Herkese merhaba!
Ekim bülteninde, Arapça tipografiye yönelik artan ilgi ile bu yıl on dördüncüsü düzenlenen Uluslararası Anadolu Kaligrafi ve Tipografi Etkinliği gibi önemli gelişmeler var. Ayrıca bültenin sonunda, Toshi Omagari’nin kırplamarla ilgili yazısının özetini bulabilirsin.
Bu ayın bülteni 985 sözcükten oluşuyor ve okuma süresi yaklaşık 3 dakika.
İyi okumalar!
Arapça tipografiye yönelik ilgi artıyor.
Son günlerde Arapça tipografiye yönelik gelişmeler de artış görülüyor.
Geçtiğimiz yıl, tasarımcı Eva Alradaideh, Arapça yazı tasarımı hakkındaki eğitim kaynaklarında eksiklik olduğunu fark ederek George Mason Üniversitesindeki mezuniyet projesi kapsamında, yazı tasarımcılarının Arapça alfabeyi uygularken başvurabilecekleri bir el kitabı hazırlamış; Femme Type, konuyla ilgili Alradaideh ile bir röportaj da yapmıştı. Ardından Atefeh Mohammadi, Arapça ve Farsça yazı tasarımında okunabilirlik üzerine iyi bir yazı yayımladı. Yazısında kelimeleri tanımak için çok fazla enerji harcandığında onları anlamak için daha az enerji kalacağını belirten Mohammadi, okunabilirliğin çok önemli olduğunu vurgulayarak Arapça ve Farsça yazı tasarımında okunabilirliği etkileyen etmenleri inceledi.

20–21 Ekim 2022 tarihleri arasında Beyrut Amerikan Üniversitesinde, Arapça yazı tasarımı genelgeçerlerini araştırmayı, geliştirmeyi ve belirlemeyi amaçlayan akademik kuruluş The Arabic Type Unit tarafından düzenlenen Mashq Tipografi Konferansı düzenlendi. Konuşmacıları arasında ülkemizden Onur Yazıcıgil’in de bulunduğu konferans kapsamında on birinci ve on ikinci Granshan Yazı Tasarımı Yarışması’nda seçilen tasarımlardan oluşan bir sergi de düzenlendi.
Oliver Schöndorfer, Lübnanlı yazı tasarımcısı Nadine Chahine ile yaptığı Arapça tipografi ve yazı tasarımı üzerine konuşmasını YouTube kanalında iki bölüm halinde yayımladı. Konuşmanın ilk bölümünde Chahine, Arap yazısının neden bu kadar uzun süre ihmal edildiğinin üzerinde durarak 1990’ların sonlarında Arapça yazı tasarımının durumunu paylaştı. İkinci bölümde ise font lisanslamanın on beş yıl önceki durumuyla bugünü kıyaslayarak yöneticisi olduğu I Love Typography’nin farkını anlattı.

© “Arabic Typography History and Practice”
Geçtiğimiz yıl duyurduğumuz, 3 Haziran 2022 tarihinde sona eren TypoArabic Araştırma Projesi’nin bir çıktısı olan “Arabic Typography History and Practice” adlı kitap Niggli Verlag tarafından yayımlandı. Robert Bringhurst’ün önsözüyle Titus Nemeth’in öncülüğünde hazırlanan ve Emanuela Conidi, Borna Izadpanah, Gerry Leonidas ile Onur Yazıcıgil gibi isimlerin katkıda bulunduğu 416 sayfalık kitap, Arapça tipografi üzerine kapsamlı içeriğe sahip. Kitabın ilk bölümü, Arapça yazının tipografik tarihi ve gelişimi hakkında derinlemesine bir sentez sunarak bu konu üzerinde araştırma yapan genç bilim adamlarından oluşan grubu bir araya getirdi. İkinci bölümde ise bu tarihî temeller, bir tasarımcının merceğinden Arapça tipografiye ilişkin özlü bir kılavuzla tamamlandı. Titus Nemeth, kitap hakkında geniş bir tanıtım yazısı yazdı.
Arapça tipografi üzerine son gelişmelerden biri de ISType’ın düzenleyeceği konferans... 5–7 Kasım 2022 tarihleri arasında yapılacak olan ISType Mukaddeme, Sakıp Sabancı Müzesi ev sahipliğinde düzenlenecek. Konuşmacılar arasında tasarım, araştırma ve disiplinlerarası uygulamaları bir araya getiren Gerry Leonidas, Titus Nemeth, Orlin Sabev ve Borna Izadpanah gibi isimlerin yer aldığı konferans, Arapça tipografi üzerine tarihî araştırmaları ve çağdaş tasarımı bir araya getirecek. Bir gün sürecek olan konferansın ardından Borna Izadpanah ve Rainer Erich Scheichelbauer yürütücülüğündeki Arapça yazı tasarımı çalıştayı ise 6–7 Kasım 2022 tarihleri arasında yapılacak.
Ekim ayında tipografi dünyasında yaşananlar
Bu ayın önemli gelişmeleri arasında, Londra İtfaiyesi için tasarlanan yeni yazıyüzü ile 14. Uluslararası Anadolu Kaligrafi ve Tipografi Etkinliği var.

Londra İtfaiyesi için yeni yazıyüzü
Geçtiğimiz bültenlerde dünyada ve ülkemizde vernaküler tipografiye yönelik ilginin arttığından bahsetmiştik. Bu konudaki son gelişme ise Londra’dan geldi. Londra İtfaiyesi için eski itfaiye araçlarının yazılarından ilham alan yeni bir yazıyüzü tasarlandı. Studio Sutherl ile The Foundry Types işbirliğinde tasarlanan ve Viktorya dönemi itfaiye araçlarının güçlü harflemelerinden ilham alan geometrik, sans-serif yazıyüzü Fire Brigade, üç boyutlu görünüm sunan Düz ve Gölge adlı iki ağırlığa sahip.

© 14. Uluslararası Anadolu Kaligrafi ve Tipografi Etkinliği
Uluslararası Anadolu Kaligrafi ve Tipografi Etkinliği, 7–11 Kasım tarihleri arasında düzenleniyor.
Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Sanatlar Bölümünün 2009 yılından beri düzenlediği Uluslararası Anadolu Kaligrafi ve Tipografi Etkinliği’nin on dördüncüsü, 7–11 Kasım 2022 tarihleri arasında düzenlenecek. Etkinliğin bu yılki konukları arasında Mustafa Eren, Odile Khoury, Pelin Öztürk Göçmen, Umut Altıntaş, Yunus Ak, Zeynep Özüm Ak ile üyemiz Murat Ertürk yer alıyor. Etkinlikte 7 Kasım 2022 Pazartesi günü konferanslar, 8–10 Kasım 2022 tarihleri arasında ise çalıştaylar yapılacak. Aynı zamanda etkinlik kapsamında düzenlenen Yunus Emre Sergisi, 7–18 Kasım 2022 tarihleri arasında Çağdaş Sanatlar Müzesi’nde gezilebilecek.
☞ Braun için yeni yazıyüzü: Braun Linear
𝕿 20–21 Mayıs 2022 tarihleri arasında düzenlenen Granshan Tipografi Konferansı’nda yapılan sunumlar, etkinliğin YouTube kanalında yayımlandı. 🇬🇧
✍ Oliver Schöndorfer’in e-kitap tasarımında doğru yazı ağırlığına yönelik yazısı. 🇬🇧
ꁸ Bold Monday, PSV Eindhoven futbol kulübü için PSV Sans adlı iki ağırlığa sahip bir yazıyüzü tasarladı.
Ђ Gil Asakawa’dan yazı tasarımında ırkçılık üzerine ilgi çekici bir yazı. 🇬🇧
Kırpmalar ve ahbapları
Toshi Omagari’den kırpma ve benzeri kavramlar üzerine
Geçenlerde Yves Peters’ın bir paylaşımında şu dikenleri (spike) nasıl adlandırmamız gerektiği sorusunu görmüş ve kısaca yanıtlamıştım (Spoiler vereyim: Cevap, ters kırpma [light trap] idi!). Bu konuda keşfedeceğim çok daha fazla şey vardı. Ben de sadece ters kırpma hakkında değil, benzer kavramlar ve şekiller hakkında da yazmaya karar verdim. Bilenler bilir, bazen öyle günler olur ki yazı tasarımcıları bu tür konularda uzunluğa hiç aldırış etmeden dört bin kelimelik yazılar kaleme almak isterler.
Kırpma
Kırpma (ink trap) genel olarak basılı grafiklerin iç köşelerindeki kenarların iyileştirilmesiyle ilgilidir. Yazıyüzlerinin yanı sıra baskı için hazırlanmış logolarda da görülebilirler. Geniş grafik alanlarında mürekkep dağılmalarına yol açabilecek yetersiz baskı şartlarına (örneğin çizgi kesişimleri) yönelik bir çözümdür. Bu etkiyi en aza indirmek için sorunlu kısmın etrafındaki yığın tıraşlanır. İşte bu tekniğin adı kırpmadır.

Amaçlanan şekil, kötü veya küçük ölçülerdeki baskıda ortaya çıkacak şekil (kalınlaşan merkeze dikkat edin) ve kırpma.
Yazıyüzleri arasında kırpmanın en bilinen örneği Matthew Carter tarafından tasarlanan Bell Centennial’dır. Bu yazıyüzü, 1978 yılında telefon rehberlerinde yazıyı olabildiğince küçük boyutta dizerek kâğıt ve baskı maliyetini azaltmak amacıyla oluşturulmuştu. Fakat sorun seçilecek yazı boyutunun küçüklüğü değildi, zira telefon rehberleri çok ucuz kâğıtlara çok düşük fiyatlara basılıyordu. Önlem alınmadığı takdirde ise harfler kolayca okunamayacak hâle gelebiliyordu. Carter’ın bulduğu çözüm içeride kalan köşeleri derinden kesmek olmuştu. Yazıyüzü, orijinal Bell Gothic’e kıyasla çok tuhaf görünse de 4 ila 6 punto gibi çok küçük boyutlarda basıldığında alınan sonuç göz alıcıydı. Taslak aşamasındaki kusurlu görüntüsü bilerek oluşturulmuştu ve mürekkebin kalitesizliğinden şikâyet etmek yerine ondan son dokunuşta yardım alıyordu. Pragmatik bir tasarımcının nasıl çalıştığını merak edenler için bu yazıyüzü tam bir başyapıt!
Zemin Hattı (Baseline)
Tipografi kültürünün yerleşmesi için ortak terminolojinin önemli olduğunu düşünüyoruz. Bu amaçla her ay tipografi sözlüğümüzden bir sözcüğü sizlerle paylaşacağız. Bu ayın sözcüğü ise zemin hattı...

Dizgi esnasında ve yazı tasarımında, görsel algı açısından aynı hizada görünmeleri amacıyla karakterlerin birçoğunun oturtulduğu hat.1 Taban hattı.
[1] İng. Baseline ↑
Görüşmek üzere!
Her türlü görüş ve önerilerini e-postayla ([email protected]) gönderebilirsin. Medium sayfamızı ziyaret edebilir veya sosyal medya hesaplarımızı takip edebilirsin.
☞ Facebook ☞ Twitter ☞ Instagram ☞ YouTube

