🛒 Ekonomiye nasıl destek verilecek?

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, "Türkiye Ekonomi Modeli Yeni Adımlar ve Enflasyon Tedbirleri" toplantısında yeni ekonomiye destek paketinin ayrıntılarını paylaştı. Toplantının ana gündemini; enflasyonla mücadeleye yönelik alınacak tedbirler, yastık altı altınların finansal sisteme entegrasyonu ve 60 milyar liralık Kredi Garanti Fonu (KGF) destekli finansman paketi oluştururken Cumhurbaşkanı Erdoğan da temel gıda ürünlerinde KDV'nin %8'den %1'e indirildiğini duyurdu. 

Enflasyonla mücadele 

Bakan Nebati, enflasyonla mücadelede 1 Mart itibarıyla "Birlikten Berekete" isimli bir mobil uygulama başlatacaklarını açıkladı. Bu mobil uygulamayla enflasyonla mücadelede hayata geçirilecek adımların fiyatlara yansımasını engelleyecek tedbirlerin ortaya konacağını söyleyen Nebati, uygulamanın özelliklerini şöyle anlattı: 

"Bu mobil uygulamayla vatandaşlarımız enflasyonun düşüşüne katkı veren üretici ve satış noktalarında ürün-fiyat takibine bakacak; satış noktaları, kategori ve ürün filtrelemeyle kolay arama yapabilecek; toplam alışveriş tutarını hesaplayabilecek; en ucuz ve en yakın nerede haritası ortaya çıkacak. Tüketiciye fiyat takibi imkânı sunacak, en uygun fiyatlı ürüne hızlı ulaşma imkânı sağlanacak." 

Bakan Nebati, tüm sektörlerin enflasyonla mücadelede gerekli adımları atacağını belirterek "enflasyonla mücadele timi" kurulacağını açıkladı:

"Fiyatların daha sıkı şekilde denetlendiği bir sistem olacak. Vergi Denetim Kurulu'ndaki müfettişlerimiz ve Gelir İdaresi'ndeki denetleyicilerimizle fahiş fiyat uygulayanlara karşı özel tim oluşturuyoruz. Arz talep dengesiyle uyuşmayan fiyat hareketleriyle ilgili en sert tedbirleri alacağız."

Temel gıdada %1 KDV

Toplantıya video konferans vasıtasıyla katılan Cumhurbaşkanı Erdoğan, kurun istikrara kavuştuğunu vurgulayarak bu süreçte ortaya çıkan enflasyon etkilerinin çoğunu da bu yıl içinde ortadan kaldırmayı hedeflediklerini söyledi. Enflasyonda önemli bir ağırlığı bulunan temel gıda ürünlerinde %8 olan KDV'yi %1'e indireceklerini duyuran Erdoğan, "Gıdada milletimiz adına pazartesi günü %7'lik indirim bekliyoruz. Diğer sektörlerden de bu nispette bir indirim bekliyoruz," diye konuştu. 

• Gıdada KDV'yi %8'den %1'e indiren karar Resmî Gazete'de yayımlandı. İndirim, bugünden itibaren geçerli olacak.
• Temel gıda ürünleri nedir? Et, süt, yumurta, peynir, bakliyat, pirinç, sebze ve meyveler temel gıda ürünleri olarak sayılıyor. 

Yastık altı altın sistemi 

Toplantının ana maddelerinden biri de yastık altı altın sistemiydi. Bakan Nebati, yastık altı altının sisteme kazandırılması için 2022’de bin 500 adet fiziki altın teslim noktası belirleneceğini; fiziki altınların bankalar, platformlar ve kuyumcular aracılığıyla teslim edileceğini açıkladı. 

Yeni sistemle; yastık altı birikimlerin finansal sisteme kazandırılması, büyümenin finansmanında yerli tasarrufların merkeze alınması ve TL cinsi tasarrufların cazibesinin artırılması amaçlanıyor. Bakan Nebati, sistemi şu şekilde anlatıyor:

"Katılım bankaları ve kamu mevduat bankaları bu işleyişteki en önemli araçlar olacak. Alım-satım, çeyrek hesap 1 Mart'tan itibaren, çeyrek katılım hesabı 15 Mart'tan itibaren, altın dönüşümlü TL hesabı ve altın transferi sistemi işlevsel hale gelecek. Fiziki ziynet altın çekimi banka tarafından müşteriye yeni üretim ziynet şeklinde verilecek. Kamu bankalarımız bu işin de önceliğini yapacak."

Kredi Garanti Fonu destek paketi

Kredi Garanti Fonu (KGF) destek paketini açıklayan ve 60 milyar liralık kefalet hacmi oluşturulduğunu bildiren Nebati, 25 milyar liralık yatırım destek paketi, 25 milyar liralık ihracat destek paketi ve 10 milyar liralık işletme harcamaları destek paketi olmak üzere 3 paketi devreye aldıklarını duyurdu. Paketlerin detayları şöyle:

"Yatırım kredileri için azami 24 ay ödemesiz dönem, azami 96 ay vade, ihracat destek paketimiz, yine 6 ay ödemesiz dönem azami 18 ay vade, işletme harcamaları destek paketimiz de yine 6 ay ödemesiz dönem azami 24 ay vade."   

İş dünyası memnun 

• Türkiye Genç İş İnsanları Konfederasyonu (TÜGİK) Genel Başkanı Erkan Güral, %1 KDV uygulamasının KOBİ'ler başta olmak üzere birçok işletmenin satışlarına ve mevcut iş hacimlerine olumlu katkıda bulunacağını belirterek "Sadece işletmelere katkı olarak yansıyacağına değil vatandaşların alım gücünü artıracağı için kısa vadede enflasyonu da stabil hale getireceğine inanıyoruz," dedi. 
• İstanbul Ticaret Borsası (İSTİB) Başkanı Ali Kopuz, KDV indiriminin önemli olduğunu belirterek, "Temel gıda maddelerinin KDV’sinin %1'e indirilmesi müjdesinin enflasyona çare olacağına inanıyorum. Bu konuda iş dünyasının üzerine düşen görevler de var. İş dünyası olarak biz de KDV indirimi kadar feragatta bulunmalıyız. Böylece KDV indiriminin etkisi katlanmış olur," diye konuştu.

Görüşlerinizi merak ediyoruz! Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati'nin açıkladığı paketin "enflasyonla mücadele" konusunda yeterli olduğunu düşünüyor musunuz? Sizin için 3 soruluk mini bir anket hazırladık.

ABD'de enflasyon, Ocak 2022’de yıllık bazda %7,5 ile Şubat 1982’den bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı. Aylık enflasyon ise %0,6 oldu.

Detaylar: Enerji fiyatları geçen senenin aynı dönemine kıyasla %27 artarken gıda enflasyonunda yıllık artış %7’ye çıktı. Benzin fiyatları, son bir yılda %47 yükselirken elektrik masrafları %11 arttı.

Neden artıyor? Gıda, elektrik ve konut fiyatlarındaki artışların enflasyonun yükselmesine yol açan başlıca etkenler olduğu değerlendiriliyor. Analistler enflasyonun yükselişinde; artan talebin, hükümet harcamalarının, tedarik zincirlerindeki sıkıntıların ve iş gücü açığını kapatmak üzere yapılan ücret artışlarının etkili olduğunu söylüyor.

Neden önemli? ABD medyası, kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde Başkan Joe Biden ve Demokrat Partililer için enflasyonun ciddi bir tehdit anlamına geldiğini belirtiyor. Associated Press-NORC'un yaptığı ankete göre, ABD vatandaşlarının sadece %37'si Biden'ın ekonomi yönetimini onaylıyor. Enflasyon, vatandaşların günlük hayatını olumsuz yönde etkilerken Biden'ın popülaritesine zarar verebilecek bir sorun olarak görülüyor.

Şimdi ne olacak? ABD Merkez Bankası (Fed), geçen senenin sonundan bu yana faiz artırımına gideceğine dair söylemlerde bulunuyor. Açıklanan enflasyon rakamları göz önüne alındığında Fed’in mart ayında bir faiz artırımına gideceğine kesin gözüyle bakılıyor. Fed’in ne kadar ve kaç kez artırıma gideceğine dair tartışmalar ise devam ediyor.

• Güçlü gelen ABD enflasyonu sonrası, Fed swaplarında Temmuz'a kadar 100 baz puan faiz artışı fiyatlaması görüldü.
• Bazı ekonomistler, Fed’in 2000 yılından bu yana ilk kez faizi, tipik olan 25 baz puan yerine 50 baz puan artıracağını düşünüyor.
• Cleveland Fed Başkanı Loretta Mester, 50 baz puanlık bir faiz artırım ihtimali konusunda “Hiçbir ihtimali tamamen masadan kaldırmayı sevmem” ifadelerini kullansa da bu büyüklükte bir adım için şu aşamada bir gereklilik görmediğini belirtiyor.

ABD merkezli teknoloji şirketi Nvidia, SoftBank çatısı altındaki yarı iletken tasarımcısı Arm’ı 40 milyar dolarlık bir anlaşmayla satın alma hamlesinden; çeşitli şirketlerin itirazları ve düzenleyici kurumların antitröst soruşturmaları ile geçen bir buçuk senenin ardından vazgeçti.

Neler oldu? Nvidia, Eylül 2020’de çip endüstrisinde hakimiyet alanını genişletme amacıyla Birleşik Krallık merkezli yarı iletken tasarımcısı Arm’ı satın alacağını duyurdu. Fakat anlaşma, en başından itibaren Microsoft ve Qualcomm gibi Arm’ın en büyük müşterileri tarafından Nvidia’nın çip tasarımları üzerinde çok fazla kontrole sahip olacağı endişesiyle eleştirildi. Düzenleyici kurumlar da aynı fikirde görünüyordu; zira anlaşmayla ilgili ABD, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’ta rekabet kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle soruşturmalar açıldı.

• Neden önemli? Anlaşma, eğer gerçekleşseydi çip endüstrisinde bugüne kadar gerçekleşen en büyük anlaşma olacaktı. Hisse karşılığı Arm’ı satın olacak olan Nvidia’nın 40 milyar dolarlık teklifi, Nvidia hisselerinin neredeyse iki katına çıkması nedeniyle hâlihazırda yaklaşık 80 milyar dolara yükselmişti.

Neden gerçekleşmedi? Nvidia ve SoftBank, “tarafların iyi niyetli çabalarına rağmen anlaşmanın tamamlanmasını engelleyen düzenleyicilerle ilgili zorluklar” nedeniyle iptal kararı aldıklarını açıkladı.

Şimdi ne olacak? Anlaşmanın son bulmasının ardından 1,25 milyar dolarlık cayma tazminatı alacak olan SoftBank, B planını devreye soktu: Arm, en geç Mart 2023’e kadar halka arz edilecek. Ayrıca, Arm’ın yönetim kadrosunda da değişim yaşanacak. CEO Simon Segars, koltuğunu şirketin fikri mülkiyet birimi başkanı Rene Haas’a bırakacak. 

Geniş perspektif: Financial Times’a röportaj veren yeni CEO Haas, halka arzın hangi borsada gerçekleşeceğine dair kesin kararın henüz verilmediğini söylüyor; ancak şirkete yakın kaynaklar, Arm’ın Londra yerine teknoloji hisselerine daha yüksek değerlemeler sağlayan New York Borsası’nda listelenmeyi tercih edeceğini iddia ediyor. 

• Reuters, SoftBank’ın Arm’ı listeleme kararını, “New York için iyi haber, Londra için kötü haber ve Nvidia ile rekor anlaşmasının çökmesinden sonra SoftBank için kalan en iyi seçenek,” olarak yorumluyor.