içimdekiler
kavramlar
yargı dağıtanlar
mikroskop
boyu değil, işlevi

dijital aşk ve seks

dijitalden yürüyen aşklar, meşkler ve ilişkiler nasıl yürüyor?
Beril Ateş

Beril Ateş

Arkadaşının arkadaşları ile dar alanda kısa paslaşmalar mı, tanımadığın ve tanınmadığın geniş alanda algoritmalarla boğuşmak mı? Bir yandan tanıma ve anlaşılma derdi, öte yandan ‘are you disco, are you kola?’ netliğiyle gelen istek belirtileri… 

Dijital alanda aşk, meşk ve seks halleri, beraberinde netlik olduğu kadar saçma çelişkileri de getiriyor. Birileri aylarca konuşuyor, sonra iş fos çıkıyor; ötekiler iki sohbet, hop yüzükler takılıyor. Belki de dijital ilişkilenmeler, yüz yüze olanlardan çok da farklı bir şey sunmuyor… 

Dijital ilişki uygulamaları seksi özgürleştiriyor mu, yoksa yüzük parmağına takılan türden baskıları arttırıyor mu? Ya da bunların harici ve ötesinde birçok boşluğun yerini doldururken, bir şeylerin de içini mi boşaltıyor? 

Bu sayımızda savunmalar, deneyimler, iç geçirmeler ve göz devirmeler sizi bekliyor. 

LinkedIn’den millete yürüyenler hariç herkese sevgiyle, 9. sayımız kalkışa hazır. 

Rayka  

içimdekiler

🧲 dijitalden yürüyen aşklar: Aşk tesadüfleri seviyorsa, bir sosyal medyada ya da bir tanışma uygulamasında denk gelmek de bir tesadüf sayılır mı? Dijitalden yürüyen aşklara karşı çıkanlara bir aşk olsun çektik. 

🐚 karşılaşmanın binbir hali: İnsanlarla çevrim dışı veya çevrim içi yollardan tanışmak mümkün. Aralarında bir fark var mı peki? Güzide Şevval Bilgiç, karşılaşmalar denizindeki deniz kabuklarını ve can yeleklerini yazdı. 

📱20’liklerin dating app’lere karşı duruşları nedir?: Dijital aşk ve seks diyen, tabii ki tanışma uygulamaları da der. 20’lik’in kurucusu Yasmin Güleç, tanışma uygulamalarının kullanımı hakkında 20’liklerden görüş alıyor. 

💥 boyu değil, işlevi: Üşenmedik, üşenenler için bu sayının anahtar bilgilerini derledik. 

kavramlar

dijitalden yürüyen aşklar

kokulu mektupların yerini kalpli mektup emojisi mi aldı?

dijitalden yürüyen aşklar

Hayatında en az bir romantik komedi filmi izlemiş olanlar bilir ki aşk, genellikle bir tesadüf sonucu doğuyormuş gibi gösterilir. Birinin eldiveninin teki tesadüfen öbürünün cebinde kalır, bir kafede birinin siparişi tesadüfen öbürüne gider, biri yanlışlıkla ters yöne giden otobüse biner ve orada biriyle çarpışır falan diye uzar bu liste... 

Tesadüfler güzel olabilir fakat bir aşk ilişkisinin oluşması için her zaman tesadüflerle dolu hikayelere gerek yok. Hele de çeşitli sebeplerden ötürü insanlarla yüz yüze tanışma ihtimalimiz azalıyor veya zorlaşıyorsa (bakınız: hey gidi covid-19 karantinası, ismindeki 19’dan bu yana 4 sene geçmiş!). Bir de elimizde bu tanışmaları başka yollardan sağlayacak yöntemler varsa, aşkın (ya da seksin) kıvılcımı, tesadüflere çok da ihtiyaç duymadan, bir telefon ya da bilgisayar ekranından da çıkabilir. Günümüzde Tinder, Bumble, Grindr, OkCupid, Happn gibi bu amaca uygun tasarlanmış ya da Instagram, Twitter gibi direkt olarak bu amaca hizmet etmese de tanışmaları kolaylaştıran birçok site ve uygulama var. 

Bu uygulamaları kullanmak bir eksiklik ya da fazlalık göstergesi değil. Buralardan kurulan aşk ilişkileri ve cinsel ilişkiler de yüz yüze sağlananlardan daha iyi ya da daha kötü değil. Sadece aşkı ve cinselliği, kokulu mektupların atıldığı dönemden daha farklı bir şekilde, dijital bağlama uygun olarak yeniden düşünmemiz gerektiğine işaret ediyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
yargı dağıtanlar

karşılaşmanın binbir hali

Her karşılaşma ve tanışma, kendi deniz kabuklarını getiriyor.

karşılaşmanın binbir hali

Yaşamını ilişkilenmelerle mümkün kılan biz insanlar, yaşamımızın her bir anında çeşitli karşılaşmalar yaşarız. Bu karşılaşmalar ile sosyal, romantik yahut akran ilişkileri kurar ve döngülerimizi tamamlarız.

 Yaşadığımız karşılaşmalar; önceleri çoğunlukla yüz yüze olup bağ kurmaya dönüşürken, şimdilerde ihtimaller sosyal medya aracılığıyla çoğalıyor. Medya denizi dalgalarında yüz yüze gelebileceğimiz, bazen de yüz yüze gelmeyi tercih etmeyerek, anonim kimliğimizi sürdürebileceğimiz birçok seçenek mevcut.

 Sosyal medya platformlarında, parmağımızı dikey yahut yatay eksenlerde hareket ettirerek insanlarla tanışıp, ilişkilenebiliriz. Ekranlar aracılığıyla mümkün hale gelen bu tanışma ve ilişkilenme yöntemi kimi kişilere daha güvenli gelirken; kimi kişiler için yüz yüze tanışıp, ilişkiyi sürdürmek daha konforlu olabiliyor.

 Medyanın çeşitli platformlarında başlayıp sürdürülen ilişkilerin başlangıcıyla ilgili ihtimaller de oldukça çeşitli. Bazen paylaşılan bir içeriğe alınan bir yanıtla başlayabilirken; bazen de ilişkilenmek için date uygulamaları tercih edilebiliyor.

 Yüz yüze-dijital ortam tanışmalarını birbirinden ayıran ve görece kritik sayabileceğimiz nokta: medya aracılığıyla internet dolaşımına giren şeylerin sonsuz bir döngü içerisinde orada kalarak dolanması. İnternetin ve sosyal medya platformlarının dalgaları arasında giyilebilecek en koruyucu cankurtaran yeleği kendi mahremiyetini ve gizliliğini gözetmek sayılabilir.

 Her karşılaşma ve tanışma, kendi deniz kabuklarını getiriyor.

Kulağına yaslayıp dinlemeyi unutma. :)

Hikâyeyi paylaşmak için:
mikroskop

20’liklerin dating app’lere karşı duruşları nedir?

dikkat dağıtma, güvensizlik ve tüketim üzerine

20’liklerin dating app’lere karşı duruşları nedir?

Ulu büyük anneannem (yani anneannemin annesi), anneannem, annem ve ben oturuyoruz. Elimizde kahveler, çaylar, sular, tartışıyoruz. Hararetli bir münazara, gören dünyayı kurtarıyoruz sanacak. Peki bu 4 jenerasyonu kapsayan grup neyi tartışıyor? Eee dating applerini tabii ki canım, neyi olacak. 

Konu nasıl açıldı diye soracak olursanız, bilmiyorum. Ama buradayız. Halimizden de memnunuz. Anneannem bu yeni nesil ‘dating’i beğenmediğini söylerken, ulu büyük anneannem tehlikeli bulduğundan bahsediyor. Karşı cephede annem günümüzde bunun normal olduğunu ve hayatın bir parçası haline geldiğinin altını çizerken ben konuya farklı bir yerden giriyorum. Anneanne, diyorum, sen dedemi iki saniye görüp aşık olmadın mı? Sonra tanımadığın bu yakışıklı mı yakışıklı bey ile bir pastanede oturmadın mı? Sonra ulu büyük anneanneme dönüyorum, siz de uzaktan gördüğünüz bir denizciye aşık olup aylar boyunca mektuplaşmadınız mı? Yanlış mı hatırlıyorum çok severek dinlediğim bu aşk hikayelerini?  

Kaçımız ailelerinden görücü usulleri, fotoğraf gösterip beğenmeler, tanımadıkları ile buluşma hikayeleri duydu? Kaçının büyükleri böyle tanışıp, evlendi, çocuk sahibi oldu? Cevabı sayıya dökemeyecek olsam da ‘çok’ diyebiliriz bence. Bu arada şimdiden altını çizeyim, bahsettiğim bu tanışma formları kişinin kendi rızası ile olan türden, diğeri hakkında yorum bile yapmıyorum şu an. 

Medya araştırma şirketi Gemius Türkiye’nin 2022’de yayımladığı bir araştırmaya göre, Tinder’a 3.9 milyon kişi erişim sağlamış. Aynı zamanda internete bağlanan 100 kişiden 12'sinin Ocak 2022’de dating app kullandığını belirtti. En çok kullananlar kimmiş peki? Tabii ki canım 20’likler. Verilerine göre bu uygulamalarda en çok vakit geçirenler 25-34 yaş aralığı olmuş. Kısaca günbegün kullanımı artan dating app’lerin, eskinin alışılagelmiş tanışma yöntemlerinin teknolojiye dökülmüş halleri olduğunu söyleyebilir miyiz? Belki. Ama çok da ikna olamadım. 

Sonuçta Wifi sinyallerinin güçlendiği, 4G’nin katlana katlana çoğaldığı, sosyal medya uygulamalarının arttığı bir dünyada herkes samimi bir bağ arıyor. Ağ mı? Yok yok, ağ değil, bağ. Hani o iki kişinin arasında oluşan güzel şey. Bunun değeri eskiden daha mı çoktu? O dinledikçe eridiğimiz aşk hikayeleri, teknoloji ile birazcık daha erişilmez bir hal mı aldı? Yoksa durum aynı, format mı farklı?  

20’lik olan bizler sözde barlarda, toplu taşımada birbirinin gözünün içine bakmayan, telefon konuşması yapmaya utandığı için mesajlaşmayı tercih eden bir nesil olarak, sağa sola kaydırılan fotoğraflarla müze gibi ‘dating applerine’ mi kaldık? Bunun etkisi neler oldu? Bir de 20’liklerimizden duyalım: 

sıkıntılar içinde bir dikkat dağıtma oyunu mu?

28 yaşında video editörü olan Reyyan Kızılkaya, bu dating applerinin bir kaçış yolu olduğunu söyledi. “Her şeyden sıkıldığımız, şikayet ettiğimiz, genelde hayatımızın da kötü gittiği dönemlerde bazen ilişki arasak da bi heyecan için uygulamayı kullanıyoruz,” dedi. Bu tür uygulamalarda ilişki arayanlardan çok, kafa dağıtmak isteyenler olduğunu gözlemlediğini paylaştı. 

Benzer bir şekilde 27 yaşındaki tiyatro proje koordinatörü Sıla Kenar, kimsenin yeni birileri ile tanışacak enerjisi olmadığını belirtti. 5 yıldır aralıklı bu uygulamaları kullansa da, son bir yıldır hiç zevk almamaya başlamış. Bunun nedeninin sohbet güzel değilse, anında hevesinin kaçmasıymış. “Zaten artık date'e dönüşme oranı da çok düştü eşleşmelerin. Bence insanlar günlük hayatta oldukça yoğun ve gerçek problemleri çok gerçek ve büyük. Bunun üstesinden gelip yeni biriyle tanışma enerjisi bulmak elbette çok zor. Sanırım online dating app’lerinin verimliliği refah seviyesiyle doğru orantılı.”

Sıla’nın kurduğu refah ve dating appleri arasındaki doğru orantı, Bumble’ın 2022 yılında yayınladığı ankette de kendini göstermişti. Buluşmalarda bütçenin daha çok düşünüldüğü, hatta yaş ilerledikçe date’lere daha az bütçe ayrıldığı ileri sürülmüştü. Aynı şekilde Bumble’ın 2023 yılı dating tahminlerinde, finansal sıkıntının daha az tabu olacağını görüyoruz. Bumble kullanıcılarının %57’si gösterişli datelerdense, daha sade buluşmalar tercih ettiklerini belirtmiş. 

çevrim içinden, çevrim dışına zorlu yol

Date’lerin finansmanından bahsettik ama dating app’lerde başlayan çoğu konuşmanın bir yere varamadığının üstünde durmadık. 

28 yaşında avukatlık yapan Y., Bumble’a “daha düzgün” olduğunu duyduğu için kayıt olduğunu ama orada da istediğini bulamadığını belirtti. “Ya [seni] çok beğeniyor ve seks odaklı sorularla ilerliyor (dating app'lerin sekse giden bir alternatif olduğunu biliyorum ama en azından ertesi gün böbreğimin yerinde olacağına ikna olacak kadar konuşabilsek) ya da akışta kısa cevaplarla sen yazmadıkça karşındaki de yazmıyor, uzay boşluğunda kayboluyorsunuz. Aşkı burdan bulmak imkansız mıydı? Bence değildi. Ama kolay mıydı? HİÇ değildi.”

Trond Viggo Grøntved ve iş arkadaşlarının Evolutionary Psychological Science'da çıkan araştırmasında, Norveç’te yaşayan 269 gence Tinder kullanımları ile ilgili sorular sorulmuş. Ortaya çıkan görüntü de şu: çok fazla eşleşme olsa da, ancak her 57 eşleşmeden biri gerçek hayatta buluşmaya yol açıyor. Yani %2’den düşük bir rakam. Psychology Today’de bu araştırma ile ilgili çıkan yazı da şunu ekliyor: “ Her 5 buluşmadan birinde, romantik veya seks-odaklı bir gelişme yaşanıyor. Matematiğe dökerseniz, her bir buluşma için yaklaşık 285 tane eşleşmeniz olması gerekiyor.” 285! Düşünsenize, tam emin olamadığınız bir buluşma için yaklaşık 285 insan gözlerinizin önünden geçiyor. Tüketim çağındayız tabii, her yere yansıyor. 

Benzer bir şekilde 24 yaşındaki psikolog S., bu uygulamaların eşleşme (yani match) biriktirmekten başka bir şeye yaramadığını belirtiyor. Ego tatmini, koleksiyonerlik, Instagram’da daha çok takipçi kazanmak için dating app’lerini kullanmak gibi nedenleri sıralıyor. Aynı zamanda bir zaman aşımı olduğunun altını çiziyor. “Uzun süreli dating app kullanınca bunalıyorsun. Her konuşma birbiri ile aynı başlıyor; ‘selam naber napıyorsun.’ Tekrar tekrar bunlara maruz kalınca anlamsızlaşıyor galiba, bir yere varmıyor zaten diye sıkılıyor insan belki de.”

27 yaşındaki marka yöneticisi Gülben de “yüzeysel iletişim için harcanan eforun çok yorucu” olduğunu belirtiyor. Pek değmediğinin altını çiziyor. 

kültür farklılıkları ve güvensizlik

Her yiğidin yoğurt yiyişi farklıdır. Bu deyimden dating uygulamaları da muaf olamıyor. Farklı ülkelerde, farklı şekillerde karşılanıyor bu uygulamalar.  Mesela 28 yaşındaki küçük işletme sahibi Feyza Gül Akbulut, kültürel etkilerin göz ardı edilemeyeceğini paylaştı. Belçika’da 1 sene Tinder üzerinden tanıştığı biri ile çıktığını, Türkiye’de çoğu arkadaşının ise tatmin edici sonuçlara ulaşamadığını belirtti. “Estonya’da kullanırken karşı cinsin ciddiyet arayışından rahatsız olduğum için kullanmayı bırakmıştım,” diyerek ekledi.

20 yaşındaki üniversite öğrencisi Yağmur Ağrı ise Türkiye’de online dating kültürünün daha tam yerleşmediğini öne sürdü. İlk olarak ülkemizde hala “dating app kullanımının ‘ayıp' olarak görülmesi ve yargılanması”nın buna neden olduğunu belirtti. Aynı zamanda güven duygusunun eksik olduğunu söyledi. “Buluşmaya gidecek birini bulmak kolay olmuyor bence, güvenmek zor oluyor.”

Ülkemizde, dating denince güvensizliğin de peşi sıra arkasından gelmesi maalesef her gün karşımıza çıkan haberleri düşündüğümüzde gayet anlaşılır. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun 2022 yıllık veri raporuna göre, geçtiğimiz yıl “erkekler tarafından 334 kadın öldürüldü, 245 kadın şüpheli şekilde ölü bulundu.” Böyle bir gerçeklikle yaşadığımız ülkemizde, yabancılar ile buluşmak daha da zorlaştı. 

29 yaşındaki muhasebe uzmanı Saniye Saylam da tanımadığı ya da en azından ortak arkadaşı olmayan biri ile buluşmayı korkutucu bulduğunu söyledi. “Yoldan geçen biri bile kadınlar için kamusal alan fark etmeksizin tehdit olabiliyorken, ben özel bir alanda bir erkekle yalnız kalmaktan korkuyorum. Erkek deme sebebim de cis-hetero bir kadın olmam. Bu sebeple fiziken tanışma ihtimalimin olduğu yerlerde bir şeyler başlatmak daha iyi hissettiriyor.”

ihtimallerin heyecanı

Bu yazıyı bitirirken, uygulamaların pozitif yanlarına da değinmek istiyorum. Çünkü çoğu şeyde de olduğu gibi olay uygulamanın kendisinden çok, onun nasıl kullanıldığı ile ilgili. Çevremde Tinder, Hinge, Bumble gibi uygulamalar üzerinden başka türlü tanışamayacağı, farklı çevrelerden insanlar ile harika ilişkiler ve hatta aileler kurmuş arkadaşlarım var. Yeni insanlarla tanışmayı sağlayan, kişisel fanusumuzdan çıkmamıza iten bir yönü, sosyalleşmeyi harmanlayan değerli bir tarafı da var. Bir açıdan, sokakta ya da ‘gerçek hayatta’ diyelim, bir yabancı ile kurduğumuz bir ilişkiden çok da farkı yok. Kimi zaman daha bile güvenli olabiliyor, çünkü mesaj üstünden az da olsa bir hal anlama, çok azıcık araştırma yapma şansı oluyor. Dating app’lerden tanıştıkları insanlar ile bir ömür geçirenler de oluyor, tek gecelik bir deneyimden sonra bir daha görüşmeme kararı alanlar da, mesaj bariyerini geçemeden potansiyel ilişkiyi boşluğa bırakanlar da. 20’liklerin dünyasında çok daha çevrim içi gelişen bu süreç kimi zaman can sıkıcı olsa da, kimi zaman da renkli, yeni, heyecan verici kapılar açabiliyor. Günün sonunda modern dünyanın aşk-ilişki-gönül eğlendirme üçgeninde, bize sunulan bu uygulamayı nasıl kullanacağımızı belirlemek de bize kalıyor. 

Yasmin Güleç, 20’liğin kurucusu. Bu yayında çıkan ve 20’li yaşların nabzını tutan yazılara ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz.

Hikâyeyi paylaşmak için:
boyu değil, işlevi

📌 Tanışmalar, bazen dijital dünyada, bazen de yüz yüze gerçekleşir. Karşılıklı onay ve istek olduğu sürece, bu yöntemlerden biri diğerinden daha iyi olmak zorunda değildir.

📌 Tüm ilişki türleri gibi çevrim içi ilişkiler de iletişim sıklığı, süresi ve yoğunluğu bakımından çeşitlidir. Bazı çevrim içi ilişkiler kısa, bazıları uzun sürebilir. Bazıları yüz yüze devam edebilir, bazıları etmeyebilir. 

📌 Sosyal medyaların ve dijital ilişki uygulamalarının kullanımı herkeste çeşitlidir. Bazı insanlar bu uygulamaları kullanmak istemez, bazıları ihtiyaç duymaz, bazıları ise kendini dijitalde ifade ederken daha rahat ve iyi hisseder. Çevrim içi dünya bazen çok hızlı, yoğun ya da sıkıcı gelirse ara vermek mümkün. 

📌 Tüm ilişki türleri gibi çevrim içi ilişkilerde de güvende ve iyi hissetmek ve böyle hissettirmeyen bir ilişkiyi sonlandırmak herkesin hakkıdır. 

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

müstehcen mecmua

müstehcen mecmua

ayıpsız, tarafsız, tuzaksız, bilime dayalı, yeni nesil cinsellik rehberiniz.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir