla geliyor. Fransa'da ön siparişe açılan modellerin teslimatlarının sonbaharda başlaması bekleniyor.

•  Rusya, ISS’e bir astronot ve iki kozmonot gönderdi: Rusya, Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) iki kozmonot ve bir Amerikalı astronot gönderdi. 

• Ayrıntılar: Anil Menon, Pyotr Dubrov ve Anna Kikina’dan oluşan mürettebat, Rusya'nın Soyuz MS-29 uzay aracıyla Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü'nden ISS’e doğru yola çıktıktan yaklaşık üç saat sonra istasyona ulaştı. Hâlihazırda istasyonda görev yapan üç Amerikalı, iki Avrupalı ve iki Rus astronota katılan ekibin, yaklaşık sekiz ay ISS’te kalacağı açıklandı. 
• Öte yandan: NASA Başkanı Jared Isaacman, Rusya Federal Uzay Ajansı (Roscosmos) Direktörü Dmitry Bakanov ile görüşmek ve fırlatmayı izlemek için Baykonur Uzay Üssü'nü ziyaret etti. Böylece 2018'den bu yana bir NASA yöneticisi ilk kez Rusya'nın fırlatma rampasını ziyaret etmiş oldu.

•  Japonya yeniden kullanılabilir roketinin ilk test uçuşunu tamamladı: Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), Mitsubishi Heavy Industries ile işbirliği içinde geliştirdiği deneysel yeniden kullanılabilir roketi RV-X’in ilk test uçuşunu başarıyla tamamladı.

• Ayrıntılar: Japonya'nın kuzeydoğusundaki Noshiro Test Merkezi'nden fırlatılan RV-X, bir dakikadan kısa süren uçuş sırasında başarıyla kalkış yaptı, 11 metre yükseldi, dik pozisyonunu koruyarak 16 metre yatay biçimde ilerledi ve ardından iniş yaptı. JAXA, 1,8 metre çapında ve 7,3 metre uzunluğundaki roketi sonraki test uçuşlarında 100 metre daha yüksek bir irtifaya göndermeyi planladığına işaret etti.

•  Starlink yeni V5 antenini duyurdu: Elon Musk’ın uzay taşımacılığı girişimi SpaceX’in uydu interneti birimi Starlink, en yeni ev tipi anteni V5’i piyasaya sürdü. 

• Ayrıntılar: Selefi V4’ten çok daha küçük ve hafif olan V5, daha düşük bir veri hızını destekliyor. V4, 400 Mbps’in üzerinde hızları desteklerken V5’te bu destek 375 Mbps’e düşüyor. Fakat model, V4’ün 75-100 W’lık güç tüketimine kıyasla 35-50 W enerji tüketerek çok daha yüksek bir verimlilik sunuyor. Yeni anten, Router Mini ve çatıya kurulumu mümkün kılan bir boru adaptörüyle gönderiliyor.

•  Ebola aşısı için ilk deneme: Oxford Üniversitesi Aşı Grubu, Bundibugyo Ebola virüsüne karşı geliştirilen ilk aşının Faz I insanlı denemesini başlattı. 

• Ayrıntılar: Çalışmada aşının güvenliği ve bağışıklık yanıtının 18-55 yaş arasındaki 50 sağlıklı gönüllüde değerlendirileceği açıklandı. Salgının, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde 1926 vaka ve 702 ölüme, Uganda'da ise 20 vaka ve iki ölüme neden olduğu biliniyor.

Influencer çağının son evresi: Yalnızlık paylaşılır, paylaşılırsa etkileşim alır 

Influencerlık kendi döngüsünü geleneksel reklama dönüştürerek tamamladı. Pazar hâlâ büyüyor belki ama güven günden güne azalıyor. Tüketiciler ise bu kurgusal samimiyet ve aşırı tüketime karşı zırhlarını kuşanırken dijital kapitalizm illüzyonunun kalesini keşfetmekte gecikmedi elbette. Onun da adı yalnızlık. İşte tam bu noktada “yalnızlık influencer’lığı (loneliness / solitude influencer) adı verilen yeni bir içerik üreticisi profili yükselişe geçti.

Uzun yıllardır reklam sektöründe olduğum için kendimi reklam, influencer (etkileyici) ve türevlerine karşı dayanıklı saymak gibi bir yanılgım vardı. Hep içimden derdim ki, "Ben satın almaya ikna eden taraftayım, kolay kolay ikna olmam." Boş özgüven. Çünkü herkes kendi zaaflarından vuruluyormuş; çok geçmeden anlıyor insan.

YAZININ DEVAMI

•  Akıllı telefon pazarı %11 küçüldü: Pazar araştırması şirketi Counterpoint Research tarafından derlenen veriler, yılın ikinci çeyreğinde küresel akıllı telefon sevkiyatlarının geçen yılın aynı dönemine göre %11 gerileyerek 2013’ten bu yana ikinci çeyreklerde görülen en düşük seviyeye indiğine işaret etti. 

• Ayrıntılar: Nisan-Haziran ayları arasındaki dönemde pazardan %24 pay alan Samsung, yeniden ilk sıraya yükselerek en çok akıllı telefon satan marka oldu. Teslimatlarını %3 artıran Apple da %20 pazar payıyla ikinci sıraya yerleşti. İlk 5’te Samsung ve Apple’ı sırasıyla Xiaomi, Oppo ve Vivo takip etti.

•  OpenAI’ın donanım ürününden ilk ayrıntılar: Geçen yıl Apple’ın eski baş tasarımcısı Jony Ive’ın io Products girişimini satın alan ve ekiple ekransız bir yapay zeka cihazı üzerinde çalıştığını açıklayan OpenAI’ın ilk donanım ürününe ilişkin yeni ayrıntılar ortaya çıktı.

• Ayrıntılar: Bloomberg’ün haberine göre şirketin “evde yaşayan insan benzeri bir yapay zeka arkadaşı” olarak nitelendirdiği cihaz, ChatGPT ile senkronize olabilen ekransız ve mobil bir akıllı hoparlör olacak. Bir “kişiliğe” sahip olacak ürün, kullanıcının dijital verilerine de erişebilecek ve zaman içinde kullanıcıyı proaktif biçimde tanıyarak daha kişiselleştirilmiş yanıtlar sunacak. Kendi kendine hareket etmesini mümkün kılan mekanik aksamlarla donatılan hoparlör, bir arkadaş gibi hissettirmeyi ve ChatGPT’nin fiziksel bir tezahürü olmayı amaçlayacak.

•  OpenAI, Codex klavyesini duyurdu: OpenAI, yapay zeka destekli kodlama aracı Codex ile eşleştirilerek kullanılmak üzere tasarlanan klavyesi Codex Micro’yu tanıttı. 

• Ayrıntılar: Work Louder ile geliştirilen ve sınırlı sayıda üretilen ışıklı klavye, ChatGPT kullanıcılarının belirli görevleri kendileri adına otonom biçimde tamamlayabilen kodlama ajanlarını yönetmelerine yardımcı oluyor. ChatGPT’nin masaüstü uygulaması aracılığıyla kontrol edilebilen ve kişiselleştirilen klavye, ajan durumunu gösteren ışıklı Ajan Tuşları, sık kullanılan işlemler için kısayol görevi gören özelleştirilebilir Komut Tuşları ve görevleri başlatmak için kullanılan bir joystick ile donatılıyor. Klavyede ajanın belirli bir görevde ne kadar zaman harcayacağını ve işlem gücü kullanacağını ayarlamaya yardımcı olan bir kadran da bulunuyor. 

•  Grok Build’in kaynak kodları yayımlandı: Kısa bir süre önce şirket adını SpaceXAI olarak değiştiren xAI, yapay zeka destekli kodlama aracı Grok Build’i tamamen açık kaynaklı hâle getirdiğini duyurdu. 

• Ayrıntılar: Grok Build’in tüm kaynak kodları, GitHub üzerinden yayımlandı. Geliştiriciler artık, aracın tüm mekanizmalarını ve temel çalışma mantığını kaynak kodu üzerinden inceleyebilecek. Ayrıca üçüncü taraf geliştiriciler, Grok Build’i çok daha hızlı ve güvenli bir şekilde kendi projelerine entegre edip yerel olarak çalıştırabilecek.

•  iOS 27’nin herkese açık deneme sürümü yayımlandı: Apple, bu yılki Dünya Geliştiriciler Konferansı’nda (WWDC) tanıttığı yeni iOS 27, iPadOS 27, macOS 27, watchOS 27, tvOS 27 ve HomePod işletim sistemlerinin herkese açık deneme sürümlerini geliştirici testlerinin ardından yayımladı. 

• Ayrıntılar: Apple’ın Beta Software Program’ına kayıtlı kullanıcılar, uyumlu cihazlarına yeni işletim sistemlerinin deneme sürümlerini indirebiliyor. Program, geliştirici hesabı gerektirmeden yeni özellikleri test etmeyi mümkün kılıyor. Şirket, kararlı sürümleri sonbaharda yayımlamadan önce kullanıcılardan aldığı geri bildirimlerle hata düzeltmeleri ve performans iyileştirmelerini yapıyor.

•  Thinking Machines Lab ilk modelini yayımladı: OpenAI’ın eski baş teknoloji sorumlusu Mira Mirati tarafından kurulan yapay zeka girişimi Thinking Machines Lab, ilk genel amaçlı yapay zeka modeli Inkling’i yayımladı. 

• Ayrıntılar: Açık ağırlıklı model, 975 milyar parametreye sahip olsa da maliyet tasarrufu ve hız için belirli bir görevi yerine getirirken 41 milyar parametre kullanıyor. Metin, ses, görüntü ve video formunda 45 trilyon token ile eğitilen model, dört formda muhakeme yapabiliyor olsa da şimdilik yalnızca metin formunda çıktı üretebiliyor. Kullanıcılar, hız önceliklerine göre modelin muhakeme eforunu artırıp azaltabiliyor. 
• Karşılaştırma: Şirket, Inkling’in aynı kodlama performansına ulaşmak için NVIDIA’nın en yeni Nemotron 3 Ultra modeline göre üçte bir oranında daha az token kullandığını söylüyor.

•  SigScalr: Apple, hata tespit yazılımı geliştiren ABD merkezli SigScalr’ın bazı varlıklarını satın aldı. 

• Ayrıntılar: Apple, anlaşmayla SigScalr'ın bazı teknolojilerini devralırken belirli çalışanlarını işe alma hakkı da elde etti. SigScalr’ın teknolojisinin, Apple ürünleri için uygulama geliştirmeye olanak tanıyan kodlama platformu Xcode’a entegre edilmesi bekleniyor.

•  DeepSeek: Çin merkezli yapay zeka girişimi DeepSeek’in, 71 milyar dolar değerleme üzerinden 1,5 milyar dolar yeni yatırım toplamayı hedeflediği ve bu yılın sonlarında ya da 2027’de halka arz olmayı planladığı bildirildi. 

•  Neko Health: Spotify’ın kurucu CEO’su Daniel Ek tarafından kurulan sağlık teknolojisi girişimi Neko Health, Lightspeed Venture Partners ve O.G. Venture Partners tarafından ortak yönetilen yatırım turunda 700 milyon dolar finansman topladı. 

• Ayrıntılar: Atomico, General Catalyst, Lakestar, Liberty City Ventures, Positive Sum ve BDT & MSD de tura katılan yatırımcılar arasındaydı. Neko Health’in teknolojisi, vücut taraması ve kan testleri üzerinden hastalıkların erken teşhisine odaklanıyor. Sistem, tarama yoluyla çıkardığı verileri mobil uygulama üzerinden kullanıcıya bildiriyor. İngiltere ve İsveç'te şubeleri bulunan şirket, ABD'deki ilk şubesini New York'ta açmayı planlıyor.

•  PixVerse: Yapay zeka destekli video üretim araçları geliştiren Singapur merkezli girişim PixVerse, CDH Investments liderliğindeki yatırım turunda 439 milyon dolar finansman topladı. 

• Ayrıntılar: Alibaba, Lollapalooza Capital, Ivy Capital, Grand Mount Capital, Eastern Bell Capital, Mirae Asset, BlueFocus, CloudAlpha, iGlobe Partners ve LionX Ventures’ın da katıldığı tur, şirketin değerlemesini 2 milyar doların üzerine çıkardı. Yeni finansman, dünya modeli teknolojisini geliştirmek, kurumsal müşteri ağını genişletmek ve araştırma ile satış ekiplerini büyütmek için kullanılacak.

•  Emergent: Kodlama bilgisi olmayan kişiler tarafından da kullanılabilen yapay zeka destekli uygulama geliştirme platformu Emergent, Creaegis liderliğindeki yatırım turunda 130 milyon dolar finansman topladı. 

• Ayrıntılar: MNI Ventures-Claypond, Sentinel Global, Khosla Ventures, SoftBank Vision Fund 2, Lightspeed Ventures ve Y Combinator’ın da katıldığı tur, değerlemesini 1,5 milyar dolara çıkararak şirkete unicorn statüsü kazandırdı. Böylece şirket, değerlemesini yalnızca altı ay içinde beşe katlamış oldu. Bugüne kadar toplanan finansman ise 230 milyon dolara ulaştı. 
• Ek olarak: Hâlihazırda Hindistan ve ABD’de ofisleri olan girişim, Avrupa’da da ofis açmayı planladığını açıkladı.

Mutlaka göz atın:

🗞 Pareto: Burhan Karaçam ile AI çağında liderlik: Çıraklığı yaşamayan gençler nasıl usta olacak? | Doğa Yurduneri 

🗞 Canlı Gündem: Anthropic'in 'Project Panama' projesi: Milyonlarca kitap tarandı ve imha edildi 

🗞 Angst: Geri dönüşümle imtihanımız: Ambalaj tasarımından bağımsız ambalaj atığı sistemi işler mi? | Pelin Cengiz 

Bir önceki sayı:

🧑‍⚖️ Apple-OpenAI davası, ChatGPT Work 

📱 Son olarak: Aposto'nun LinkedIn ve YouTube hesabını takip etmeyi unutmayın!