ANGST’ın yeni sayısından herkese merhaba.
Başlıktan da tahmin edeceğiniz üzere, bu hafta hepimizin öyle ya da böyle mustarip olduğu erteleme hastalığına(?) odaklanıyoruz. Ertelemek, bir zaman sorunundan ziyade duygusal etmenlerin bir sonucu. Yaptığımız işin kendisinden ziyade onu kusursuz biçimde gerçekleştirme fantezisi bizi çalışmaktan alıkoyuyor. Her işi mükemmel yapabileceğimize ilişkin yanılgıdan sıyrılmamız gerekiyor. Mükemmelliğin çoğu zaman bir fanteziye tekabül ettiğini, bizi asla kavuşamayacağımız bir tatmin hissinin arayışına sürüklediğini fark etmeliyiz.
ANGST’ı sosyal medyada takip edin, topluluğumuza katılın: Instagram, Twitter.
Keyifli okumalar,
ANGST ekibi
AngstHer cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.
KADER DEĞİL, İHMAL: Bartın’ın Amasra ilçesindeki maden ocağında yaşanan patlamada 41 işçi hayatını kaybetti, yaralanan işçilerden beşinin hayati tehlikesi sürüyor. Madendeki yangın kontrol altına alınırken, patlamanın grizu nedeniyle yaşandığına yönelik değerlendirme geçerliliğini koruyor.
Avrupa Birliği istatistik ofisi Eurostat ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun verilerine göre, Türkiye iş kazalarında en fazla insanın hayatını kaybettiği ülkeler sıralamasında birinci sırada. Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 2019-2021 döneminde maden kazalarında yaşamını yitiren işçi sayısı raporuna göre, Türkiye 189 işçi ölümüyle yine zirvede yer alıyor. Türkiye'yi 57 işçi ölümüyle Ukrayna izliyor. TMMOB Maden Mühendisleri Odası'nın 2010-2020 arasındaki maden işçisi ölümlerini derlediği raporunda da ABD ve Polonya'da iş kazası geçiren işçi sayısında kademeli bir düşüş olduğu ancak Türkiye'de dalgalı, genellikle artan bir grafiğin söz konusu olduğu belirtiliyor.
Yakın geçmişte meydana gelen Amasra, Soma, Zonguldak ve Ermenek gibi toplamda yüzlerce işçinin hayatını kaybetmesine neden olan maden kazalarını düşünürsek Türkiye'nin işçi ölümlerini engellemeyi başardığını söylemek zor.
SANSÜR YASASI: Kamuoyunda “sansür yasası” olarak anılan, AK Parti ve MHP’nin “dezenformasyonla mücadele” gerekçesiyle hazırladığı “Basın Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, 14 Ekim’de TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Tartışmalara konu olan 29. Madde “halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak," hükmünü içeriyor.
Türk Ceza Kanunu'nda yer alan, halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma, devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarına konu olacak internet içeriklerini oluşturan veya yayan faillere ulaşmak için gerekli olan bilgileri, ilgili sosyal ağ sağlayıcının Türkiye'deki temsilcisi adli mercilere verecek.
Yasaya göre, internet haber siteleri de süreli yayın tanımı kapsamına alınacak. Tüm haber siteleri, yayımladıkları içerikleri saklamak zorunda olacak. İnternet haber sitesinin yasadaki hükme uymaması halinde Cumhuriyet Başsavcılığı iki hafta içinde eksikliğin giderilmesini veya gerçeğe aykırı bilgilerin düzeltilmesini internet haber sitesinden isteyecek.
#MeToo: Tam beş yıl önce sosyal medyada #MeToo etiketini gözden kaçırmanız neredeyse imkânsızdı. Bir tweet, bütün dünyadan kadınların cinsel saldırı ve taciz deneyimlerini paylaştığı bir konuşma akışına dönüştü. #MeToo hareketi, 2016’da aktivist Tarana Burke’ün, kadınlara karşı şiddet ve taciz konusunda farkındalık yaratmak için bu kelimeleri kullanmasıyla başladı. Bir yıl sonra oyuncu Alyssa Milano'nun attığı tweet’le yeni bir sosyal platformda kendine yer buldu. Oyuncu, kadınları yaşadıkları cinsel taciz ve saldırılar hakkında konuşmaya çağırmıştı. Milano, Hollywood'un en önemli isimlerinden Harvey Weinstein'ı cinsel saldırı ve tacizle itham eden ilk kadınlardan biriydi.
Tweet'in atıldığı ilk gün olan 15 Ekim'de, "me too" sözcükleri sosyal medyada 200 binden fazla kez kullanıldı. Ertesi gün 500 binden fazla kez tweet'lendi. 85'ten fazla ülkede farklı dillere çevrilerek Twitter'da gündem olan etiket hâline geldi. Hareket ABD'de başlamış olabilir ancak küresel bir etki yarattı.
BBC Türkçe’nin araştırmasına göre, bu hareket cinsel taciz hakkında daha açık bir tartışma ortamı yaratmakla birlikte bölgesel etiketleri, protestoları ve örnek davaları tetiklemesi bakımından da başarılı görülüyor. Stathclyde Üniversitesi'nden feminist medya çalışmaları öğretim üyesi ve toplumsal cinsiyet çalışmaları direktörü Prof. Karen Boyle, #MeToo etiketinin cinsel taciz ve saldırı konusunda kamuoyunda önemli bir etkisi olduğunu, binlerce insanın yaşadıkları, duydukları ve inandıkları hakkında açıkça konuşabilmesini sağladığını söylüyor. Ayrıca kadınlara yönelik tavırla ilgili küresel hesaplaşmanın yanı sıra bazı temel sosyal sorunları da ortaya çıkardığını ekliyor: "Ne yazık ki, neredeyse en başından beri, hem insanlara hem de genel olarak konuşulanlara karşı bir tepki vardı. Herkesin söylediği duyulmadı ve herkese inanılmadı."
Ertelediğimiz için kötü hissetmek zorunda değiliz
Mükemmelliğin çoğu zaman bir fanteziye tekabül ettiğini, bizi asla kavuşamayacağımız bir tatmin hissinin döngüsel arayışına sürüklediğini fark etmemiz gerekiyor.
Yetiştirmeniz gereken önemli bir iş için günlük programınızı düzenleyip işi bitirmek için kapandıktan sonra kendinizi bulaşık yıkarken veya ütü masasını tamir ederken bulabilirsiniz. Rasyonel varlıklar olduğumuz varsayımını hatırlayınca, anlam veremediğimiz ama bir şekilde kendimizi içinde bulduğumuz bir durum genelde bu. Çoğu zaman uzun erimli planlar yapıp son teslim tarihi yaklaşırken endişeye kapılana kadar hiçbir şey yapmamanın uyuşturucu etkisine kendimizi bırakabiliyoruz. Tüm bunlar genelde aynı biçimde sonuçlanıyor: Şiddetli bir öz-muhasebe ve kendini suçlama.
Her şeyden önce ertelemeyi alışkanlığa dönüştüren duygusal dinamikleri anlamamız gerekiyor. Esasında ertelemeyi kendimize geçici süreliğine verdiğimiz bir ödül olarak değerlendirebiliriz. Sonucundan emin olmadığımız, yapmanın sıkıcı geldiği bir işi bırakıp gerçekten savsaklamanın lezzetine ihtiyaç duyduğumuz koşullarda, erteleme anlık bir rahatlama sunuyor. Durham Üniversitesi’nden psikoloji profesörü Fuschia Sirois böyle bir ödülün bizi güdüsel olarak onu tekrarlamaya sevk ettiğini söylüyor. Bu döngü de ertelemenin bir davranış örüntüsü hâline gelmesini sağlıyor.
Erteleme alışkanlığının kökeni eskilere dayansa da, bu davranış modelini modern insanın içinde bulunduğu karmaşaya gösterdiği bir tepki olarak görebiliriz. Yoğun iş hayatı, daralmış sosyal hayat ve sürekli performans gösterme zorunluluğuyla mücadele eden insanlar belirledikleri hedeflerin zorlayıcılığına ayak uydurmaya çalışırken bir çeşit kısa devreye uğrayabiliyor. Bu kısa devreninin sonucu olarak müzmin bir erteleme ustasına dönüşebiliyoruz.
Ancak bu sürekli ödül hâlinin bir bedeli de var. Kronik ertelemenin zihinsel ve fiziksel sağlığımız üzerinde yıkıcı etkileri olabiliyor. Bu etkiler stres, düşük tatmin hissi, depresyon ve anksiyetenin farklı semptomlarına kadar çeşitlenebiliyor. Bu açıdan, erteleme çelişkili bir doğaya sahip: Bir yanıyla bizi sıkıcı işlerden uzaklaştıran anlık tatmin hissi sağlıyor, diğer yanıyla uzun erimli bir rahatsızlığa dönüşebiliyor. Bu noktada uygulama olarak ertelemeden ziyade onun algılanma biçimlerine odaklanmakta fayda var gibi görünüyor.
New York Times'ta yayımlanan bir makalede ertelemenin çözümü için “zamanı değil duygularınızı yönetin” biçiminde bir uyarı veriliyor. Yazar Adam Grant, ertelemenin bir zaman sorunundan ziyade duygusal ve psikolojik etmenlerin bir sonucu olduğu argümanından yola çıkıyor. Yani erteleme, kişisel özelliklerimizin de etkisiyle yaşanan bir uyumsuzluktan ziyade öğrenilmiş ve kabullenilmiş gerçekliklerin rol oynadığı bir süreç olarak yaşanıyor. Dolayısıyla yargılardan kaçınıp bu duygusal reaksiyonları dinlemek gerekiyor.
Dr. Hal Hershfield ise “tamamen geleceğe bakan varlıklar olarak tasarlanmadığımızı, benliğimizi burada ve şimdinin içinde işlediğimizi” söylüyor. Bu yüzden geleceğe dair keskin uçlu planlar ve misyonlar edinip daha sonra bunları gerçekleştirememekten yakınmak faydasız. Geleceğin problemlerini düşünüp yoğun stres altında paralize olmak yerine, şimdinin içinde bu stresi geçici olarak dindirecek yollara başvurabiliyoruz. Bunu, ertelemenin sadece bir yaratıcılık ya da üretkenlik sorunundan ziyade duygusal bir mesele olduğuna dair önemli bir veri olarak değerlendirebiliriz.
Erteleme Sanatı kitabının yazarı John Perry, bu duygu durumuna yönelik önemli içgörüler sunuyor. Ona göre, çoğu zaman mükemmeliyetçi olduğumuz için belirli bir projeyi veya görevi gerçekleştiremediğimizi söyleriz. John Perry bunun doğru olduğunu kabul etmekle beraber aslında bunun mükemmellik fantezisiyle ilgili olduğunu aktarıyor. Yaptığımız işin kendisinden ziyade onu kusursuz biçimde gerçekleştirme fantezisi bizi alıkoyuyor.
Bu nedenle her işi mükemmel yapabileceğimize ilişkin yanılgımızdan sıyrılmamız gerekiyor. Mükemmelliğin çoğu zaman bir fanteziye tekabül ettiğini, bizi asla kavuşamayacağımız bir tatmin hissinin döngüsel arayışına sürüklediğini fark etmeliyiz. Böylece zihnimizin bir köşesinde erişemeyeceğimiz mükemmelliğin çarpık temsiline kapılıp boşlukta didinmek yerine bizi dönüştürecek daha yaratıcı bir sürece adım atabiliriz.
Ertelemenin en yıkıcı taraflarından birisi de başarısızlık ve tembellik duygusunu yerleşik hâle getirmeye başlaması. Ancak ertelemenin bunlardan daha farklı çıktıları olduğunu kabul etmeliyiz. Erteleme belirli bir sorumluluk hissini gerektirdiği için tembellikle özdeşleştirilebilecek bir şey değil. Başarısızlık hissi ise ironik biçimde ertelemeye yol açan faktörlerden birisi olarak değerlendirilebilir. Çünkü başarı takıntısı henüz daha başlamadığımız bir işin kaderini önden çizdiği için o işe başlamamaya sebep olabilir.
Günümüzde üretken olma, sürekli aktif eylemin içinde bulunma ve sınırları zorlayan tempolara ayak uydurma gibi zorlayıcı misyonlar edinebiliyoruz. Bu bilinç yapısı da ertelemeye yol açan başlıca sebeplerden. Çok fazla şeyi bir arada yapmak isteyip hiçbir şey yapmamak fazlasıyla olağan. Bu karmaşanın içinde boğulup rahatsız edici bir geç kalmışlık hissine yakalanmak istemiyorsak, “üretmek için üretmek” anlayışından uzaklaşmamız gerekiyor.
Tüm bu sürecin sadece iradesizlik, sorumsuzluk ve tembellik gibi kişisel özelliklerin bir çıktısı olarak değerlendirmemek gerekiyor. Bu noktada program oluşturma ve zamanı doğru kullanma gibi yaklaşımlardan önce duygusal olarak gerçekçi bir anlayış geliştirip ne yapmayı istediğimize karar vermek iyi bir başlangıç olabilir.
Kısa ve etkili pratiklerden mucize beklemek, çoğunlukla hayal kırıklığına neden oluyor. Ertelemenin yaygın ve kökleşmiş bir duygu durumu olduğunu unutmamamız gerekiyor. Kısa yoldan çözümler yerine derinlikli bir muhasebe sürecine ihtiyacımız olduğunu kabul etmek, özdisiplini de süreç içinde yoğrularak edinmek en doğru seçenek gibi görünüyor.
Oksitlenmeyen ve sararmayan formül: Pure Active Saf Vitamin C %10
Güçlü bir antioksidan olan C vitamini, serbest radikallere karşı güçlü bir etki gösterir ve cildin kendini yenileme sürecine katkı sağlar.
Pure Active Saf Vitamin C %10; C vitamininin en aktif, etkili ve saf formu olan Askorbik Asit’e sahiptir. Cilt tarafından doğrudan emilebilir yapısıyla yaşlanma ve koyu leke karşıtı iki etkiyi bir arada sunar.
Pure Active Saf Vitamin C %10’un kanıtlanmış etkinliği nedir?
- %90 Koyu lekeleri azaltmaya yardımcı olur.*
*Sonuçlar 56 gün boyunca 30 gönüllüyle gerçekleştirilen kullanım testi ardından elde edilmiştir. Lekeli bölge ve normal cilt üzerinde beklenen etkinin ölçümüdür.
- %87 Cildin daha pürüzsüz görünmesine yardımcı olur.**
- %81 Cildin doğal ışıltısını kazanmasına destek olur.**
- %80 Cilt tonunun eşitlenmesine destek olur.**
**Sonuçlar 28 gün boyunca 33 gönüllüyle gerçekleştirilen kullanım testi ardından elde edilmiştir. Lekeli bölge ve normal cilt üzerinde beklenen etkinin ölçümüdür.
Nasıl kullanılır? Pure Active Saf Vitamin C %10’u damlalığı çıkararak temiz ve kuru cilde iyice yayıp ürün tamamen emilene kadar masaj yaparak kullanabilirsin. Koyu lekelerin olduğu bölgelere (yanaklar, elmacık kemikleri, alın) 1 veya tüm yüze 3-4 damla olarak sabah ve akşam nemlendirici kremden önce uygulayabilirsin.
Ekobiyolojiden ilham alan Etat Pur markasının Pure Active Saf Vitamin C %10 ürünüyle tanışmak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsin.
KİTAP: JOHN PERRY, ERTELEME SANATI - OYALANMA, SAVSAKLAMA ve KAYTARMA REHBERİ (Sel Yayıncılık, 2014)
Bu şahane kitabın en özlü anlatımı için editörünün yazdığı arka kapak yazısını ödünç almak zorundayız:
İyi haber: Artık her şeyi ertelediğiniz için kendinizi kötü hissetmek zorunda değilsiniz. Dünyada ertelemeyi bir yaşam biçimi hâline getirmiş sizin gibi çok insan var ve bu insanlar aslında pek çok şeyin altından kalkıp gayet başarılı olabiliyorlar.
John Perry, parlak bir üslupla yazılmış bu kitapta, ertelemenin bir kusur değil aksine faydalı bir şey olduğunu, hatta bir "sanata" dönüşebileceğini gösteriyor. Siz de teslim tarihleriyle arası iyi olmayan, hemen işe koyulmak yerine kaytarmayı seçen, faturaları ödemek yerine internette gezinen veya önemli işler dururken sürekli başka şeyler icat eden biriyseniz, bu kitap hayatınızı değiştirebilir.
Burada önerilenleri yapmayı ertelemek ise elbette en doğal hakkınız...
BONUS: ERTELEME HARİTASI (sonra bakarsınız)
