İKLİM HAREKETİ
ARAŞTIRMA
ODAK
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
İKLİM
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
EKOLOJİ

📗 Eşitliğin dönüştürücü gücü

Kadınların güçlenmesi, sadece toplumsal eşitliği desteklediği için değil, aynı zamanda daha geniş çapta sürdürülebilirlik ve çevresel adalet konularında da ilerlemek için önemli.
30 Mart - Yapı Kredi Step - Angst
Yapı Kredi Step ile birlikte

Bu sayı Yapı Kredi Sürdürülebilir Tercih Programı ile birlikte ulaşıyor.

Daha fazlasını öğren →

A Moment of Lift, Melinda Gates

A Moment of Lift, Melinda Gates

30 Mart Cumartesi gününden herkese merhaba, 

Bu haftaki bültenimizde yerel seçimlerin hemen öncesinde yaşam savunucularının belediye başkanlarından talepleri, seçmenlerin iklim algısı ve her zamanki gibi ekoloji gündeminden derlediğimiz dikkat çekici gelişmeler yer alıyor.

İnsan kaynaklı iklim krizinin etkileri her geçen gün artarak yeryüzündeki tüm canlılar için daha çetin yaşam şartları oluştururken bu krizle mücadelede en büyük desteğin de kösteğin de karar alıcılardan gelebileceğine bir kez daha dikkat çekmek istiyoruz.

🐶 Okuma önerisi: Bugün ayrıca Gözde Çağrı Özköse'nin belediyelerin hayvan barınaklarıyla ilgili karnesini çıkardığı dosyayı buradan okuyabilirsiniz.

İyi okumalar.
Angst ekibi.

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

İKLİM HAREKETİ

Fotoğraf: Change.org

✳️ Türkiye Genç İklim Hareketi çatısı altındaki 4 ekibin koordinasyonu altında gençler, altı farklı siyasi partinin adaylarına iklim taahhütlerini sordu ve seçilmeleri hâlinde iklim dostu bir kent için çalışacaklarına dair söz aldılar.

  • Kampanya: Gençlerin change.org üzerinden başlattığı imza kampanyasına 9.000'e yakın kişi destek verdi. 
  • Ek bilgi: 18-32 yaş arasındaki gençlerin sadece %16’sı yerel yönetimlerin iklim değişikliğiyle mücadele için yeterli çaba sarf ettiğini düşünüyor.

✳️ WWF Türkiye, yerel seçimleri kazanacak adayları iklim dostu kent kavramı için harekete geçmeye davet etti.

  • Detaylar: Seçimler öncesinde yayımlanan “Enerji Dönüşümünde Belediyelerin Rolü: 6 Fayda 6 Adım” başlıklı raporda enerji dönüşümünün belediyeler ve toplum için sağladığı faydaların yanında atılabilecek hızlı adımlara ve dünyadan iyi örneklere de yer verildi.

✳️ Yaşam savunucuları Manisa’nın kuş cenneti olarak bilinen Marmara Gölü’nün bilirkişi incelemesi ve keşfi için biraraya geldi ve göle Gördes Barajı’ndan ve besleme kanallarından su verilmesi ve göl tabanındaki tarım faaliyetlerinin sonlandırılması talebi mahkeme heyetine iletildi.

  • Bir adım geriden: 2017 yılında Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği kapsamında Ulusal Öneme Haiz Sulak Alan olarak tescillenen Marmara Gölü, nesli tehlike altına girmeye yaklaşan tepeli pelikanların yaşam alanı. Gölde yakın zamana kadar kış aylarında 65 bin su kuşu kaydediliyordu ancak tarım ve su politikalarındaki yanlış uygulamalar gölün kurumasına sebep oldu. 
ARAŞTIRMA

Fotoğraf: Canva

✳️ Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) "2024 Gıda Atığı Raporu"nu yayımlandı. Rapora göre 2022 yılında küresel olarak hanelerde her gün bir milyar öğün gıda çöpe atılmış.

  • Bunun yanında: 783 milyon kişi açlıkla mücadele ederken dünya nüfusunun üçte biri yaşamına gıda güvenliğinden yoksun olarak devam ediyor.

✳️ Nature dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, küresel sıcaklıkların artmasıyla kutuplardaki buz tabakalarının erimesi nedeniyle Dünya'nın dönüş hızı düşüyor. Öyle ki sadece birkaç yıl içinde ilk kez bir "artık saniye"yi hayatlarımızdan silmek zorunda kalabiliriz.

  • Nedir? Artık saniye, Dünya’nın Güneş etrafındaki turunu çeşitli nedenlerle yavaş ya da hızlı gerçekleştirmesi sonucu, yıl sonunda meydana gelen fazlalığa deniyor. Bunu oluşturan en önemli etmen ise okyanusta Güneş ve Ay‘ın kütle çekimleri nedeniyle yaşanan gelgitler.

✳️ Avrupa’daki seçmenlerin yarısından fazlasının önceliğinin iklim olduğu bildirildi. Euronews-Ipsos’un anketine göre seçmenlerin yüzde 52’si iklim değişikliğiyle mücadelenin öncelik olduğuna inanıyor. 

  • Türkiye'de durum: “Türkiye İklim Değişikliği Algısı 2023” araştırmasına göre her dört kişiden üçü iklim krizi konusunda endişeli. Toplumun yüzde 55'i iklim kriziyle mücadelede öncelikli olarak görevin hükümette ve Cumhurbaşkanı'nda olduğunu düşünüyor. Sorumluluğun yerel yönetimlerde olduğunu düşünenlerin oranı ise yüzde 22.

✳️ Avrupa Merkez Bankası’nın yeni araştırması insan kaynaklı iklim krizine bağlı küresel ısınma ve sıcaklık dalgaları sebebiyle gıda maliyetinin dünya çapında 2035 yılına kadar her yıl yüzde 1,49-1,79 arasında artacağını öngörüyor.

✳️ Birleşmiş Milletler (BM) Dünya Su Kalkınma Raporu, iklim krizi etkisiyle ağırlaşan su sıkıntısının yerel ve bölgesel çatışma risklerini artırdığı konusunda uyardı. Ayrıca su paylaşımı konusundaki işbirliğinin barış stratejilerinde sıklıkla göz ardı edildiği bildirilerek hidro-diplomasiye önem verme çağrısı yapıldı.

  • Sözlük: Hidro-diplomasi, su kullanımını ve yönetimini devletler arasında yapılan antlaşmalar ile düzenleyen bir diplomasi türüdür.
ODAK

Eşitliğin dönüştürücü ve sürdürülebilir etkisi: The Moment of Lift

Kadınların güçlenmesi, sadece toplumsal eşitliği desteklediği için değil, aynı zamanda daha geniş çapta sürdürülebilirlik ve çevresel adalet konularında da ilerlemek için önemli.

Eşitliğin dönüştürücü ve sürdürülebilir etkisi: The Moment of Lift

“Melinda; kitabında, dünyanın dört bir yanındaki çalışmaları sırasında tanıştığı ilham verici insanların hikayelerini anlatıyor, verileri inceliyor ve çocuk yaşta evlilikten işyerinde cinsiyet eşitsizliğine dikkatimizi çekmesi gereken konuları güçlü bir şekilde ortaya koyuyor.”

—ABD’nin 44. Başkanı, Barack Obama

Kadınların güçlenmesi, sadece toplumsal eşitliği desteklediği için değil, aynı zamanda sürdürülebilirlik ve çevresel adalet konularında daha geniş kapsamlı çalışmalar yapmak için de önemli. Melinda French Gates; yıllar süren seyahatler, insani yardım çalışmaları ve kapsamlı araştırmalardan sonra kaleme aldığı ilk kitabı The Moment of Lift: How Empowering Women Changes the World’de, kadınların güçlenmesiyle dünyanın değişebileceğini çeşitli hikayeler üzerinden anlatıyor.

Bugün dünyanın en varlıklı kadınlarından biri olan Melinda Gates, Microsoft’un kurucu ortağı Bill Gates ile dünyanın en büyük özel hayır kurumu olan Bill & Melinda Gates Vakfı’nın eş başkanı olarak milyonlarca hayatı değiştirecek, milyarlarca dolarlık bir kaynağa sahip. Gates bu gücü, yolda karşılaştığı kadınların hikayelerine ses olarak sürdürüyor ve özne deneyimine kulak verilmesinin altını çiziyor. Dare to Lead’in yazarı Dr. Brené Brown’ın dediği gibi:

“The Moment of Lift, acil bir cesaret çağrısı. Kendim, ailem, işim ve dünyada nelerin mümkün olabileceği hakkındaki düşüncelerimi değiştirdi. Melinda, cesur hikaye anlatımı ve ilgi çekici verileri toplayarak bu kitabı son sayfasından sonra bile kalbinizde ve zihninizde taşıyacağınız nadir kitaplardan biri hâline getiriyor.”

Kadınlar güçlendikçe insanlık da güçlenebilir mi?

Kitapta toplanan hikayeler; güçlenen kadınların nasıl tekrar ayağa kalktıklarını, ailelerini ve toplumlarını da kendileriyle birlikte nasıl ayağa kaldırdıklarını açıkça gösteriyor. Dolayısıyla anlatı, cinsiyet eşitliğinin dönüştürücü ve sürdürülebilir etkisini kitabın adı ile birleştirerek, kadınlar güçlendikçe insanlığın da güçleneceğini net bir şekilde ifade ediyor.

  1. Karar alma süreçlerine katılım: Kadınların çevresel karar alma süreçlerindeki rollerinin güçlendirilmesi, sürdürülebilir ve adil çevre politikalarının oluşturulmasında hayati önem taşıyor. Kadınlar, genellikle ailelerinin ve topluluklarının beslenme, sağlık ve enerji ihtiyaçları konusunda çoğunlukla karar verici konumunda. Bu nedenle süreçlere aktif katılım, daha sürdürülebilir çözümlerin benimsenmesini teşvik edebiliyor.
  2. Eğitim ve farkındalık: Eğitim, kadınların ve kız çocuklarının güçlendirilmesinde temel bir faktör. Gates; eğitimin kadınların kendi hayatları üzerindeki kontrollerinin artmasını sağladığını ve genel olarak toplumun ekonomik refahını iyileştirdiğini vurguluyor. Çevresel bilinç ve sürdürülebilir uygulamalar konusunda eğitim, kadınların içinde bulundukları toplulukları ve çevreyi korumaları noktasında daha etkili adımlar atmasını sağlayabiliyor.
  3. Sağlık hizmetlerine erişim: Üreme sağlığı hizmetlerine erişim; kadınların yaşamları üzerinde önemli bir etkiye sahip. Hatta bu, doğrudan nüfus kontrolü ve sürdürülebilir kalkınma ile ilişkili. Gates, kadınların kendi üreme sağlıkları üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmalarının aile planlaması ve nüfus kontrolü üzerinde olumlu etkiler yaratacağını belirtiyor.
  4. Ekonomik kalkınma: Kadınların ekonomik bağımsızlığı, sürdürülebilir kalkınma için temel bir unsur. Gates, kadınların işgücüne katılımının ve girişimcilik fırsatlarının genişletilmesinin, genel ekonomik büyümeyi ve toplumsal refahı artırdığını ifade ediyor. Ekonomik olarak güçlenmiş kadınlar, çevresel sürdürülebilirliği destekleyen uygulamaları benimseme konusunda daha fazla kaynak ve motivasyona sahip oluyor.

Dünyayı değiştiren hikaye anlatıcılığı

Melinda, kitap boyunca, özne deneyimini hikaye anlatıcılığı ile birleştiriyor. Böylece eşitliğin dönüştürücü ve sürdürülebilir etkisini; eğitim ve farkındalık, karar alma süreçlerine katılım, sağlık hizmetlerine erişim ve ekonomik kalkınma gibi konu başlıkları üzerinden somutlaştırıyor.

Geleneksel toplum düzenindeki birincil bakım verme veya gıda sağlama rollerinin kadınları, özellikle de sel veya kuraklık gibi afetler meydana geldiğinde çok daha “savunmasız” bıraktığını Kadınlar iklim krizinden neden daha fazla etkileniyor? yazısında incelemiştik. BBC’nin "100 Women" inisiyatifine konuşan Hindou Oumarou Ibrahim’in yaşadığı bölgenin toplum düzeni üzerinden şekillenen deneyiminden bahsetmiştik. Kadınların iklim krizinden nasıl daha fazla etkilendiğine örnek olarak, gölün kıyı şeridi çekildikçe kadınların topluluğun su ihtiyacını karşılamak için haneden daha fazla uzaklaşmak zorunda kaldıklarını ve bunun da onları daha "savunmasız" bir konumda bıraktığını paylaşmıştık.

2014 yılında Melinda French Gates’in kızları Jenn ve Melinda, Tanzanya’da Anna adında bir kadın ve ailesiyle birlikte kalıyorlar. Anna; ikiliye hayatını, ailesini ve toplumunu değiştiren küçük ama cesur bir eylemden bahsediyor. Anna, Cenari isminde biri ile evlenip, kurak koşulları nedeniyle tarım ve su temini için daha fazla emek gerektiren bir bölgeye taşındığında, kendini su getirmek için uzun ve yorucu bir yolculuğa çıkarken buluyor. Çocuklarının doğumunun ardından bu görevin artık üstesinden gelinemez bir hâle gelmesi, Anna’nın yaşam koşullarının zorluğundan bunalarak kendi evine dönmeye karar vermesine yol açıyor.

Partnerini kaybetme ihtimaliyle karşı karşıya kalan Cenari, yerel gelenekleri çiğneyerek, eşi benzeri görülmemiş bir adım atıyor ve geleneksel düzende, kadınların görevi olarak görülen su toplama işini üstleniyor. Eşinin yükünü hafifletme konusundaki kararlılığı, ailesinin refahını sağlamak için topluluktaki diğer erkeklerin alaylarına da göğüs gererek bir bisiklet satın almasıyla sonuçlanıyor. Cenari’nin eylemleri, topluluğun erkeklerinin bu konuya bakış açısının değişmesine ilham veriyor ve sonunda yerleşim alanının yakınlarında yağmur suyu toplama sistemi inşa etmek için iş birliği yapıyorlar. Böylece, su kaynağına uzun yürüyüşler sonucunda ulaşma sorunu önemli ölçüde azalıyor.

Bu hikaye ve The Moment of Lift: How Empowering Women Changes the World’deki diğer anlatılar, empatinin ve paylaşılan sorumluluğun toplumsal cinsiyet normlarının toplumun kalkınması için sorgulanması ve yeniden şekillendirilmesindeki dönüştürücü gücünü vurguluyor. Böylece Anna’nın hikayesi, Melinda’ya ilham veriyor; bambaşka dünya koşullarından gelen iki kadının bir yerde buluşması, eşitliğin sürdürülebilir etkisini de genişletiyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Bu sayı Yapı Kredi Sürdürülebilir Tercih Programı ile birlikte ulaşıyor.

İKLİM

Fotoğraf: Bloomberg Creative Photos/Bloomberg

✳️ ABD’deki çöp depolama sahalarından salınan metan gazının açıklanandan yüzde 40 daha fazla olduğu ortaya çıktı. Metan gazı salımı, Sanayi Devrimi'nden bu yana yaşanan küresel sıcaklıklardaki artışın yaklaşık yüzde 30'undan sorumlu.

✳️ El Niño, Güney ve Doğu Afrika’yı tehdit etmeye devam ediyor. Zambiya’nın ardından Malavi’de de kuraklık nedeniyle ulusal felaket ilan edildi. 

  • Detaylar: Zambiya’da kuraklık nedeniyle ülkenin yarısına yakınını kaplayan tarım alanları zarar gördü; 1 milyonun üzerinde hane durumdan doğrudan etkilendi. Malavi’de ise sel felaketlerinin ardından gelen şiddetli kuraklık 4,5 milyonu çocuk, 9 milyon kişinin insani yardıma ihtiyaç duymasına sebep oldu. 
  • Ayrıca: UNICEF’ten yapılan açıklamada iklim krizi kaynaklı çoklu felaketlerin 45 milyon çocuğun hayatını tehdit ettiği belirtildi.

✳️ Büyük petrol şirketleri iklim taahhütlerinde sınıfta kaldı. Düşünce kuruluşu Carbon Tracker’ın yaptığı analiz, en büyük petrol ve gaz şirketlerinden 25’inin üretim ve geçiş planlarını inceledi.  

  • Sonuç: Analiz sonucunda BP, Shell, Chevron, ExxonMobil gibi gaz ve petrol devlerinin tümünün strateji ve planlarının Paris Anlaşması’nın küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelere göre 2 derecede sınırlandırma yönündeki temel hedefiyle uyumsuz olduğu ortaya çıktı.
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

✳️  İsviçre merkezli Stadler adlı şirket tarafından üretilen hidrojenle çalışan tren, tek depoyla 2.803 km boyunca hiç durmadan seyahat ederek Guinness Dünya Rekoru'nu kırdı.

✳️  Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, Türkiye'de güneş enerjisi kurulu gücünün ilk kez 12 bin MW'ı aştığı ve 12 bin 425 MW'a ulaştığı bildirildi.

  • Ne demek? Bu artışla birlikte 2023’te elde edilen artışın yarısından fazlasına bu senenin ilk 2 ayında ulaşılmış oldu.

✳️  İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Beylikdüzü'nden Kadıköy'e uzanan 52 kilometrelik metrobüs hattında 1 Nisan itibarıyla ilk elektrikli metrobüslerin test sürüşlerine başlanacağını duyurdu.

  • Neden önemli? Elektrikli metrobüsler, 100 bin kilometrede 2,5 milyon lira yakıt tasarrufu sağlıyor.

✳️  Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) açıklamasına göre, geçen yıl küresel yenilenebilir enerji kapasitesi 473 GW'lık rekor artışla toplam 3 bin 870 GW'a yükseldi.

  • Detaylar: Yenilenebilir kapasite artışında güneşin payı yüzde 73, rüzgar enerjisinin payı ise yüzde 24 oldu.
EKOLOJİ

Fotoğraf: İHA

✳️ Kocaeli’de yol çalışması sırasında NATO petrol boru hattı delindi; Sapanca Gölü’ne akaryakıt sızdı. Akaryakıt önce Kartepe’deki Maşukiye Deresi’ne ardından da boru hattındaki basıncın artması sonucu Sapanca Gölü’ne karıştı. Belirli bölgelerde gölün yüzeyini mazot kapladı. 

  • Neden önemli? Üç milyon kişinin içme suyu ihtiyacını karşılayan gölün bulunduğu bölge, sayısız kara ve su hayvanının yanında 100'ün üzerinde kuş türünün de yaşam alanı.
  • Güncel durum: Sakarya Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (SASKİ) ekiplerinin hasar-tespit ve tamir çalışmaları sürüyor. 

✳️ Avrupa Birliği Konseyi, AB’nin atık ihracatı uygulamalarını düzenleyen Atık Nakli Yönetmeliği'nde yapılan revizyonu onayladı. Düzenleme, Nisan 2024’te Resmî Gazete’de yayımlandıktan 20 gün sonra yürürlüğe girecek. 

  • Ne değişiyor? Bu revizyonla birlikte, AB ülkeleri artık plastik atıklarını OECD üyesi olmayan ülkelere ihraç edemeyecek.

✳️ Brezilya ve Fransa hükümetleri Amazon için güçbirliğine gitti. Guyana ve Brezilya’daki Amazon yağmur ormanlarının korunması için uluslararası bir yol haritası oluşturulmasını hedefleyen yatırım programına önümüzdeki dört yıl boyunca özel fonlardan ve kamu fonlarından 11 milyar dolar ayrılacak. 

✳️ Hem yarasaların hem de yaşam döngüsü yarasalara bağlı olan agave gibi bitkilerin varlığı, artan tekila ve mezcal talebinin de etkisiyle tehlike altına girdi. Tekila ve mezcal'in hammaddesi olan agavenin hasadındaki artış, göçmen yarasaların yaşamını riske atacak boyutlara ulaşıyor.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

YAZARLAR

Angst

Angst

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir